యాకోబు జీవితం — దేవుడు ఎన్నుకున్న మనిషి, అతని తప్పులు, పోరాటాలు, కుటుంబం మరియు దేవుని నడిపింపు పరిచయం

యాకోబు జీవితం బైబిల్‌లో చాలా ముఖ్యమైన కథల్లో ఒకటి. యాకోబు పుట్టకముందే దేవుడు అతని గురించి ఒక మాట చెప్పాడు. కానీ దేవుడు ఎన్నుకున్న వ్యక్తి జీవితంలో అన్నీ సులభంగా జరగలేదు. అతను తన అన్న ఏశావు దగ్గర నుండి పెద్దరికపు హక్కును తీసుకున్నాడు. తర్వాత తన తండ్రి ఇస్సాకును మోసం చేసి దీవెన పొందాడు. దాంతో అతని అన్న అతన్ని చంపాలని అనుకున్నాడు. యాకోబు తన ఇంటిని, తల్లిదండ్రులను వదిలి దూరమైన హారానుకు వెళ్లాల్సి వచ్చింది. అక్కడ కూడా అతని జీవితం సులభంగా లేదు. అతను ప్రేమించిన రాహేలు కోసం ఏడు సంవత్సరాలు పనిచేశాడు. కానీ లాబాను అతన్ని మోసం చేసి మొదట లేయాను ఇచ్చాడు. తర్వాత రాహేలు కోసం మరో ఏడు సంవత్సరాలు పనిచేయాల్సి వచ్చింది. యాకోబు ఇరవై సంవత్సరాలు లాబాను దగ్గర కష్టపడ్డాడు. అయినా దేవుడు అతన్ని విడిచిపెట్టలేదు. తర్వాత దేవుడు యాకోబును తన స్వదేశానికి తిరిగి వెళ్లమని చెప్పాడు. కానీ అక్కడ అతని ముందున్న అతిపెద్ద భయం — ఏశావు. ఒకప్పుడు తనను చంపాలని అనుకున్న అన్నను ఇప్పుడు ఎలా ఎదుర్కోవాలో యాకోబుకు తెలియదు. అతను ప్రార్థించాడు, కానుకలు పంపించాడు, చివరకు యబ్బోకు నది దగ్గర దేవునితో ఒక ప్రత్యేకమైన పోరాటాన్ని అనుభవించాడు. అక్కడ అతని పేరు ఇశ్రాయేలుగా మారింది. తర్వాత అతని కుటుంబంలో ఎన్నో బాధాకరమైన సంఘటనలు జరిగాయి. దీనా విషయంలో జరిగిన అవమానం, రాహేలు మరణం, రూబేను చేసిన తప్పు, యోసేపును అన్నలు అమ్మివేయడం — ఇవన్నీ యాకోబు జీవితాన్ని తీవ్రంగా ప్రభావితం చేశాయి. అయినా చివరికి దేవుడు యోసేపును ఐగుప్తులో గొప్ప స్థానానికి తీసుకెళ్లి, కరువు సమయంలో యాకోబు కుటుంబాన్ని కాపాడాడు. ఈ కథలో యాకోబు ఒక పరిపూర్ణమైన మనిషిగా కనిపించడు. అతనిలో తెలివి ఉంది, భయం ఉంది, మోసం ఉంది, పట్టుదల ఉంది, ప్రార్థన ఉంది, తప్పులు ఉన్నాయి, మార్పు ఉంది. అయినా అతని జీవితమంతా దేవుని నడిపింపు కనిపిస్తుంది.

కనాను అనే పేరు ఈ కథలో చాలాసార్లు వస్తుంది. కనాను అంటే బైబిల్ కాలంలో దేవుడు అబ్రాహాము, ఇస్సాకు, యాకోబు మరియు వారి సంతతికి వాగ్దానం చేసిన ప్రాచీన భూభాగం. ఇది నేటి ఇజ్రాయెల్, వెస్ట్ బ్యాంక్ ప్రాంతాలతో పాటు జోర్డాన్, లెబనాన్, సిరియా వైపు ఉన్న కొన్ని ప్రాంతాలను కూడా కలిగి ఉన్న ప్రాంతంగా అర్థం చేసుకోవచ్చు. అయితే ప్రాచీన కనాను సరిహద్దులు నేటి దేశాల సరిహద్దులతో సరిగ్గా ఒకేలా ఉండవు. కాబట్టి బైబిల్‌లో “కనాను దేశం” అని చదివినప్పుడు, అది నేటి ఒకే దేశానికి సమానమైన పేరు కాదు. ఇప్పుడు యాకోబు జీవితాన్ని అతని పుట్టుకకు ముందున్న సంఘటనల నుండి చివరి వరకు క్రమంగా చూద్దాం.

1. యాకోబు పుట్టకముందే దేవుని ఉద్దేశం ప్రకటించబడింది

ఇస్సాకు తన భార్య రిబ్కా గొడ్రాలుగా ఉన్నందున ఆమె కోసం యెహోవాను వేడుకున్నాడు. యెహోవా అతని విన్నపం ఆలకించి రిబ్కా గర్భవతి అయ్యేలా చేశాడు. అంటే యాకోబు పుట్టడానికి కారణం దేవుని చేయి. గర్భంలో పిల్లలు పోరాడుకున్నారు. రిబ్కా యెహోవాను అడిగింది. యెహోవా ఆమెతో, “నీ గర్భంలో రెండు జనాలు ఉన్నాయి; పెద్దవాడు చిన్నవాడికి దాసుడవుతాడు” అని చెప్పాడు. అంటే యాకోబు పుట్టకముందే అతని గురించి దేవుని ఉద్దేశం ప్రకటించబడింది. (ఆదికాండము 25:19-23) ఇక్కడ “ఉద్దేశం” అనే మాటను జాగ్రత్తగా అర్థం చేసుకోవాలి. యాకోబు ఇంకా పుట్టకముందే అతని జీవితానికి సంబంధించిన దేవుని ఉద్దేశం రిబ్కాకు తెలియజేయబడింది. తర్వాత యాకోబు జీవితంలో ఎన్నో తప్పులు జరిగినప్పటికీ, దేవుడు తన ఉద్దేశాన్ని వదిలిపెట్టలేదు.

2. జననం, పేరు, తల్లిదండ్రుల ప్రేమ

ప్రసవ సమయానికి కవలలు పుట్టారు. మొదటివాడు ఎర్రగా, వెంట్రుకలతో నిండి ఉన్నాడు; అతనికి ఏశావు అని పేరు పెట్టారు. ఆ వెనుక అతని సోదరుడు ఏశావు మడమను పట్టుకుని పుట్టాడు; అతనికి యాకోబు అని పేరు పెట్టారు. వారు పుట్టినప్పుడు ఇస్సాకు అరవై ఏళ్లవాడు. ఏశావు వేటాడడంలో నైపుణ్యుడు, అడవిలో ఉండేవాడు. యాకోబు ప్రశాంతంగా ఉండేవాడు, గుడారాలలో ఉండేవాడు. ఇస్సాకు ఏశావును ప్రేమించాడు; రిబ్కా యాకోబును ప్రేమించింది. (ఆదికాండము 25:24-28) ఇక్కడ కుటుంబంలో ఇద్దరు కుమారుల పట్ల తల్లిదండ్రుల ప్రేమలో తేడా కనిపిస్తుంది. ఇస్సాకు ఏశావును ఎక్కువగా ప్రేమించాడు; రిబ్కా యాకోబును ఎక్కువగా ప్రేమించింది. తర్వాత జరిగే సంఘటనల్లో ఈ కుటుంబ పరిస్థితి కూడా ప్రభావం చూపుతుంది.

3. ఏశావు పెద్దరికపు హక్కు అమ్మకం

ఒక రోజు యాకోబు పప్పు వండుతున్నాడు. ఏశావు అడవి నుండి అలసిపోయి ఆకలితో వచ్చి, ఆ ఎర్ర పప్పు కొంచెం తినిపించమని అడిగాడు. యాకోబు, “ముందు నీ పెద్దరికపు హక్కు నాకు అమ్ము” అన్నాడు. ఏశావు, “నేను చావబోతున్నాను; పెద్దరికపు హక్కు నాకు ఏం పనికి?” అని ప్రమాణం చేసి దాన్ని యాకోబుకు అమ్మాడు. యాకోబు అతనికి రొట్టె, పప్పు ఇచ్చాడు. ఏశావు తిని తాగి లేచి వెళ్లిపోయాడు. ఈ విధంగా ఏశావు తన పెద్దరికపు హక్కును చులకనగా చూశాడు. (ఆదికాండము 25:29-34) పెద్దరికపు హక్కు అంటే కుటుంబంలో పెద్ద కుమారుడికి ఉండే ప్రత్యేక హక్కు. ఇందులో వారసత్వానికి సంబంధించిన ప్రత్యేక స్థానం మరియు కుటుంబంలో నాయకత్వంతో కూడిన బాధ్యతలు ఉన్నాయి. ఏశావు తన తక్షణ ఆకలిని తీర్చుకోవడానికి ఆ హక్కును వదిలేశాడు.

4. ఇస్సాకు ఏశావును దీవించాలని పిలవడం

ఇస్సాకు వృద్ధుడైనప్పుడు అతని కళ్లు కనిపించలేదు. అతను పెద్ద కుమారుడైన ఏశావును పిలిచి, వేటాడి తనకు ఇష్టమైన వంట చేసి తీసుకురమ్మని, తాను చనిపోయే ముందు తిని అతన్ని దీవిస్తానని చెప్పాడు. ఏశావు వేటకు వెళ్లాడు. (ఆదికాండము 27:1-4) ఇక్కడ ఇస్సాకు ఏశావును దీవించడానికి సిద్ధమవుతున్నాడు. ఈ దీవెన కుటుంబ భవిష్యత్తుతో సంబంధం ఉన్న ముఖ్యమైన దీవెనగా కథలో వస్తుంది.

5. రిబ్కా యాకోబుకు చెప్పడం, మోసం ప్రణాళిక

ఇస్సాకు ఏశావుతో చెప్పిన మాటలు రిబ్కా విన్నది. ఏశావు వేటకు వెళ్లిన తర్వాత రిబ్కా యాకోబును పిలిచి, తండ్రి ఏశావుకు చెప్పినది తెలియజేసింది. మేకల మందలో నుండి రెండు మంచి మేకపిల్లలను తీసుకురమ్మని, వాటితో తండ్రికి ఇష్టమైన వంట చేస్తానని చెప్పింది. యాకోబు, “నా అన్న ఏశావు వెంట్రుకలు గలవాడు, నేను నున్నగా ఉన్నాను; తండ్రి నన్ను తడిమి చూస్తే నేను మోసగాడిగా కనిపించి దీవెనకు బదులు శాపం పొందుతాను” అన్నాడు. రిబ్కా, “నా కుమారుడా, నీ శాపం నా మీద ఉండుగాక; నీవు నా మాట విని వెళ్లి వాటిని తీసుకురా” అని చెప్పింది. (ఆదికాండము 27:5-13) ఇది యాకోబు జీవితంలో ఒక కీలకమైన తప్పు. దేవుని వాగ్దానం ఉన్నప్పటికీ, దేవుని సమయాన్ని ఎదురుచూడకుండా మానవ పద్ధతిలో దీవెన పొందాలని ప్రయత్నించారు.

6. యాకోబు ఏశావులా నటించి తండ్రిని మోసం చేయడం

యాకోబు మేకపిల్లలను తెచ్చాడు. రిబ్కా తండ్రికి ఇష్టమైన పదార్థాలు సిద్ధం చేసింది. ఆమె ఏశావు వస్త్రాలను యాకోబుకు తొడిగింది. మేకపిల్లల చర్మాలను అతని చేతులపై, మెడపై ఉంచింది. యాకోబు తండ్రి దగ్గరకు వెళ్లి తాను ఏశావునని చెప్పాడు. ఇస్సాకు, “స్వరం యాకోబు స్వరం, చేతులు ఏశావు చేతులు” అన్నాడు. చేతులపై వెంట్రుకలు ఏశావులా ఉండడంతో అతన్ని గుర్తించలేకపోయాడు. అయినా “నీవు నా కుమారుడైన ఏశావువా?” అని మళ్లీ అడిగాడు. యాకోబు, “నేనే” అన్నాడు. (ఆదికాండము 27:14-24) యాకోబు ఇక్కడ స్పష్టంగా అబద్ధం చెప్పాడు. ఇస్సాకు తనను తాను తాకి, వాసన చూసి, ప్రశ్నించినా యాకోబు తన అసలు గుర్తింపును దాచాడు.

7. ఇస్సాకు యాకోబును దీవించడం

ఇస్సాకు యాకోబు తెచ్చిన వంట తిని, ద్రాక్షారసం తాగి, యాకోబును ముద్దుపెట్టుకున్నాడు. అతని వస్త్రాల వాసన చూసి అతన్ని దీవించాడు. ఇస్సాకు ఇచ్చిన దీవెన: దేవుడు అతనికి ఆకాశపు మంచును, భూసారాన్ని, ధాన్యాన్ని, ద్రాక్షారసాన్ని సమృద్ధిగా ఇస్తాడు; జనాలు అతనికి దాసులవుతారు; అతని సోదరులకు ప్రభువుగా ఉంటాడు; అతని తల్లి కుమారులు అతనికి నమస్కరిస్తారు; అతన్ని శపించేవారు శపించబడతారు, దీవించేవారు దీవించబడతారు. (ఆదికాండము 27:25-29) ఇక్కడ ఇస్సాకు యాకోబును దీవిస్తున్నప్పుడు చెప్పిన మాటలు తర్వాత యాకోబు కుటుంబ చరిత్రలో చాలా ముఖ్యమైనవిగా మారాయి.

8. ఏశావు తిరిగి వచ్చి నిజం తెలుసుకోవడం

ఇస్సాకు యాకోబును దీవించి ముగించిన వెంటనే ఏశావు వేట ముగించుకుని వచ్చాడు. అతను కూడా తండ్రికి వంట చేసి తీసుకువచ్చి, తనను దీవించమని అడిగాడు. ఇస్సాకు, “నీవు ఎవరు?” అని అడిగాడు. ఏశావు, “నేను నీ పెద్ద కుమారుడను, ఏశావును” అన్నాడు. అప్పుడు ఇస్సాకు మిక్కిలి వణికిపోయాడు. అంతకు ముందు వచ్చి తనకు వంట తినిపించినవాడు ఎవరని అడిగి, అతడు దీవించబడినవాడై ఉంటాడని చెప్పాడు. (ఆదికాండము 27:30-33) ఇస్సాకు నిజం తెలుసుకున్నప్పుడు అతనికి జరిగిన విషయం అర్థమైంది. అప్పటికే దీవెన యాకోబుకు ఇవ్వబడిపోయింది.

9. ఏశావు బాధ, యాకోబు పేరు గురించి మాట

ఏశావు తండ్రి మాటలు విని మిక్కిలి బిగ్గరగా ఏడ్చాడు. “నన్ను కూడా దీవించు” అన్నాడు. అతను, “వాడు నన్ను రెండుసార్లు మోసం చేశాడు; నా పెద్దరికపు హక్కు తీసుకున్నాడు; ఇప్పుడు నా దీవెన తీసుకున్నాడు” అన్నాడు. ఇస్సాకు, “నేను వానిని నీకు ప్రభువుగా ఉంచితిని; వాని సోదరులనందరిని వానికి దాసులుగా ఇచ్చితిని; ఇక నీ కోసం ఏమి చేయగలను?” అన్నాడు. ఏశావు బిగ్గరగా ఏడుస్తూ ఉండగా, ఇస్సాకు అతనికి, “నీ నివాసం ఐశ్వర్యవంతమైన భూమితో, ఆకాశపు మంచుతో కూడి ఉంటుంది; నీవు నీ కత్తిచేత బ్రతుకుతావు; నీ సోదరుని సేవిస్తావు; అయితే నీవు విజృంభించినప్పుడు నీ మెడ మీద నుండి వాని కాడిని విరిచివేస్తావు” అని చెప్పాడు. (ఆదికాండము 27:34-40) ఏశావు తనకు దీవెన కావాలని తీవ్రంగా కోరుకున్నాడు. కానీ జరిగిన సంఘటనను వెనక్కి మార్చలేకపోయాడు.

10. ఏశావు యాకోబును చంపాలని అనుకోవడం

ఏశావు తండ్రి తనను దీవించినందుకు యాకోబును ద్వేషించాడు. అతను, “నా తండ్రి దుఃఖించే దినాలు దగ్గరపడుతున్నాయి; అప్పుడు నా తమ్ముడైన యాకోబును చంపుతాను” అని తన హృదయంలో అనుకున్నాడు. (ఆదికాండము 27:41) ఇక్కడి నుండి యాకోబు తన ఇంట్లో ఉండడం ప్రమాదకరంగా మారింది. తన అన్న తనను చంపాలని నిర్ణయించుకున్నాడని రిబ్కా తెలుసుకుంది.

11. రిబ్కా యాకోబును లాబాను దగ్గరకు పంపడం

ఏశావు మాటలు రిబ్కాకు తెలిశాయి. ఆమె యాకోబును పిలిచి, తన సోదరుడైన లాబాను దగ్గరకు హారానుకు పారిపోమని చెప్పింది. హారాను అంటే ప్రాచీన కాలంలో మెసొపొటేమియా ప్రాంతానికి చెందిన ఒక ముఖ్యమైన పట్టణం; ఇది నేటి టర్కీలోని హరాన్ ప్రాంతంతో గుర్తించబడుతుంది. ఏశావు కోపం చల్లారే వరకు కొన్ని రోజులు అక్కడ ఉండమని చెప్పింది. రిబ్కా ఇస్సాకుతో, హిత్తీ స్త్రీల వల్ల తన జీవితం విసుగైపోయిందని, యాకోబు కూడా వారిలో ఒకరిని పెండ్లాడితే తన జీవితం ఎందుకు అని చెప్పింది. (ఆదికాండము 27:42-46) రిబ్కా యాకోబును కాపాడడానికి ఒక మార్గం ఆలోచించింది. కానీ ఆమె చెప్పిన “కొన్ని రోజులు” తర్వాత యాకోబు చాలా సంవత్సరాలు ఇంటికి దూరంగా ఉండాల్సి వచ్చింది.

12. ఇస్సాకు యాకోబును దీవించి లాబాను దగ్గరకు పంపడం

ఇస్సాకు యాకోబును పిలిచి, కనాను స్త్రీని పెండ్లాడవద్దని, పద్దనరాములోని తన తల్లి తండ్రి బతుయేలు ఇంటికి వెళ్లి అక్కడ లాబాను కుమార్తెలలో ఒకరిని పెండ్లాడమని చెప్పాడు. పద్దనరాము అని బైబిల్ చెప్పే ప్రాంతం హారాను పరిసర ప్రాంతాలతో సంబంధం ఉన్న ఉత్తర మెసొపొటేమియా ప్రాంతం. సర్వశక్తుడైన దేవుడు అతన్ని దీవించి, అభివృద్ధి చేసి, అనేక జనాలుగా చేస్తాడని, అబ్రాహాముకు ఇచ్చిన దీవెనను అతనికి, అతని సంతతికి ఇస్తాడని చెప్పాడు. యాకోబు తండ్రి మాట ప్రకారం పద్దనరాముకు బయలుదేరాడు. ఏశావు ఇదంతా చూశాడు. అతను తనకున్న భార్యలతోపాటు ఇష్మాయేలు కుమార్తె మహలతును కూడా పెండ్లాడాడు. (ఆదికాండము 28:1-9) ఇక్కడ యాకోబు కేవలం అన్న నుండి పారిపోవడానికి మాత్రమే వెళ్లడం కాదు. ఇస్సాకు అతన్ని తన తల్లి కుటుంబం దగ్గరకు పంపుతూ, అబ్రాహాముకు ఇచ్చిన దేవుని దీవెన అతనికి కొనసాగుతుందని కూడా చెప్పాడు.

13. బేతేలు దర్శనం — నిచ్చెన, దేవుని వాగ్దానాలు

యాకోబు బెయేర్షెబా నుండి హారానుకు వెళ్తున్నాడు. బెయేర్షెబా కనాను దేశం దక్షిణ భాగంలో ఉన్న ప్రాచీన పట్టణం; ఇది నేటి ఇశ్రాయేల్లోని బీర్ షెవా ప్రాంతంతో గుర్తించబడుతుంది. అతను ఒక స్థలానికి వచ్చి రాత్రి అక్కడ ఉన్నాడు. ఒక రాయి తీసుకుని తలకింద పెట్టుకుని పడుకున్నాడు. కలలో భూమిపై నిలిచి ఆకాశం వరకు చేరిన ఒక నిచ్చెన కనిపించింది. దానిపై దేవదూతలు ఎక్కుతూ దిగుతూ ఉన్నారు. ఇక్కడ దేవుడు యాకోబుకు ప్రత్యక్షమయ్యాడు. యాకోబు భయంతో ఒంటరిగా పారిపోతున్న సమయంలో దేవుడు అతన్ని ఓదార్చాడు. యెహోవా తాను అబ్రాహాము దేవుడని, ఇస్సాకు దేవుడని చెప్పాడు. అతను పడుకున్న భూమిని అతనికి, అతని సంతతికి ఇస్తానని, అతని సంతతి భూమి ధూళిలా విస్తరిస్తుందని చెప్పాడు. అతని వలన భూమి వంశాలన్నీ దీవించబడతాయని, తాను అతనితో ఉండి అతను వెళ్లిన ప్రతి చోట కాపాడి, ఈ దేశానికి తిరిగి తీసుకువస్తానని, తాను చెప్పినది నెరవేర్చే వరకు విడువనని వాగ్దానం చేశాడు. (ఆదికాండము 28:10-15) యాకోబు ఒంటరిగా ఉన్నాడు. తన అన్న భయం, ఇంటిని వదిలివెళ్లడం, ముందున్న తెలియని జీవితం — ఇవన్నీ అతని ముందు ఉన్నాయి. అలాంటి సమయంలో దేవుడు తనతో ఉన్నానని స్పష్టంగా చెప్పాడు.

14. యాకోబు మేల్కొని బేతేలు అని పేరు పెట్టడం, మ్రొక్కుబడి

యాకోబు నిద్ర నుండి మేల్కొని, “యెహోవా ఈ స్థలంలో ఉన్నాడు; నాకు తెలియకపోయింది” అన్నాడు. “ఈ స్థలం ఎంత భయంకరమైనది! ఇది దేవుని ఇల్లు, ఇది పరలోక ద్వారం” అన్నాడు. ఉదయం లేచి తాను తలకింద పెట్టుకున్న రాయిని స్తంభంగా నిలబెట్టి, దానిపై నూనె పోశాడు. ఆ స్థలానికి బేతేలు అని పేరు పెట్టాడు; దానికి ముందు లూజు అని ఉండేది. బేతేలు అంటే “దేవుని ఇల్లు” అనే అర్థం. ఈ ప్రదేశం నేటి వెస్ట్ బ్యాంక్‌లోని బేటిన్ ప్రాంతంతో సాధారణంగా గుర్తించబడుతుంది. యాకోబు దేవునికి మ్రొక్కుబడి చేసి, దేవుడు తనకు తోడుగా ఉండి, తాను వెళ్లే మార్గంలో కాపాడి, ఆహారం వస్త్రాలు ఇచ్చి, క్షేమంగా తండ్రి ఇంటికి తిరిగి వచ్చినయెడల యెహోవా తన దేవుడవుతాడని చెప్పాడు. తాను స్తంభంగా నిలబెట్టిన రాయి దేవుని ఇల్లవుతుందని, దేవుడు తనకు ఇచ్చే సమస్తంలో పదియవ వంతు చెల్లిస్తానని చెప్పాడు. (ఆదికాండము 28:16-22) పదియవ వంతు అంటే ఒక వ్యక్తికి కలిగిన వాటిలో పదవ భాగాన్ని దేవునికి అర్పించడం. యాకోబు తన జీవితంలో దేవుని సహాయం కావాలని కోరుతూ ఈ మ్రొక్కుబడి చేశాడు.

15. హారానులో బావి దగ్గర రాహేలును కలవడం

యాకోబు ప్రయాణం సాగించి తూర్పు దేశస్థుల ప్రాంతానికి వచ్చాడు. అక్కడ ఒక బావి దగ్గర మూడు గొర్రెల మందలు ఉన్నాయి. బావి నోటిపై పెద్ద రాయి ఉంది. యాకోబు అక్కడి వారితో మాట్లాడుతుండగా, లాబాను కుమార్తె రాహేలు తన తండ్రి గొర్రెలను తోలుకుని వచ్చింది. యాకోబు రాహేలును చూసి, బావి నోటిపై రాయి దొర్లించి గొర్రెలకు నీళ్లు పెట్టాడు. తర్వాత రాహేలును ముద్దుపెట్టుకుని ఏడ్చాడు. తాను రిబ్కా కుమారుడనని, లాబాను మేనల్లుడినని రాహేలుకు చెప్పాడు. రాహేలు పరుగెత్తి తన తండ్రికి చెప్పింది. (ఆదికాండము 29:1-12) ఇక్కడ యాకోబు తన తల్లి కుటుంబానికి చేరుకున్నాడు. అతను రాహేలును మొదటిసారి కలుసుకున్న సంఘటన అతని జీవితంలో చాలా ముఖ్యమైన మలుపుగా మారింది.

16. లాబాను యాకోబును ఇంటికి తీసుకెళ్లడం

లాబాను తన సోదరి కుమారుడు వచ్చాడని విని పరుగెత్తి అతన్ని కలుసుకుని కౌగిలించుకుని ముద్దుపెట్టుకుని తన ఇంటికి తీసుకెళ్లాడు. యాకోబు తన తల్లిదండ్రుల గురించి లాబానుకు చెప్పాడు. లాబాను, “నీవు నా ఎముక, నా మాంసం” అన్నాడు. యాకోబు అక్కడ ఒక నెల ఉన్నాడు. (ఆదికాండము 29:13-14) లాబాను యాకోబును తన కుటుంబ సభ్యుడిగా స్వీకరించాడు. కానీ తర్వాత యాకోబు మరియు లాబాను మధ్య సంబంధం చాలా క్లిష్టంగా మారుతుంది.

17. రాహేలు కోసం ఏడు సంవత్సరాల సేవ

లాబాను యాకోబుతో, “నీవు నాకు బంధువుడవు గనుక ఉచితంగా సేవ చేయాలా? నీ జీతం ఏమిటో చెప్పు” అన్నాడు. లాబానుకు ఇద్దరు కుమార్తెలు ఉన్నారు — పెద్దది లేయా, చిన్నది రాహేలు. యాకోబు రాహేలును ప్రేమించాడు. అతను, “నీ చిన్న కుమార్తె రాహేలు కోసం ఏడు సంవత్సరాలు నీకు సేవ చేస్తాను” అన్నాడు. లాబాను ఒప్పుకున్నాడు. యాకోబు ఏడు సంవత్సరాలు సేవ చేశాడు. అవి అతనికి కొద్ది దినాలుగా కనిపించాయి, ఎందుకంటే అతను ఆమెను ప్రేమించాడు. (ఆదికాండము 29:15-20) యాకోబు రాహేలును ఎంతగా ప్రేమించాడో ఈ సంఘటన చూపిస్తుంది. ఏడు సంవత్సరాలు పనిచేయడం అతనికి చాలా పెద్ద కాలం అయినప్పటికీ, రాహేలు కోసం ఆ కాలం అతనికి కొద్దిరోజుల్లా అనిపించింది.

18. లాబాను మోసం — లేయాతో వివాహం

ఏడు సంవత్సరాలు పూర్తయిన తర్వాత యాకోబు లాబానుతో, “నా దినాలు పూర్తయినవి; నా భార్యను నాకిమ్ము” అన్నాడు. లాబాను విందు చేసి, రాత్రి తన కుమార్తె లేయాను యాకోబు దగ్గరకు తీసుకువచ్చాడు. యాకోబు ఆమెను కలుసుకున్నాడు. ఉదయం యాకోబు ఆమె లేయా అని తెలుసుకున్నాడు. అతను లాబానుతో, “నాకు చేసిన పని ఏమిటి? రాహేలు కోసం నేను నీకు సేవ చేయలేదా? నన్ను ఎందుకు మోసం చేశావు?” అన్నాడు. లాబాను, “పెద్దదాని కంటే ముందు చిన్నదాన్ని ఇవ్వడం మా దేశంలో ఆచారం కాదు; ఈమె వారం పూర్తిచేయి, ఆ తర్వాత రాహేలును ఇస్తాను; ఆమె కోసం మరో ఏడు సంవత్సరాలు సేవ చేయాలి” అన్నాడు. యాకోబు అలాగే చేశాడు. లేయా వారం పూర్తయిన తర్వాత లాబాను రాహేలును కూడా యాకోబుకు ఇచ్చాడు. యాకోబు రాహేలును కలుసుకున్నాడు. అతను రాహేలును లేయా కంటే ఎక్కువగా ప్రేమించాడు. అతను లాబాను దగ్గర మరో ఏడు సంవత్సరాలు సేవ చేశాడు. (ఆదికాండము 29:21-30) ఇక్కడ యాకోబు తాను గతంలో చేసిన మోసానికి చాలా దగ్గరగా ఉండే అనుభవాన్ని ఎదుర్కొన్నాడు. ఒకప్పుడు అతను తన అన్న ఏశావులా నటించి తండ్రిని మోసం చేశాడు. ఇప్పుడు లాబాను అతనికి నిజం తెలియకుండా లేయాను ఇచ్చి మోసం చేశాడు.

19. లేయాకు నలుగురు కుమారులు

యెహోవా లేయా ద్వేషింపబడడం చూసి ఆమె గర్భం తెరిచాడు; రాహేలు గొడ్రాలుగా ఉంది. దీని భావం ఏమిటంటే, యాకోబు రాహేలును ఎక్కువగా ప్రేమించడంతో లేయా తక్కువగా ప్రేమించబడుతోంది. లేయాకు నలుగురు కుమారులు కలిగారు: రూబేను, షిమ్యోను, లేవి, యూదా. లేయా ప్రతి కుమారునికి పేరు పెట్టినప్పుడు యెహోవా తన బాధను చూశాడని, తనను ద్వేషింపబడుతున్నదని విన్నాడని, ఇప్పుడు భర్త తనతో కలుస్తాడని, యెహోవాకు స్తుతి చేస్తానని చెప్పింది. ఆ తర్వాత ఆమె కనడం ఆగింది. (ఆదికాండము 29:31-35) లేయా కుటుంబంలో తనకు కావలసిన ప్రేమ దొరకక బాధపడింది. కానీ ఆమె పిల్లల విషయంలో దేవుని పని కనిపించింది. ఈ కుమారులలో యూదా తర్వాత ఇశ్రాయేలు చరిత్రలో చాలా ముఖ్యమైన స్థానం పొందాడు.

20. రాహేలు బిల్హాను ఇవ్వడం — దాను, నఫ్తాలి

రాహేలు తాను కనలేదని సోదరిపై అసూయ పడింది. ఆమె యాకోబుతో, “నాకు పిల్లలు ఇవ్వు, లేదా నేను చస్తాను” అన్నది. యాకోబు కోపంగా, “నీకు గర్భం ఇవ్వని దేవుడా నేను?” అన్నాడు. రాహేలు తన దాసి బిల్హాను యాకోబుకు భార్యగా ఇచ్చింది. బిల్హా గర్భవతియై కుమారుని కన్నది. రాహేలు, “దేవుడు నా పక్షం వాదించి నా మొర విని నాకు కుమారుని ఇచ్చాడు” అని అతనికి దాను అని పేరు పెట్టింది. బిల్హా మళ్లీ గర్భవతియై రెండవ కుమారుని కన్నది. రాహేలు, “నా సోదరితో పోరాడి గెలిచాను” అని అతనికి నఫ్తాలి అని పేరు పెట్టింది. (ఆదికాండము 30:1-8) ఇక్కడ ఆ కాలపు కుటుంబ వ్యవస్థ మన కాలానికి చాలా భిన్నంగా ఉందని గుర్తుంచుకోవాలి. సంతానం విషయంలో భార్య తన దాసిని భర్తకు ఇవ్వడం ఆ కాలపు కొన్ని కుటుంబాల్లో కనిపించే ఆచారం. ఈ సంఘటనను ఆధునిక కుటుంబ వ్యవస్థతో నేరుగా పోల్చకూడదు.

21. లేయా జిల్పాను ఇవ్వడం — గాదు, ఆశేరు

లేయా తాను కనడం ఆగిపోయిందని చూసి తన దాసి జిల్పాను యాకోబుకు భార్యగా ఇచ్చింది. జిల్పా యాకోబుకు కుమారుని కన్నది. లేయా, “భాగ్యం వచ్చింది” అని అతనికి గాదు అని పేరు పెట్టింది. జిల్పా మళ్లీ రెండవ కుమారుని కన్నది. లేయా, “నేను ధన్యురాలిని; స్త్రీలు నన్ను ధన్యురాలిని అంటారు” అని అతనికి ఆశేరు అని పేరు పెట్టింది. (ఆదికాండము 30:9-13) యాకోబు కుటుంబం ఇప్పుడు పెద్దదవుతోంది. కానీ పిల్లలు పెరుగుతున్న కొద్దీ రాహేలు, లేయాల మధ్య పోటీ కూడా కొనసాగుతోంది.

22. లేయాకు ఇస్సాకారు, జెబూలూను, దీనా

రూబేను పొలంలో మందార పండ్లు తెచ్చి తల్లి లేయాకు ఇచ్చాడు. మందార పండ్లు అనేవి పురాతన కాలంలో సంతానోత్పత్తికి సంబంధించినవిగా భావించబడిన ఒక మొక్క/పండు. రాహేలు వాటిలో కొన్ని తనకు ఇమ్మని లేయాను అడిగింది. లేయా, “నా భర్తను తీసుకున్నది చాలదా? నా కుమారుని మందార పండ్లు కూడా తీసుకుంటావా?” అన్నది. రాహేలు, “నీ కుమారుని మందార పండ్లకు బదులు అతను ఈ రాత్రి నీతో ఉంటాడు” అన్నది. సాయంత్రం యాకోబు పొలం నుండి వచ్చినప్పుడు లేయా ఎదురు వెళ్లి, “నా కుమారుని మందార పండ్లతో నిన్ను కొన్నాను; ఈ రాత్రి నాతో ఉండాలి” అన్నది. యాకోబు ఆ రాత్రి లేయాతో ఉన్నాడు. దేవుడు లేయా గర్భం తెరిచాడు. ఆమెకు ఐదవ కుమారుడు పుట్టాడు. లేయా, “నా దాసిని నా భర్తకు ఇచ్చినందుకు దేవుడు నాకు జీతం ఇచ్చాడు” అని అతనికి ఇస్సాకారు అని పేరు పెట్టింది. లేయాకు ఆరవ కుమారుడు పుట్టాడు. ఆమె, “దేవుడు నాకు మంచి బహుమతి ఇచ్చాడు; ఇప్పుడు నా భర్త నాతో నివసిస్తాడు; నేను అతనికి ఆరుగురు కుమారులను కన్నాను” అని అతనికి జెబూలూను అని పేరు పెట్టింది. తర్వాత లేయాకు ఒక కుమార్తె పుట్టింది; ఆమెకు దీనా అని పేరు పెట్టింది. (ఆదికాండము 30:14-21) ఇక్కడ కూడా యాకోబు కుటుంబంలోని సంబంధాలు ఎంత క్లిష్టంగా మారాయో కనిపిస్తుంది. రాహేలు, లేయాల మధ్య పోటీ, పిల్లల విషయంలో వారి బాధ, వారి కోరికలు — ఇవన్నీ కుటుంబ జీవితాన్ని ప్రభావితం చేశాయి.

23. రాహేలుకు యోసేపు జననం

దేవుడు రాహేలును జ్ఞాపకం చేసుకుని ఆమె మొర విని ఆమె గర్భం తెరిచాడు. రాహేలు గర్భవతియై కుమారుని కన్నది. ఆమె, “దేవుడు నా నిందను తొలగించాడు” అని చెప్పి, “యెహోవా నాకు మరో కుమారుని ఇస్తాడు” అని అతనికి యోసేపు అని పేరు పెట్టింది. (ఆదికాండము 30:22-24) యోసేపు పుట్టడం రాహేలు జీవితంలో చాలా ముఖ్యమైన సంఘటన. తర్వాత యోసేపు ద్వారా యాకోబు కుటుంబం మొత్తం రక్షించబడే పరిస్థితి వస్తుంది.

24. యాకోబు లాబానును వెళ్లడానికి అనుమతి అడగడం

యోసేపు పుట్టిన తర్వాత యాకోబు లాబానుతో, తన సొంత దేశానికి వెళ్లడానికి పంపమని, తన భార్యలను పిల్లలను ఇమ్మని అడిగాడు. లాబాను, “యెహోవా నీ కారణంగా నన్ను దీవించాడని నేను తెలుసుకున్నాను; నీ జీతం ఏమిటో చెప్పు” అన్నాడు. యాకోబు, “నేను రాకముందు నీకు కొంచెం ఉండేది; నా అడుగుపడిన ప్రతి చోట యెహోవా నిన్ను దీవించాడు; ఇప్పుడు నా సొంత ఇంటి కోసం నేను ఎప్పుడు పనిచేస్తాను?” అన్నాడు. (ఆదికాండము 30:25-30) యాకోబు ఇక్కడ తన జీవితంలో ఒక కొత్త దశ ప్రారంభించాలని కోరుకున్నాడు. ఇంతకాలం లాబాను కుటుంబం కోసం పనిచేసిన తర్వాత, తన భార్యలు, పిల్లలు, తన కుటుంబం కోసం ప్రత్యేకంగా జీవించాలనుకున్నాడు.

25. మచ్చల గొర్రెలు — యాకోబు జీతం, దేవుని చేయి

లాబాను ఏమి ఇవ్వాలని అడిగాడు. యాకోబు, మందలో మచ్చలు, పొడలు ఉన్నవి తన జీతంగా ఉంటాయని చెప్పాడు. లాబాను ఒప్పుకున్నాడు. ఆ రోజు లాబాను చారలు, మచ్చలు ఉన్న మేకలను, నల్ల గొర్రెలను వేరు చేసి తన కుమారులకు అప్పగించాడు. మిగిలిన మందను యాకోబు కాచాడు. యాకోబు పచ్చని కడ్డీలను తీసుకుని వాటిపై చెక్కడం చేసి, మందలు నీళ్లు తాగడానికి వచ్చినప్పుడు వాటి ముందు ఉంచాడు. మందలు ఆ కడ్డీల ముందు చూసి చారలు, మచ్చలు ఉన్న పిల్లలను కన్నాయి. యాకోబు బలమైన గొర్రెల ముందు కడ్డీలను ఉంచాడు; నీరసమైన వాటి ముందు ఉంచలేదు. అలా నీరసమైనవి లాబానుకు, బలమైనవి యాకోబుకు అయ్యాయి. యాకోబు బహు ఆస్తిపరుడయ్యాడు. యాకోబు కడ్డీలు పెట్టాడు. అయితే యాకోబు తరువాత తన భార్యలతో చెప్పిన మాటల ప్రకారం, ఈ అభివృద్ధికి అసలు కారణం దేవుడే. దేవుడు లాబాను తనకు చేస్తున్నదంతా చూశానని చెప్పాడు. కాబట్టి యాకోబు చేసిన ప్రయత్నం ఉన్నప్పటికీ, తన ఆస్తి పెరగడానికి దేవుని చేయి ఉందని బైబిల్ చూపిస్తుంది. యాకోబు తన భార్యలతో చెప్పిన మాటల ప్రకారం, “మీ తండ్రి నన్ను మోసపుచ్చి నా జీతము పదిసార్లు మార్చెను. అయినను అతడు నాకు కీడు చేయుటకు దేవుడు అతనిని అనుమతించలేదు. మచ్చలు ఉన్నవి నీ జీతమని చెప్పినప్పుడు మందలో మచ్చలు ఉన్నవి పుట్టెను. చారలు ఉన్నవి నీ జీతమని చెప్పినప్పుడు మందలో చారలు ఉన్నవి పుట్టెను. దేవుడు మీ తండ్రి మందను తీసి నాకు ఇచ్చెను.” దేవుడే యాకోబుకు కలలో కనిపించి, “లాబాను నీకు చేయుచున్నదంతయు నేను చూచితిని” అని చెప్పాడు. (ఆదికాండము 30:31-43; 31:7-12) ఇక్కడ ప్రధానంగా కనిపించేది యాకోబు తెలివి మాత్రమే కాదు. లాబాను తన జీతాన్ని పదిసార్లు మార్చినప్పటికీ, దేవుడు యాకోబును కాపాడి అతని కుటుంబాన్ని అభివృద్ధి చేశాడు. యాకోబు చేసిన పని ఉంది, కానీ దాని ఫలితానికి వెనుక దేవుని చేయి ఉందని అతనే గుర్తించాడు.

26. దేవుడు యాకోబును స్వదేశానికి వెళ్లమని చెప్పడం

లాబాను కుమారులు, “యాకోబు మన తండ్రి ఆస్తి అంతా తీసుకున్నాడు” అని మాట్లాడుకున్నారు. యాకోబు లాబాను ముఖం తన పట్ల మునుపటిలా లేదని చూశాడు. అప్పుడు యెహోవా యాకోబుతో, “నీ పితరుల దేశానికి, నీ బంధువుల దగ్గరకు తిరిగి వెళ్లు; నేను నీతో ఉంటాను” అని చెప్పాడు. యాకోబు తన భార్యలను పొలంలోకి పిలిచి, తన తండ్రి దేవుడు తనకు తోడుగా ఉన్నాడని, తాను లాబానుకు పూర్ణబలంతో సేవ చేసినా అతను తన జీతం పదిసార్లు మార్చాడని, దేవుడు అతనికి కీడు చేయడానికి అనుమతించలేదని చెప్పాడు. మందలు గర్భం ధరించే కాలంలో కలలో దేవదూత తనకు కనిపించి, లాబాను తనకు చేస్తున్నదంతా చూశానని, తాను బేతేలు దేవుడనని, అక్కడ తాను స్తంభానికి అభిషేకం చేసి మ్రొక్కుబడి చేశాడని గుర్తు చేసి, ఇప్పుడు లేచి ఈ దేశం విడిచి జన్మదేశానికి తిరిగి వెళ్లమని చెప్పాడని వివరించాడు. (ఆదికాండము 31:1-13) ఇప్పుడు యాకోబు జీవితంలో మరో పెద్ద మార్పు వచ్చింది. దేవుడు అతన్ని తన పితరుల దేశానికి తిరిగి వెళ్లమని ఆజ్ఞాపించాడు. అతను మళ్లీ తెలియని ప్రయాణం ప్రారంభించాల్సి వచ్చింది.

27. రాహేలు, లేయా సమాధానం

రాహేలు, లేయా యాకోబుతో, తమ తండ్రి ఇంటిలో ఇక తమకు భాగం లేదని, అతను తమను అన్యులలా చూసి అమ్మి వెల తిన్నాడని, దేవుడు తమ తండ్రి నుండి తీసిన ఆస్తి తమకు, తమ పిల్లలకు చెందుతుందని, కాబట్టి దేవుడు చెప్పినదంతా చేయమని చెప్పారు. (ఆదికాండము 31:14-16) యాకోబు వెళ్లాలని నిర్ణయించుకున్నప్పుడు అతని భార్యలు కూడా అతనితో వెళ్లడానికి సిద్ధపడ్డారు.

28. యాకోబు రహస్యంగా బయలుదేరడం

యాకోబు లేచి తన భార్యలను, పిల్లలను ఒంటెలపై ఎక్కించాడు. తనకు ఉన్న మందలను, ఆస్తిని అంతా తీసుకుని పద్దనరాము నుండి కనాను దేశంలోని తన తండ్రి ఇస్సాకు దగ్గరకు బయలుదేరాడు. లాబాను గొర్రెల బొచ్చు కత్తిరించడానికి వెళ్లినప్పుడు రాహేలు తన తండ్రి ఇంటి విగ్రహాలను దొంగిలించింది. యాకోబు తాను పారిపోతున్న విషయం లాబానుకు తెలియకుండా దాచాడు. (ఆదికాండము 31:17-21) ఇక్కడ “కనాను దేశం” అంటే యాకోబు పితరుల కుటుంబానికి వాగ్దానం చేయబడిన భూమి. యాకోబు ఇప్పుడు ఎన్నో సంవత్సరాల తర్వాత తన తండ్రి ఇస్సాకు దగ్గరకు తిరిగి వెళ్తున్నాడు.

29. లాబాను యాకోబును వెంబడించడం, దేవుని హెచ్చరిక

యాకోబు పారిపోయాడని మూడవ దినం లాబానుకు తెలిసింది. అతను తన బంధువులను వెంటబెట్టుకుని ఏడు దినాలు ప్రయాణం చేసి గిలాదు కొండ వద్ద యాకోబును కలుసుకున్నాడు. గిలాదు అంటే యోర్దాను నదికి తూర్పున ఉన్న ప్రాచీన కొండ ప్రాంతం; ఇది నేటి జోర్డాన్ దేశంలోని ఉత్తర ప్రాంతాలతో సంబంధం కలిగి ఉంది. అయితే ఆ రాత్రి దేవుడు కలలో లాబానుకు ప్రత్యక్షమై, “యాకోబుతో మంచిగానీ చెడుగానీ మాట్లాడకుండ జాగ్రత్తపడు” అని హెచ్చరించాడు. దేవుడు యాకోబును లాబాను చేతి నుండి కాపాడాడు. (ఆదికాండము 31:22-24) లాబాను కోపంతో యాకోబును వెంబడించినప్పటికీ, దేవుడు ముందుగానే జోక్యం చేసుకుని యాకోబును కాపాడాడు.

30. లాబాను యాకోబును ప్రశ్నించడం

లాబాను యాకోబుతో, “నీవు చేసిన పని ఏమిటి? నాకు తెలియకుండ పారిపోయి నా కుమార్తెలను కత్తిపట్టిన చెరలా తీసుకువచ్చావు. సంతోషంతో, గానాలతో, డప్పుతో, సితారాతో నిన్ను పంపించకుండ ఎందుకు దాగిపోయావు? నా మనుమలను, కుమార్తెలను ముద్దుపెట్టుకునే అవకాశం ఇవ్వలేదు. నీకు కీడు చేయడానికి నా చేతిలో శక్తి ఉంది, కానీ నీ తండ్రి దేవుడు రాత్రి నాతో మాట్లాడి హెచ్చరించాడు. నీవు నీ తండ్రి ఇంటికి వెళ్లాలని ఆశపడి పారిపోయావు గానీ నా విగ్రహాలను ఎందుకు దొంగిలించావు?” అన్నాడు. (ఆదికాండము 31:25-30) లాబాను యాకోబుపై అనేక ఆరోపణలు చేశాడు. కానీ అతను యాకోబుకు హాని చేయకుండా దేవుడు తనను హెచ్చరించాడని కూడా ఒప్పుకున్నాడు.

31. యాకోబు సమాధానం

యాకోబు, “నీవు నీ కుమార్తెలను నా నుండి తీసివేస్తావని భయపడి పారిపోయాను. ఎవరి దగ్గర నీ విగ్రహాలు దొరుకుتాయో వాడు చావాలి. నా దగ్గర నీది ఏదైనా ఉంటే తీసుకో” అన్నాడు. యాకోబుకు రాహేలు విగ్రహాలు దొంగిలించిన సంగతి తెలియదు. (ఆదికాండము 31:31-32) యాకోబు రాహేలు చేసిన పని తెలియక ఈ మాట చెప్పాడు. తర్వాత లాబాను గుడారాలన్నీ వెతకడం ప్రారంభించాడు.

32. లాబాను గుడారాలలో వెతకడం, రాహేలు విగ్రహాలు దాచడం

లాబాను యాకోబు గుడారంలో, లేయా గుడారంలో, ఇద్దరు దాసీల గుడారాలలో వెళ్లి వెతికాడు; విగ్రహాలు దొరకలేదు. రాహేలు గుడారంలోకి వెళ్లాడు. రాహేలు ఆ విగ్రహాలను ఒంటె జీనులో పెట్టి దానిపై కూర్చుంది. లాబాను గుడారం అంతా వెతికినా దొరకలేదు. రాహేలు తన తండ్రితో, “నా ప్రభువు నాకు కోపపడవద్దు; నీ ఎదుట నేను లేవలేకున్నాను; స్త్రీల ధర్మం నాకు జరుగుతున్నది” అని చెప్పింది. లాబాను వెతికినా విగ్రహాలు కనుగొనబడలేదు. (ఆదికాండము 31:33-35) ఈ సంఘటనలో రాహేలు తన తండ్రి విగ్రహాలను దాచింది. యాకోబుకు ఈ విషయం ముందుగా తెలియదు.

33. యాకోబు లాబానుతో తన బాధను చెప్పడం

యాకోబు లాబానుపై కోపపడి, “నా నేరమేమిటి? నా పాపమేమిటి? నీవు నా వెంట పడడానికి కారణమేమిటి? నా సామానంతా వెతికావు. నీ ఇంటి సామానులో ఏమి దొరికింది? నా బంధువుల ఎదుట ఉంచు; వారు తీర్పు చెప్పనీయి. నేను ఇరవై సంవత్సరాలు నీతో ఉన్నాను. నీ గొర్రెలు మేకలు గర్భం వీడలేదు; నీ మందలో పోతుటేళ్లను నేను తినలేదు; మృగం చీల్చిన దానిని నీకు తేలేదు; నష్టం నేనే భరించాను. పగటి వేడికి, రాత్రి చలికి నిద్ర దూరమైంది. నీ కుమార్తెల కోసం పద్నాలుగు సంవత్సరాలు, నీ మంద కోసం ఆరు సంవత్సరాలు — ఇరవై సంవత్సరాలు నీ ఇంటిలో సేవ చేశాను. నీవు నా జీతం పదిసార్లు మార్చావు. నా తండ్రి దేవుడు, అబ్రాహాము దేవుడు, ఇస్సాకు భయపడినవాడు నాకు తోడుగా లేకుంటే నీవు నన్ను వట్టిచేతితో పంపించేవాడివి. దేవుడు నా బాధను, నా చేతుల పనిని చూసి రాత్రి నీకు హెచ్చరించాడు” అన్నాడు. (ఆదికాండము 31:36-42) యాకోబు ఇరవై సంవత్సరాలుగా ఎంత కష్టపడ్డాడో ఇక్కడ స్పష్టంగా చెబుతున్నాడు. తన శ్రమను, ఎదుర్కొన్న అన్యాయాన్ని, దేవుడు తనకు చేసిన సహాయాన్ని గుర్తుచేశాడు.

34. లాబాను, యాకోబు ఒప్పందం — రాతి కుప్ప

లాబాను, “ఈ కుమార్తెలు నా కుమార్తెలు, ఈ పిల్లలు నా పిల్లలు, ఈ మంద నా మంద. రా, మనమిద్దరం ఒక ఒప్పందం చేసుకుందాం; అది నాకు నీకు మధ్య సాక్షిగా ఉంటుంది” అన్నాడు. యాకోబు ఒక రాయిని స్తంభంగా నిలిపాడు. బంధువులతో రాళ్లు పోగు చేయించాడు. వారు ఆ కుప్ప మీద భోజనం చేశారు. లాబాను దానికి యెగర్సహదూత అని, యాకోబు గలెదు అని పేరు పెట్టాడు. ఆ స్థలానికి మిస్పా అని కూడా పేరు పెట్టారు. లాబాను, “మనం ఒకరికొకరు కనబడకున్నప్పుడు యెహోవా మన మధ్య కావలి ఉంటాడు; నీవు నా కుమార్తెలను బాధపెడితే, వేరే భార్యలను చేసుకుంటే దేవుడు చూస్తాడు” అన్నాడు. యాకోబు తన తండ్రి ఇస్సాకు భయపడినవాని పేరట ప్రమాణం చేశాడు. యాకోబు కొండపై బలి అర్పించి బంధువులను భోజనానికి పిలిచాడు. వారు భోజనం చేసి ఆ రాత్రి కొండపై ఉన్నారు. మరునాడు ఉదయం లాబాను తన కుమార్తెలను, మనుమలను ముద్దుపెట్టుకుని దీవించి తన స్థలానికి తిరిగి వెళ్లాడు. (ఆదికాండము 31:43-55) ఇలా యాకోబు మరియు లాబాను మధ్య జరిగిన దీర్ఘమైన విభేదానికి ఒక ఒప్పందంతో ముగింపు వచ్చింది. యాకోబు ఇప్పుడు తన స్వదేశం వైపు ప్రయాణం కొనసాగించాల్సి ఉంది.

35. మహనాయిములో దేవదూతలు కనిపించడం

యాకోబు తన ప్రయాణం కొనసాగించాడు. దేవదూతలు అతనికి ఎదురయ్యారు. దేవుడు అతన్ని ఒంటరిగా విడిచిపెట్టలేదని ఇది చూపిస్తుంది. యాకోబు వారిని చూసి, “ఇది దేవుని సైన్యం” అని ఆ స్థలానికి మహనాయిము అని పేరు పెట్టాడు. మహనాయిము యోర్దాను నదికి తూర్పున ఉన్న ప్రాచీన ప్రాంతంగా బైబిల్‌లో కనిపిస్తుంది; దాని ఖచ్చితమైన ప్రదేశం నేడు స్పష్టంగా తెలియదు. (ఆదికాండము 32:1-2) యాకోబు తన అన్నను ఎదుర్కోబోతున్న సమయంలో దేవుని దూతలు అతనికి ఎదురయ్యారు. ఇది అతనికి దేవుని రక్షణ గురించి మరో గుర్తింపుగా నిలిచింది.

36. ఏశావుకు దూతలను పంపడం, భయం

యాకోబు తన అన్న ఏశావు సేయీరు దేశంలో ఉన్నాడని తెలుసుకుని, తనకు ముందుగా దూతలను పంపాడు. సేయీరు ప్రాంతం ఏశావు సంతతితో సంబంధం ఉన్న ప్రాంతం; తర్వాత దీనిని ఎదోము దేశంతో సంబంధపెట్టారు. ఇది నేటి జోర్డాన్ దక్షిణ ప్రాంతం మరియు ఇజ్రాయెల్ దక్షిణ సరిహద్దు పరిసరాలతో సంబంధం కలిగి ఉంది. వారితో ఏశావుకు, “నీ సేవకుడైన యాకోబు చెప్పేది — నేను లాబాను దగ్గర ఇప్పటివరకు ఉన్నాను. నాకు ఎద్దులు, గాడిదలు, గొర్రెలు, దాసులు, దాసీలు ఉన్నారు. నీ దృష్టిలో నాకు దయ దొరకడానికి ఈ సంగతి నీకు తెలియజేస్తున్నాను” అని చెప్పమన్నాడు. దూతలు తిరిగి వచ్చి, “మేము నీ సోదరుడైన ఏశావు దగ్గరకు వెళ్లి వచ్చాము. అతడు నిన్ను ఎదుర్కోవడానికి నాలుగు వందల మందితో వస్తున్నాడు” అని చెప్పారు. యాకోబు మిక్కిలి భయపడి కలత చెందాడు. తనతో ఉన్న ప్రజలను, గొర్రెలను, ఎద్దులను, ఒంటెలను రెండు గుంపులుగా విభజించాడు. ఒక గుంపుపై ఏశావు దాడి చేస్తే మిగిలిన గుంపు తప్పించుకుంటుందని అనుకున్నాడు. (ఆదికాండము 32:3-8) ఇరవై సంవత్సరాల క్రితం తనను చంపాలని అనుకున్న అన్న ఇప్పుడు నాలుగు వందల మందితో వస్తున్నాడని తెలిసినప్పుడు యాకోబు భయపడటం సహజమే. కానీ ఈసారి అతను కేవలం తన తెలివిపై ఆధారపడకుండా దేవుని వైపు తిరిగాడు.

37. యాకోబు ప్రార్థన

యాకోబు దేవునికి ఇలా ప్రార్థించాడు: “నా తండ్రి అబ్రాహాము దేవుడా, నా తండ్రి ఇస్సాకు దేవుడా, నా దేశానికి నీ బంధువుల దగ్గరకు తిరిగి వెళ్లమని, నీకు మేలు చేస్తానని నాతో చెప్పిన యెహోవా, నీవు నీ సేవకునికి చూపిన సమస్త కృపకు, సత్యానికి నేను పాత్రుడను కాను. నేను ఈ యొర్దాను నదిని నా కర్రతో దాటాను; ఇప్పుడు రెండు గుంపులుగా తిరిగి వస్తున్నాను. నా అన్న ఏశావు చేతిలో నుండి నన్ను తప్పించు. అతడు వచ్చి నన్ను, తల్లులను, పిల్లలను కొడతాడని భయపడుతున్నాను. నీవు, ‘నేను నీకు మేలు చేసి నీ సంతతిని సముద్రపు ఇసుకలా లెక్కించశక్యం కాకుండా విస్తరింపజేస్తాను’ అని చెప్పావు గదా.” (ఆదికాండము 32:9-12) ఈ ప్రార్థనలో యాకోబు తన భయాన్ని దేవుని ముందు దాచలేదు. తాను దేవుని కృపకు పాత్రుడిని కాదని చెప్పి, గతంలో దేవుడు ఇచ్చిన వాగ్దానాలను గుర్తుచేసుకుని రక్షణ కోరాడు.

38. ఏశావుకు కానుకలు పంపడం

యాకోబు ఆ రాత్రి అక్కడ ఉన్నాడు. తన వద్ద ఉన్న వాటిలో నుండి తన అన్న ఏశావుకు కానుకగా ఇవ్వడానికి ఎంపిక చేశాడు: రెండు వందల మేకలు, ఇరవై మేకపోతులు, రెండు వందల గొర్రెలు, ఇరవై పోతుటేళ్లు, ముప్పది పాలిచ్చు ఒంటెలు వాటి పిల్లలతో, నలభై ఆవులు పది ఎద్దులు, ఇరవై ఆడ గాడిదలు పది మగ గాడిదలు. వాటిని వేరు వేరు మందలుగా విభజించి దాసులకు అప్పగించాడు. ముందు వెళ్లేవారికి, తర్వాత వచ్చేవారికి మధ్య దూరం ఉంచమన్నాడు. ఏశావు కలిసినప్పుడు, “ఇవి నీ సేవకుడైన యాకోబు తన ప్రభువైన ఏశావుకు పంపిన కానుకలు; అతడు మా వెనుక వస్తున్నాడు” అని చెప్పమన్నాడు. కానుకలతో తన అన్న మనస్సు చల్లబరచి, ఆ తర్వాత తాను అతని ముఖం చూస్తే అతను తనను అంగీకరిస్తాడని యాకోబు అనుకున్నాడు. (ఆదికాండము 32:13-21) యాకోబు తన భయాన్ని తగ్గించుకోవడానికి ఒక వైపు దేవునిపై ఆధారపడ్డాడు, మరో వైపు తన వంతు జాగ్రత్తలు తీసుకున్నాడు.

39. యబ్బోకు వద్ద ఒంటరి పోరాటం, దేవుడు ఆశీర్వదించడం

ఆ రాత్రి యాకోబు తన భార్యలను, ఇద్దరు దాసీలను, పదకొండు మంది పిల్లలను యబ్బోకు నది రేవు దాటించాడు. యబ్బోకు నది నేటి జోర్డాన్‌లోని జర్కా నదితో సాధారణంగా గుర్తించబడుతుంది. తనకు ఉన్న సమస్తాన్ని దాటించాడు. యాకోబు ఒంటరిగా మిగిలాడు. ఒక పురుషుడు తెల్లవారే వరకు అతనితో పోరాడాడు. ఆ పురుషుడు తాను గెలవలేడని చూసి యాకోబు తొడకీలును ముట్టాడు. అప్పుడు యాకోబు తొడకీలు జారిపోయింది. ఆ పురుషుడు, “తెల్లవారుతున్నది, నన్ను వెళ్లనీయి” అన్నాడు. యాకోబు, “నన్ను దీవించితే గాని నిన్ను వెళ్లనియ్యను” అన్నాడు. ఇక్కడ కనిపించిన వ్యక్తి ద్వారా దేవుడు యాకోబుతో వ్యవహరించాడు; యాకోబు ఈ అనుభవాన్ని దేవునితో పోరాడిన అనుభవంగా అర్థం చేసుకున్నాడు. ఆ పురుషుడు యాకోబు పేరు అడిగాడు. యాకోబు, “యాకోబు” అన్నాడు. అప్పుడు ఆ పురుషుడు, “ఇక నుండి నీ పేరు యాకోబు అనబడదు; ఇశ్రాయేలు అనబడుతుంది. నీవు దేవునితోను మనుష్యులతోను పోరాడి గెలిచావు” అన్నాడు. యాకోబు, “నీ పేరు నాకు తెలుపు” అన్నాడు. ఆ పురుషుడు, “నా పేరు ఎందుకు అడుగుతున్నావు?” అని అక్కడ అతన్ని దీవించాడు. యాకోబు ఆ స్థలానికి పెనీయేలు అని పేరు పెట్టాడు. పెనీయేలు అంటే “దేవుని ముఖం” అనే భావం. ఇది యబ్బోకు నది ప్రాంతంతో సంబంధం ఉన్న ప్రదేశం. “నేను దేవుని ముఖాముఖిగా చూసినా నా ప్రాణం రక్షింపబడింది” అన్నాడు. (ఆదికాండము 32:22-30) ఇది యాకోబు జీవితంలోని అత్యంత ముఖ్యమైన సంఘటనల్లో ఒకటి. ఇక్కడ అతని పేరు ఇశ్రాయేలుగా మారింది. యాకోబు అంటే గతంలో అతని స్వభావంతో సంబంధం ఉన్న పేరు; ఇశ్రాయేలు అనే కొత్త పేరు అతని జీవితంలో వచ్చిన ఒక ముఖ్యమైన మార్పును సూచిస్తుంది.

40. యాకోబు కుంటుతూ నడవడం, ఇశ్రాయేలీయుల ఆచారం

యాకోబు పెనీయేలు దాటినప్పుడు సూర్యుడు ఉదయించాడు. అతను తన తొడ కారణంగా కుంటుతూ నడిచాడు. ఇశ్రాయేలీయులు తొడకీలు పట్టిన నరం తినకూడదని ఈనాటికీ ఆచరిస్తారు, ఎందుకంటే ఆ పురుషుడు యాకోబు తొడకీలు పట్టిన నరాన్ని ముట్టాడు. (ఆదికాండము 32:31-32) యాకోబు ఆ రాత్రి అనుభవించిన సంఘటన అతని శరీరంపై కూడా ఒక గుర్తును మిగిల్చింది. అతను కుంటుతూ నడిచాడు, కానీ అదే సమయంలో దేవుని ఆశీర్వాదంతో తన అన్నను ఎదుర్కొనేందుకు ముందుకు వెళ్లాడు.

41. ఏశావుతో కలయిక, దేవుని రక్షణ

యాకోబు కన్నులు ఎత్తి చూస్తే ఏశావు నాలుగు వందల మందితో వస్తున్నాడు. యాకోబు తన పిల్లలను, భార్యలను, దాసీలను వరుసగా ముందు నిలిపాడు. తాను వారందరి ముందు వెళ్లి ఏశావుకు ఏడుసార్లు నేలకు వంగి నమస్కరించాడు. యాకోబు భయపడినప్పటికీ, ఏశావు అతనిపై కోపంతో దాడి చేయకుండా ప్రేమతో స్వీకరించాడు. యాకోబు దీనిని దేవుని కృపగా చూశాడు. ఏశావు కోపంతో రాకుండా, పరుగెత్తి వచ్చి యాకోబును కౌగిలించుకుని, మెడపై పడి ముద్దుపెట్టుకున్నాడు. ఇద్దరూ ఏడ్చారు. యాకోబు, “నీ ముఖం చూడడం దేవుని ముఖం చూడడం లాంటిది; నీవు నన్ను అంగీకరించావు” అన్నాడు. ఏశావు తన కళ్లు ఎత్తి ఆ స్త్రీలను, పిల్లలను చూసి, “వీరు ఎవరు?” అని అడిగాడు. యాకోబు, “దేవుడు నీ సేవకునికి దయచేసిన పిల్లలు” అన్నాడు. దాసీలు, వారి పిల్లలు, లేయా, ఆమె పిల్లలు, రాహేలు, యోసేపు వరుసగా వచ్చి నమస్కరించారు. ఏశావు, “నీవు పంపిన మందలన్నీ నాకు ఎందుకు?” అని అడిగాడు. యాకోబు, “నా ప్రభువు దృష్టిలో దయ దొరకడానికి” అన్నాడు. ఏశావు, “నా సోదరుడా, నాకు చాలా ఉంది; నీది నీకే ఉంచుకో” అన్నాడు. యాకోబు బతిమిలాడి కానుక ఇచ్చాడు. (ఆదికాండము 33:1-11) ఒకప్పుడు యాకోబును చంపాలని అనుకున్న ఏశావు ఇప్పుడు అతన్ని కౌగిలించుకుని ఏడ్చాడు. యాకోబు దృష్టిలో ఇది కేవలం కుటుంబ కలయిక కాదు; దేవుడు తనను రక్షించిన సంఘటన.

42. ఏశావు సేయీరుకు వెళ్లడం, యాకోబు సుక్కోతులో ఉండడం

ఏశావు, “మనం బయలుదేరి వెళ్దాం; నేను నీ ముందు ఉంటాను” అన్నాడు. యాకోబు, “పిల్లలు చిన్నవారు, పాలిచ్చే గొర్రెలు, ఆవులు నాతో ఉన్నాయి; వాటిని ఒక్క రోజు తోలితే మంద అంతా చస్తుంది. నీవు నీ సేవకుని కంటే ముందుగా వెళ్లు; నేను మెల్లగా నా మందల వేగానికి తగినట్లు నడిచి సేయీరులో నా ప్రభువు దగ్గరకు వస్తాను” అన్నాడు. ఏశావు, “నా మనుషులలో కొందరిని నీ దగ్గర ఉంచుతాను” అన్నాడు. యాకోబు, “అవసరం లేదు; నా ప్రభువు దృష్టిలో దయ దొరకడమే చాలు” అన్నాడు. ఆ రోజు ఏశావు సేయీరుకు తిరిగి వెళ్లాడు. యాకోబు సుక్కోతుకు ప్రయాణమై, అక్కడ తన కోసం ఇల్లు కట్టుకున్నాడు, పశువుల కోసం పాకలు వేశాడు. అందుకే ఆ స్థలానికి సుక్కోతు అని పేరు వచ్చింది. సుక్కోతు యోర్దాను నదికి తూర్పున ఉన్న ప్రాంతంగా గుర్తించబడుతుంది; నేటి జోర్డాన్ లోయలోని డీర్ అల్లా సమీప ప్రాంతంతో దీనిని సంబంధపెడతారు. (ఆదికాండము 33:12-17) యాకోబు వెంటనే సేయీరుకు వెళ్లకుండా సుక్కోతులో కొంతకాలం ఉండిపోయాడు. అతని కుటుంబం, మందలు పెద్దవి కావడంతో అతను వారి పరిస్థితికి తగినట్టుగా నెమ్మదిగా ప్రయాణించాడు.

43. షెకెములో బలిపీఠం, భూమి కొనుగోలు

యాకోబు క్షేమంగా షెకెముకు వచ్చాడు. షెకెము ప్రాచీన కనానులోని ముఖ్యమైన పట్టణం; ఇది నేటి వెస్ట్ బ్యాంక్‌లోని నాబ్లస్ ప్రాంతంతో గుర్తించబడుతుంది. అతను తన గుడారం వేసిన భూమిని షెకెము తండ్రి హామోరు కుమారుల దగ్గర నుండి వంద వెండి నాణేల విలువైన ధనంతో కొన్నాడు. అక్కడ ఒక బలిపీఠం కట్టి దానికి “ఎల్-ఎలోహే-ఇశ్రాయేలు” అని పేరు పెట్టాడు. (ఆదికాండము 33:18-20) యాకోబు ఇప్పుడు తన కుటుంబంతో కనాను దేశంలో స్థిరపడుతున్నాడు. అతను దేవునికి బలిపీఠం కూడా కట్టాడు.

44. దీనా అవమానం, షిమ్యోను లేవిల ప్రతీకారం

లేయాకు పుట్టిన కుమార్తె దీనా ఆ దేశపు స్త్రీలను చూడడానికి వెళ్లింది. హివ్వీయుడైన హామోరు కుమారుడు షెకెము ఆమెను చూసి, తీసుకుని ఆమెతో శయనించి అవమానపరిచాడు. తర్వాత అతను ఆమెను ప్రేమించి, తన తండ్రితో “ఈమెను నాకు భార్యగా ఇప్పించు” అన్నాడు. యాకోబు ఆ సంగతి విన్నాడు. అతని కుమారులు పొలంలో ఉన్నారు; వారు వచ్చే వరకు యాకోబు ఏమీ మాట్లాడలేదు. హామోరు యాకోబుతో మాట్లాడి, తన కుమారునికి దీనాను ఇవ్వమని అడిగాడు. యాకోబు కుమారులు మోసంతో, సున్నతి చేయించుకుంటేనే తమ సోదరిని ఇస్తామని చెప్పారు. షెకెము, అతని తండ్రి ఒప్పుకున్నారు. పట్టణ పురుషులందరికీ సున్నతి జరిగింది. మూడవ రోజు వారు నొప్పితో ఉన్నప్పుడు, యాకోబు కుమారులు షిమ్యోను, లేవి కత్తులు పట్టుకుని పట్టణంపై దాడి చేసి మగవారిని అందరినీ చంపారు. దీనాను షెకెము ఇంటి నుండి తీసుకువచ్చారు. వారు పట్టణాన్ని దోచుకున్నారు. యాకోబు షిమ్యోనుతో, లేవితో, “ఈ దేశంలోని కనానీయులలో, పెరిజ్జీయులలో నన్ను దుర్వాసనగా చేశారు. నాకు కొద్దిమంది ఉన్నారు; వారు కలిసి నాపై దాడి చేస్తే నేను, నా ఇల్లు నశిస్తాం” అన్నాడు. వారు, “అతడు మా సోదరిని వేశ్యలా చూశాడా?” అన్నారు. (ఆదికాండము 34:1-31) ఈ సంఘటనలో దీనా ఎదుర్కొన్న అవమానం, తర్వాత షిమ్యోను మరియు లేవి చేసిన ప్రతీకారం రెండూ ఉన్నాయి. బైబిల్ ఈ సంఘటనను వివరించడం అంటే ఆ పని అంతా దేవుడు సమర్థించాడని అర్థం కాదు. యాకోబు తన కుమారుల చర్యల వల్ల తన కుటుంబం చుట్టుపక్కల ప్రజలలో ప్రమాదంలో పడిందని భయపడ్డాడు.

45. బేతేలుకు పునరాగమనం, విగ్రహాల తొలగింపు, దేవుని ఆజ్ఞ

షెకెము సంఘటన తర్వాత దేవుడు యాకోబుతో, “లేచి బేతేలుకు వెళ్లి అక్కడ నివసించు; నీ అన్న ఏశావు నుండి పారిపోయినప్పుడు నీకు ప్రత్యక్షమైన దేవునికి అక్కడ బలిపీఠం కట్టు” అని చెప్పాడు. దేవుడు యాకోబును మళ్లీ తన దగ్గరకు పిలిచాడు. యాకోబు తన ఇంటివారితో, “మీ మధ్య ఉన్న అన్య దేవతలను తొలగించండి; మిమ్మల్ని మీరు శుద్ధి చేసుకుని వస్త్రాలు మార్చుకోండి. మనం బేతేలుకు వెళ్దాం; నా కష్టకాలంలో నా మొర విని నాకు తోడుగా ఉన్న దేవునికి అక్కడ బలిపీఠం కడతాను” అన్నాడు. వారు తమ వద్ద ఉన్న అన్య దేవతలను, చెవిపోగులను యాకోబుకు ఇచ్చారు. యాకోబు వాటిని షెకెము దగ్గర ఉన్న ఓక్ చెట్టు కింద పాతిపెట్టాడు. వారు ప్రయాణమై బయలుదేరారు. దేవుని భయం చుట్టుపక్కల పట్టణాలపై ఉండడంతో ఎవరూ వారిని వెంబడించలేదు. (ఆదికాండము 35:1-5) ఇక్కడ యాకోబు తన కుటుంబాన్ని దేవుని వైపు తిరిగి తీసుకెళ్లాలని నిర్ణయించాడు. వారు తమ దగ్గర ఉన్న అన్య దేవతలకు సంబంధించిన వస్తువులను తొలగించారు.

46. బేతేలులో దేవుడు మళ్లీ ప్రత్యక్షమై దీవించడం

యాకోబు తనతో ఉన్న ప్రజలందరితో కలిసి బేతేలుకు వచ్చాడు. అక్కడ బలిపీఠం కట్టి ఆ స్థలానికి ఏల్బేతేలు అని పేరు పెట్టాడు. అక్కడే రిబ్కా దాది దేబోర మరణించింది; ఆమెను బేతేలు దిగువన ఓక్ చెట్టు కింద పాతిపెట్టారు; ఆ చెట్టుకు అల్లోన్-బాకూత్ అని పేరు పెట్టారు. దేవుడు యాకోబుకు మళ్లీ ప్రత్యక్షమై అతన్ని దీవించాడు. దేవుడు అతనితో, “నీ పేరు యాకోబు; ఇక నుండి యాకోబు అనబడదు; ఇశ్రాయేలు అనబడుతుంది” అన్నాడు. దేవుడు అతనితో, “నేను సర్వశక్తుడైన దేవుడను; నీవు ఫలించి అభివృద్ధి చెందు; నీ నుండి జనం, జన సమూహం కలుగుతుంది; నీ నడుము నుండి రాజులు పుడతారు. నేను అబ్రాహాముకు, ఇస్సాకుకు ఇచ్చిన భూమిని నీకు, నీ తర్వాత నీ సంతతికి ఇస్తాను” అన్నాడు. దేవుడు అతనితో మాట్లాడిన స్థలంలో యాకోబు ఒక స్తంభం నిలిపి, దానిపై పానీయార్పణం పోసి నూనె అభిషేకం చేశాడు. (ఆదికాండము 35:6-14) ఇక్కడ దేవుడు యాకోబుకు మళ్లీ తన పేరు, తన వాగ్దానం, తన భవిష్యత్తును గుర్తుచేశాడు. యాకోబు ఇప్పుడు ఇశ్రాయేలు అనే పేరుతో పిలువబడుతున్నాడు.

47. రాహేలు మరణం, బెన్యామీను జననం

వారు బేతేలు నుండి బయలుదేరారు. ఎఫ్రాతకు కొంత దూరం ఉన్నప్పుడు రాహేలుకు ప్రసవ వేదన వచ్చింది. ఎఫ్రాతు అనేది బేత్లెహేముకు సంబంధించిన ప్రాచీన పేరు; బేత్లెహేము నేటి వెస్ట్ బ్యాంక్ ప్రాంతంలో ఉంది. ప్రసవం చాలా కష్టంగా జరిగింది. మంత్రసాని ఆమెతో, “భయపడవద్దు; నీకు మరో కుమారుడు పుడతాడు” అన్నది. రాహేలు చనిపోతూ తన కుమారునికి బెనోని అని పేరు పెట్టింది; యాకోబు అతనికి బెన్యామీను అని పేరు పెట్టాడు. రాహేలు అక్కడే మరణించింది; ఎఫ్రాత (బేత్లెహేము) వెళ్లే మార్గంలో ఆమెను పాతిపెట్టారు. యాకోబు ఆమె సమాధిపై ఒక స్తంభం నిలిపాడు. (ఆదికాండము 35:16-20) రాహేలు యాకోబు జీవితంలో ఎంతో ముఖ్యమైన వ్యక్తి. ఆమె మరణం అతనికి తీవ్రమైన వ్యక్తిగత నష్టం. అయితే ఆమె చివరి కుమారుడైన బెన్యామీను తర్వాత యాకోబు కుటుంబంలో ముఖ్యమైన వ్యక్తిగా మారాడు.

48. రూబేను బిల్హాతో శయనించడం

ఇశ్రాయేలు ఆ ప్రాంతంలో ఉన్నప్పుడు, రూబేను తన తండ్రి ఉంపుడుగత్తె బిల్హాతో శయనించాడు. ఇశ్రాయేలు ఆ సంగతి విన్నాడు. (ఆదికాండము 35:21-22) ఇది కుటుంబంలో జరిగిన తీవ్రమైన తప్పు. బైబిల్ ఈ సంఘటనను చాలా సంక్షిప్తంగా నమోదు చేస్తుంది. కానీ తర్వాత యాకోబు తన కుమారులను దీవించేటప్పుడు రూబేను గురించి మాట్లాడిన మాటల్లో ఈ సంఘటనకు ప్రభావం కనిపిస్తుంది.

49. ఇస్సాకు మరణం, ఏశావు యాకోబు కలిసి సమాధి చేయడం

ఇస్సాకు వంద ఎనభై సంవత్సరాలు జీవించాడు. అతను వృద్ధుడై ప్రాణం విడిచాడు. అతని కుమారులు ఏశావు, యాకోబు అతన్ని సమాధి చేశారు. ఇస్సాకును మక్పేలా గుహలో సమాధి చేశారు; మక్పేలా గుహ హెబ్రోను ప్రాంతంలో ఉన్న పితరుల సమాధి స్థలం. హెబ్రోన్ నేటి వెస్ట్ బ్యాంక్‌లో ఉన్న నగరం. (ఆదికాండము 35:27-29) ఒకప్పుడు ఒకరినొకరు ఎదుర్కొన్న ఏశావు, యాకోబు ఇప్పుడు తమ తండ్రి ఇస్సాకును కలిసి సమాధి చేశారు.

50. యోసేపు కథ — రంగురంగుల అంగీ, అన్నల అసూయ

యాకోబు కనాను దేశంలో నివసించాడు. కనాను ఇప్పుడు ఇశ్రాయేలు, పాలస్తీనా ప్రాంతాలతో సంబంధం ఉన్న ప్రాచీన భూభాగం. యోసేపు పదిహేడేళ్లవాడై తన అన్నలతో కలిసి మందను మేపాడు. యాకోబు రాహేలుకు పుట్టిన యోసేపును ఇతర కుమారుల కంటే ఎక్కువగా ప్రేమించాడు; అతనికి ఒక రంగురంగుల అంగీ కుట్టించాడు. “రంగురంగుల అంగీ” అనేది ప్రసిద్ధ అనువాద భావం; వాస్తవానికి ఆ వస్త్రం వివరం అనువాదాల మధ్య కొంత తేడా ఉంది. యోసేపు అన్నలు తండ్రి తమ కంటే అతన్ని ఎక్కువగా ప్రేమించడం చూసి అతన్ని ద్వేషించారు. యోసేపుకు కలలు వచ్చాయి. అతను తన అన్నలతో, “మనం పొలంలో కట్టలు కడుతున్నాం; నా కట్ట లేచి నిలబడింది; మీ కట్టలు చుట్టూ వచ్చి నా కట్టకు నమస్కరించాయి” అన్నాడు. అన్నలు, “నీవు మాపై రాజుగా ఉంటావా?” అని అతన్ని మరింత ద్వేషించారు. మరో కలలో సూర్యుడు, చంద్రుడు, పదకొండు నక్షత్రాలు అతనికి నమస్కరించాయి. అతను దానిని తండ్రికి, అన్నలకు చెప్పాడు. తండ్రి అతన్ని గద్దించాడు; అన్నలు అసూయపడ్డారు. (ఆదికాండము 37:1-11) యాకోబు తన చిన్న కుమారుడైన యోసేపును ప్రత్యేకంగా ప్రేమించాడు. ఇది ఇప్పటికే అన్నలలో ఉన్న అసూయను మరింత పెంచింది. యోసేపు చెప్పిన కలలు ఆ అసూయను ఇంకా ఎక్కువ చేశాయి.

51. యోసేపును అన్నలు అమ్మివేయడం, దేవుని ప్రణాళిక తర్వాత స్పష్టమవుతుంది

ఒక రోజు యాకోబు యోసేపును షెకెములో మందను మేపుతున్న అన్నల దగ్గరకు పంపాడు. అతను అక్కడికి వెళ్లి వారిని వెదుకుతూ దోతానుకు చేరాడు. దోతాను ప్రాచీన కనాను ప్రాంతంలోని ఒక స్థలం; ఇది నేటి వెస్ట్ బ్యాంక్‌లోని టెల్ దోతాన్ ప్రాంతంతో గుర్తించబడుతుంది. అన్నలు అతన్ని దూరం నుండి చూసి, అతన్ని చంపాలని కుట్ర చేశారు. రూబేను, “అతన్ని చంపవద్దు; ఈ గుంటలో పడవేయండి” అన్నాడు; తర్వాత అతన్ని రక్షించి తండ్రికి అప్పగించాలని అనుకున్నాడు. వారు యోసేపు అంగీ తీసి అతన్ని ఒక ఖాళీ గుంటలో పడవేశారు. తర్వాత ఇష్మాయేలీయుల వర్తకులు వస్తుండడం చూసి, యూదా సలహా మేరకు యోసేపును ఇరవై వెండి నాణాలకు వారికి అమ్మేశారు. వర్తకులు యోసేపును ఐగుప్తుకు తీసుకెళ్లారు. అయితే తర్వాత జరిగిన సంఘటనల ద్వారా, దేవుడు ఈ చెడు పనిని మేలుగా మార్చాడని స్పష్టమవుతుంది. అన్నలు కీడు చేశారు గానీ, యోసేపు ద్వారా యాకోబు కుటుంబం కరువు కాలంలో రక్షించబడాలని దేవుని ప్రణాళిక ఉందని తర్వాత యోసేపు స్వయంగా వివరిస్తాడు. (ఆదికాండము 37:12-28) ఇక్కడ మనం ఒక ముఖ్యమైన విషయాన్ని గుర్తించాలి. అన్నలు చేసిన చెడు పనిని దేవుడు సమర్థించలేదు. కానీ వారు చేసిన చెడు పనిని కూడా దేవుడు తన పెద్ద ప్రణాళికలో ఉపయోగించి, తర్వాత అనేక మంది ప్రాణాలను రక్షించే మార్గంగా మార్చాడు.

52. యాకోబు యోసేపు మరణించాడని దుఃఖించడం

అన్నలు ఒక మేకను చంపి యోసేపు అంగీని రక్తంలో ముంచి తండ్రికి పంపారు. “ఇది నీ కుమారుని అంగీయేనా?” అని అడిగారు. యాకోబు దానిని గుర్తించి, “ఇది నా కుమారుని అంగీ; క్రూరమృగం అతన్ని చంపి ఉంటుంది” అన్నాడు. యాకోబు తన వస్త్రాలు చింపుకుని, నడుముకు గోనెపట్ట కట్టుకుని చాలా దినాలు దుఃఖించాడు. అతని కుమారులు, కుమార్తెలు ఓదార్చడానికి వచ్చినా అతను ఓదార్పు పొందలేదు. “నేను దుఃఖంతోనే సమాధికి వెళ్తాను” అన్నాడు. (ఆదికాండము 37:29-35) యాకోబుకు తన ప్రియమైన కుమారుడు చనిపోయాడని అనిపించింది. అతని జీవితంలో ఇది అత్యంత బాధాకరమైన దుఃఖాలలో ఒకటి.

53. యూదా, తామారుల వృత్తాంతం

యూదా తన సోదరుల నుండి విడిపోయి హిరా అనే అదుల్లామీయుని దగ్గరకు వెళ్లాడు. అతను అక్కడ కనానీయుడైన షూవా కుమార్తెను పెండ్లాడాడు. ఆమె కుమారులు ఏరు, ఓనాను, షేలా. యూదా తన పెద్ద కుమారునికి తామారు అనే స్త్రీని ఇచ్చాడు. ఏరు చనిపోయాడు. యూదా ఓనానుతో తమ్ముని ధర్మం ప్రకారం తామారును కలుసుకోమన్నాడు. ఓనాను ఆ సంతతి తనది కాదని నేలపై వీర్యం చిందించాడు; యెహోవా అతన్ని చంపాడు. యూదా తామారుతో, షేలా పెద్దవాడయ్యే వరకు నీ తండ్రి ఇంట్లో ఉండమన్నాడు. కాలం గడిచినా షేలా ఆమెకు ఇవ్వబడలేదు. తామారు వేశ్య వేషం వేసుకుని యూదాను కలుసుకుంది. యూదా ఆమెను వేశ్య అనుకుని శయనించాడు. ఆమె గర్భవతి అయింది. మూడు నెలల తర్వాత యూదాకు తెలిసి ఆమెను కాల్చమన్నాడు. తామారు యూదా ఇచ్చిన ముద్ర, కడియం, కర్ర తెచ్చి చూపింది. యూదా, “ఆమె నా కంటే నీతిమంతురాలు; నేను షేలాకు ఆమెను ఇవ్వలేదు” అన్నాడు. తామారుకు కవలలు పుట్టారు — పెరెసు, జెరహు. (ఆదికాండము 38:1-30) ఈ అధ్యాయం యోసేపు కథ మధ్యలో యూదా కుటుంబంలో జరిగిన సంఘటనను నమోదు చేస్తుంది. ఇందులో ఆ కాలపు కుటుంబ ఆచారాలు, బాధ్యతలు, తప్పులు మరియు వాటి ఫలితాలు కనిపిస్తాయి.

54. ఐగుప్తులో కరువు, యోసేపు అధికారం, దేవుని ఏర్పాటు

యోసేపు ఐగుప్తులో బానిసగా అమ్మబడి, చివరకు ఫరో కలలు వివరించి ఐగుప్తు దేశానికి అధిపతి అయ్యాడు. ఐగుప్తు అంటే నేటి ఈజిప్టు. ఈ సంఘటనల మొత్తం మీద చూస్తే, దేవుడే యోసేపును అక్కడకు చేర్చాడని గ్రహించవచ్చు. అతను ఏడు సంవత్సరాల సమృద్ధి కాలంలో ధాన్యం నిల్వ చేశాడు. ఆ తర్వాత ఏడు సంవత్సరాల కరువు వచ్చింది. కనాను దేశంలో కూడా కరువు వచ్చింది. యాకోబు తన కుమారులతో, “ఐగుప్తులో ధాన్యం ఉందని విన్నాను; వెళ్లి కొనుక్కురండి” అన్నాడు. పది మంది యోసేపు అన్నలు ఐగుప్తుకు వెళ్లారు; బెన్యామీనును యాకోబు పంపలేదు, ఎందుకంటే అతనికి ఏదైనా కీడు జరుగుతుందని భయపడ్డాడు. యోసేపు వారిని గుర్తించాడు; కానీ తనను తాను వెల్లడించలేదు. అతను వారిని గూఢచారులని నిందించి, ఒకరిని బంధించి, మిగిలిన వారిని ధాన్యంతో పంపి, తమ్ముడైన బెన్యామీనును తీసుకురమ్మన్నాడు. వారు తండ్రికి జరిగినది చెప్పారు. యాకోబు బెన్యామీనును పంపడానికి ఇష్టపడలేదు. కరువు తీవ్రమైనప్పుడు, యూదా తన ప్రాణంతో బెన్యామీనును తీసుకువస్తానని హామీ ఇచ్చాడు. యాకోబు చివరకు ఒప్పుకున్నాడు. (ఆదికాండము 41:1-57; 42:1-38; 43:1-14) ఒకప్పుడు ఐగుప్తుకు బానిసగా అమ్మబడిన యోసేపే ఇప్పుడు దేశానికి ధాన్యాన్ని నిర్వహించే గొప్ప అధికారిగా ఉన్నాడు. యాకోబుకు ఇది తెలియదు. తన కుమారుడు చనిపోయాడని భావించిన అతను, తన కుమారుడే తన కుటుంబాన్ని కరువు నుండి కాపాడే స్థితిలో ఉన్నాడని తెలియకుండా ఉన్నాడు.

55. యోసేపు తనను తాను అన్నలకు వెల్లడించడం, దేవుని మేలు

యోసేపు అన్నలు బెన్యామీనుతో ఐగుప్తుకు వచ్చారు. యోసేపు వారిని తన ఇంటికి విందుకు పిలిచాడు. చివరకు యోసేపు తనను తాను అన్నలకు వెల్లడించాడు: “నేను యోసేపును! నా తండ్రి ఇంకా బ్రతికి ఉన్నాడా?” అన్నాడు. అన్నలు భయపడి మాట్లాడలేకపోయారు. యోసేపు, “నన్ను అమ్మినందుకు దుఃఖపడవద్దు; ప్రాణ రక్షణ కోసం దేవుడు నన్ను మీకు ముందుగా పంపాడు. దేశంలో రెండు సంవత్సరాలు కరువు ఉంది; ఇంకా ఐదు సంవత్సరాలు ఉంటుంది. కాబట్టి మీరు నా తండ్రిని త్వరగా ఇక్కడకు తీసుకురండి” అన్నాడు. అతను బెన్యామీను మెడపై పడి ఏడ్చాడు; అన్నలందరినీ ముద్దుపెట్టుకుని ఏడ్చాడు. తర్వాత యోసేపు, “మీరు నాకు కీడు చేయాలనుకున్నారు గానీ దేవుడు దాన్ని మేలుగా మార్చాడు; అనేక మంది ప్రాణాలను రక్షించడానికి నన్ను ముందుగా పంపాడు” అన్నాడు. (ఆదికాండము 45:1-15; 50:20) ఇక్కడ యోసేపు తన జీవితంలోని బాధను వేరే కోణంలో చూస్తున్నాడు. తన అన్నలు చేసిన పని తప్పు అని అతనికి తెలుసు. కానీ ఆ తప్పు ద్వారా కూడా దేవుడు తనను ముందుగా పంపి అనేక మంది ప్రాణాలను రక్షించే స్థితిలో ఉంచాడని అతను గుర్తించాడు.

56. యాకోబు యోసేపు సజీవుడని తెలుసుకోవడం

యోసేపు అన్నలు కనానుకు తిరిగి వచ్చి, “యోసేపు ఇంకా బ్రతికే ఉన్నాడు; అతడు ఐగుప్తు దేశానికి అధిపతిగా ఉన్నాడు” అని యాకోబుకు చెప్పారు. యాకోబు మొదట నమ్మలేదు. వారు యోసేపు చెప్పిన మాటలన్నీ చెప్పిన తర్వాత, యోసేపు పంపిన బండ్లు చూసిన తర్వాత అతని ఆత్మ జీవించింది. యాకోబు, “చాలు; నా కుమారుడైన యోసేపు ఇంకా బ్రతికే ఉన్నాడు; నేను చావకముందు వెళ్లి అతన్ని చూస్తాను” అన్నాడు. (ఆదికాండము 45:21-28) చాలా సంవత్సరాలుగా యోసేపు చనిపోయాడని అనుకున్న యాకోబుకు ఇప్పుడు తన కుమారుడు బ్రతికే ఉన్నాడని తెలిసింది. అతని దుఃఖం ఒక్కసారిగా ఆనందంగా మారింది.

57. బేర్షెబా వద్ద బలి, దేవుని దర్శనం, ధైర్యం

యాకోబు తనకు ఉన్నదంతా తీసుకుని బేర్షెబాకు వచ్చాడు. బేర్షెబా నేటి ఇశ్రాయేల్లోని బీర్ షెవా ప్రాంతంతో గుర్తించబడే ప్రాచీన పట్టణం. అక్కడ తన తండ్రి ఇస్సాకు దేవునికి బలులు అర్పించాడు. ఆ రాత్రి దేవుడు దర్శనంలో యాకోబుతో, “యాకోబూ, యాకోబూ” అని పిలిచాడు. యాకోబు, “ఇదిగో నేను ఉన్నాను” అన్నాడు. దేవుడు, “నేను దేవుడను, నీ తండ్రి దేవుడను. ఐగుప్తుకు వెళ్లడానికి భయపడవద్దు; అక్కడ నిన్ను గొప్ప జనంగా చేస్తాను. నేనే నీతో ఐగుప్తుకు వస్తాను; నేనే నిన్ను తిరిగి తీసుకువస్తాను. యోసేపు తన చేత్తో నీ కన్నులు మూస్తాడు” అన్నాడు. యాకోబు భయపడినప్పుడు దేవుడు ధైర్యం చెప్పాడు. (ఆదికాండము 46:1-4) యాకోబు ఐగుప్తుకు వెళ్లాలా వద్దా అనే విషయంలో భయపడుతున్న సమయంలో దేవుడు అతనికి స్పష్టంగా ధైర్యం చెప్పాడు. “భయపడవద్దు” అని దేవుడు చెప్పడం ఈ ప్రయాణానికి ముఖ్యమైన ధైర్యం.

58. ఐగుప్తు ప్రవేశం, యోసేపుతో పునఃకలయిక

యాకోబు తన కుమారులు, కుమార్తెలు, మనుమలు అందరితో కలిసి ఐగుప్తుకు వచ్చాడు. ఐగుప్తులో వారు గోషెను ప్రాంతంలో నివసించారు; గోషెను ఐగుప్తులోని నైలు నది డెల్టా ప్రాంతానికి తూర్పు వైపున ఉన్న ప్రాంతంగా సాధారణంగా గుర్తించబడుతుంది. యోసేపు తన రథాన్ని సిద్ధం చేసుకుని గోషెనుకు వెళ్లి తండ్రిని కలుసుకున్నాడు. యోసేపు తండ్రి మెడపై పడి చాలాసేపు ఏడ్చాడు. యాకోబు, “నా కుమారుడా, నేను నిన్ను సజీవంగా చూశాను; ఇప్పుడు చస్తే ఫరవాలేదు” అన్నాడు. (ఆదికాండము 46:5-30; 46:29-30) యాకోబు తన జీవితంలో ఎన్నో సంవత్సరాలు యోసేపును చనిపోయాడని అనుకున్నాడు. ఇప్పుడు తన కళ్లతో యోసేపును సజీవంగా చూసాడు. ఇది యాకోబు జీవితంలోని అత్యంత ఆనందకరమైన కలయికల్లో ఒకటి.

59. యాకోబు ఫరోను దీవించడం

యోసేపు తన తండ్రి యాకోబును ఫరో ఎదుట నిలబెట్టాడు. ఫరో యాకోబుతో, “నీ వయస్సు ఎంత?” అని అడిగాడు. యాకోబు, “నా జీవిత సంవత్సరాలు నూట ముప్పై; నా పితరుల జీవితాలతో పోలిస్తే నా దినాలు కొద్దివి, కష్టాలతో నిండినవి” అన్నాడు. యాకోబు ఫరోను దీవించాడు. (ఆదికాండము 47:7-10) యాకోబు తన జీవితాన్ని వెనక్కి చూసినప్పుడు అది కష్టాలతో నిండినదిగా చెప్పాడు. నిజంగా అతని జీవితంలో మోసం, భయం, విడిపోవడం, కుటుంబ సమస్యలు, పిల్లల విషయంలో బాధ, ప్రియమైనవారి మరణం వంటి ఎన్నో సంఘటనలు ఉన్నాయి. అయినా చివరికి అతను ఐగుప్తులో తన కుమారుడైన యోసేపుతో ఉన్నాడు.

60. ఎఫ్రాయిము, మనష్షేలను దీవించడం, దేవుని నడుపుదల

యోసేపు తన ఇద్దరు కుమారులు మనష్షే, ఎఫ్రాయిములను యాకోబు దగ్గరకు తీసుకువచ్చాడు. యాకోబు వారిని తన సొంత కుమారులుగా స్వీకరించాడు. అతను యోసేపు కుమారులను దీవించాడు. యాకోబు యోసేపుతో, “నేను పుట్టినప్పటి నుండి ఈ రోజు వరకు నన్ను నడిపించిన దేవుడు, నన్ను అన్ని కీడుల నుండి విడిపించిన దూత, వీరిని ఆశీర్వదించాలి” అన్నాడు. యోసేపు పెద్దవాడైన మనష్షేను యాకోబు కుడివైపు, చిన్నవాడైన ఎఫ్రాయిమును ఎడమవైపు ఉంచాడు. యాకోబు తన చేతులు మార్చి చిన్నవాడైన ఎఫ్రాయిము తలపై కుడి చేతిని, పెద్దవాడైన మనష్షే తలపై ఎడమ చేతిని ఉంచాడు. యోసేపు దానిని మార్చాలని ప్రయత్నించాడు. యాకోబు, “నాకు తెలుసు నా కుమారుడా; మనష్షే గొప్ప జనం అవుతాడు, కానీ చిన్నవాడు అతని కంటే గొప్పవాడవుతాడు” అన్నాడు. (ఆదికాండము 48:1-20) యాకోబు ఇక్కడ తన జీవితాన్ని గుర్తుచేసుకున్నప్పుడు “నన్ను నడిపించిన దేవుడు” అని చెప్పాడు. అతను తన జీవితంలో దేవుని నడిపింపును చివరి దశలో మరింత స్పష్టంగా గుర్తిస్తున్నాడు.

61. యాకోబు తన కుమారులను దీవించడం — యూదా ప్రవచనం, దేవుని ఉద్దేశం

యాకోబు తన కుమారులందరినీ పిలిచి, రాబోయే దినాలలో వారికి జరగబోయేది చెప్పాడు. ఇది దేవుని ఉద్దేశంతో సంబంధం ఉన్న ప్రవచనాత్మక మాటలు. అతను ప్రతి కుమారుని గురించి మాట్లాడాడు: రూబేను పెద్దవాడైనా అతని అస్థిరత వల్ల ప్రాధాన్యత కోల్పోయాడు; షిమ్యోను, లేవి కోపం కారణంగా చెదరిపోతారు; యూదాకు రాజదండం ఇవ్వబడుతుంది; “రాజదండం యూదా నుండి తొలగదు” అన్నాడు. తర్వాత యాకోబు తన కుమారులకు కనాను దేశంలోని మక్పేలా గుహలో తనను సమాధి చేయమని ఆజ్ఞాపించాడు. మక్పేలా గుహ హెబ్రోను ప్రాంతంలో ఉన్న పితరుల సమాధి స్థలం. (ఆదికాండము 49:1-33) యాకోబు తన జీవితాన్ని ముగించే ముందు తన కుమారుల భవిష్యత్తు గురించి మాట్లాడాడు. అతని మాటల్లో కుటుంబ భవిష్యత్తు మాత్రమే కాదు, దేవుని వాగ్దానాలతో సంబంధం ఉన్న విషయాలు కూడా కనిపిస్తాయి.

62. యాకోబు మరణం, సమాధి

యాకోబు వంద నలభై ఏడు సంవత్సరాలు జీవించాడు. అతను ప్రాణం విడిచాడు. యోసేపు తన తండ్రి శరీరాన్ని సుగంధద్రవ్యాలతో సిద్ధం చేయించాడు. ఐగుప్తీయులు అతని కోసం డెబ్బై రోజులు దుఃఖించారు. యోసేపు ఫరో అనుమతితో తన తండ్రి శరీరాన్ని కనాను దేశానికి తీసుకెళ్లాడు. అతనితో ఫరో సేవకులు, ఐగుప్తు పెద్దలు, యోసేపు సోదరులు కలిసి వెళ్లారు. వారు మక్పేలా గుహలో యాకోబును సమాధి చేశారు. ఆ గుహను అబ్రాహాము హిత్తీయుల నుండి కొన్నాడు; ఇది హెబ్రోన్లో ఉంది. (ఆదికాండము 47:28; 49:33; 50:1-14) యాకోబు తన జీవితంలో కోరుకున్నట్లుగానే కనాను దేశంలోని తన పితరుల సమాధి స్థలంలో సమాధి చేయబడ్డాడు. అతని జీవితం ఐగుప్తులో ముగిసినా, అతని కుటుంబానికి దేవుడు ఇచ్చిన వాగ్దానం కనాను దేశంతోనే కొనసాగింది.

63. యోసేపు అన్నల భయం, యోసేపు సమాధానం, దేవుని మేలు

యాకోబు చనిపోయిన తర్వాత యోసేపు అన్నలు, “యోసేపు మనల్ని ద్వేషించి, మనం అతనికి చేసిన కీడుకు ప్రతీకారం చేస్తాడేమో” అని భయపడ్డారు. వారు యోసేపుకు వర్తమానం పంపి, “నీ తండ్రి చావకముందు, మీ అన్నలు చేసిన ద్రోహాన్ని క్షమించమని చెప్పాడు” అన్నారు. యోసేపు ఏడ్చాడు. అన్నలు వచ్చి అతనికి నమస్కరించి, “మేము నీ దాసులం” అన్నారు. యోసేపు, “భయపడవద్దు; నేను దేవునికి బదులు ఉన్నానా? మీరు నాకు కీడు చేయాలని అనుకున్నారు గానీ దేవుడు దానిని మేలుగా మార్చాడు; అనేక మంది ప్రాణాలను రక్షించడానికి నన్ను ముందుగా పంపాడు. భయపడవద్దు; నేను మిమ్మల్ని, మీ పిల్లలను పోషిస్తాను” అని చెప్పి వారిని ఓదార్చాడు. (ఆదికాండము 50:15-21) ఇక్కడ యాకోబు కథకు మాత్రమే కాదు, యోసేపు కథకు కూడా ఒక ముఖ్యమైన ముగింపు కనిపిస్తుంది. యోసేపు తన అన్నలపై ప్రతీకారం తీర్చుకునే అవకాశం ఉన్నప్పటికీ, అలా చేయలేదు. వారు చేసిన చెడు పనిని మర్చిపోలేదు, కానీ దేవుడు దాన్ని మేలుగా మార్చిన విధానాన్ని గుర్తించాడు.

ముగింపు — యాకోబు జీవితం మనకు ఏమి చెబుతుంది?

యాకోబు జీవితాన్ని మొదటి నుండి చివరి వరకు చూస్తే, అతను పరిపూర్ణమైన మనిషి కాదని స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. అతను తెలివైనవాడు, కానీ కొన్నిసార్లు ఆ తెలివిని మోసం కోసం ఉపయోగించాడు. అతను దేవుని వాగ్దానం పొందినవాడు, కానీ కొన్ని సందర్భాల్లో దేవుని మీద పూర్తిగా నమ్మకం పెట్టుకోకుండా తన మార్గంలో ముందుకు వెళ్లాడు. తన అన్న ఏశావును మోసం చేశాడు. తన తండ్రి ఇస్సాకును మోసం చేశాడు. తర్వాత లాబాను చేత మోసపోయాడు. కుటుంబంలో అసూయ, పోటీ, బాధలు చూశాడు. తన ప్రియమైన కుమారుడు యోసేపు చనిపోయాడని ఎన్నో సంవత్సరాలు అనుకున్నాడు. అయినా యాకోబు కథ అక్కడితో ఆగిపోలేదు. అతను ఒంటరిగా ఉన్నప్పుడు దేవుడు బేతేలులో అతనికి ప్రత్యక్షమయ్యాడు. భయపడుతున్నప్పుడు దేవుడు తనతో ఉంటానని చెప్పాడు. లాబాను దగ్గర అన్యాయం ఎదుర్కొన్నప్పుడు దేవుడు అతని పరిస్థితిని చూశాడు. స్వదేశానికి తిరిగి వెళ్లమని దేవుడే అతన్ని పిలిచాడు. ఏశావును ఎదుర్కొనే ముందు యాకోబు దేవునికి ప్రార్థించాడు. యబ్బోకు దగ్గర అతని జీవితంలో ఒక గొప్ప మార్పు జరిగింది. అక్కడ యాకోబు అనే వ్యక్తి ఇశ్రాయేలు అనే పేరును పొందాడు. అతని జీవితంలో మరో ముఖ్యమైన విషయం ఏమిటంటే — దేవుని వాగ్దానం నెరవేరడానికి యాకోబు పరిపూర్ణమైన మనిషి కావాల్సిన అవసరం లేదు. దేవుడు అతని తప్పులను సమర్థించలేదు. అతని మోసాన్ని మంచిదని చెప్పలేదు. కానీ అతని జీవితంలోని గందరగోళం మధ్య కూడా దేవుడు తన ఉద్దేశాన్ని కొనసాగించాడు. యోసేపును అన్నలు అమ్మివేశారు. అది తప్పు. యాకోబు తన కుమారుడిని కోల్పోయానని అనుకున్నాడు. అది బాధ. యోసేపు ఐగుప్తులో బానిసయ్యాడు. అది అన్యాయం. కానీ సంవత్సరాల తర్వాత అదే యోసేపు ఐగుప్తులో గొప్ప అధికారిగా మారి, కరువు సమయంలో తన కుటుంబంతో పాటు అనేక మంది ప్రాణాలను కాపాడాడు. అందుకే యోసేపు చివరలో చెప్పిన మాట యాకోబు కుటుంబ కథ మొత్తానికి ఒక ముఖ్యమైన అర్థాన్ని ఇస్తుంది: “మీరు నాకు కీడు చేయాలని అనుకున్నారు గానీ దేవుడు దానిని మేలుగా మార్చాడు.” యాకోబు జీవితం మనకు ఒక విషయం గుర్తు చేస్తుంది: మన జీవితంలో ప్రస్తుతం కనిపిస్తున్న సంఘటనలన్నింటి చివరి ఫలితం మనకు వెంటనే అర్థం కాకపోవచ్చు. కొన్ని సంఘటనలు మనకు నష్టం లాగా కనిపించవచ్చు. కొన్ని మార్గాలు మనకు తప్పుగా అనిపించవచ్చు. కొన్ని సంవత్సరాలు ఎందుకు ఇంత కష్టంగా ఉన్నాయో అర్థం కాకపోవచ్చు. కానీ యాకోబు కథలో దేవుడు ఒక సంఘటన దగ్గర మాత్రమే పని చేయలేదు. పుట్టకముందే ఇచ్చిన వాగ్దానం నుండి, బేతేలు వరకు, లాబాను ఇంటి సంవత్సరాల నుండి, యబ్బోకు పోరాటం వరకు, ఏశావుతో కలయిక నుండి, యోసేపుతో పునఃకలయిక వరకు, చివరకు ఐగుప్తులో తన కుటుంబాన్ని చూసే వరకు — మొత్తం ప్రయాణంలో దేవుని నడిపింపు కనిపిస్తుంది. యాకోబు తన జీవిత చివర్లో తన మనవళ్లను దీవిస్తూ, తనను పుట్టినప్పటి నుండి నడిపించిన దేవుని గురించి చెప్పాడు. అది యాకోబు జీవితానికి సరైన ముగింపు. అతను ఎన్నో తప్పులు చేశాడు. ఎన్నో భయాలు ఎదుర్కొన్నాడు. ఎన్నోసార్లు ఇతరుల చేత మోసపోయాడు. తన కుటుంబంలో ఎన్నో బాధలు చూశాడు. అయినా చివరికి అతను తన జీవితాన్ని వెనక్కి చూసి, తనను నడిపించిన దేవుడు ఉన్నాడని గుర్తించాడు. యాకోబు కథ కేవలం ఒక పురాతన వ్యక్తి జీవిత చరిత్ర కాదు. ఇది దేవుని వాగ్దానం, మానవ బలహీనత, తప్పులు, కుటుంబ సమస్యలు, భయం, క్షమ, మార్పు, సహనం మరియు చివరకు దేవుని నడిపింపు గురించి చెప్పే ఒక దీర్ఘమైన కథ. యాకోబు జీవితం మొత్తం చూస్తే ఒక విషయం స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది: మనిషి జీవితంలో మార్గం ఎంత గందరగోళంగా ఉన్నా, దేవుడు తన ఉద్దేశాన్ని కొనసాగించగలడు.