ఇస్సాకు జీవిత చరిత్ర – విశ్వాసం, విధేయత, దేవుని వాగ్దానానికి సాక్ష్యమైన జీవితం

1. ఇస్సాకు జననం, పేరు, సున్నతి

అబ్రాహాముకు 100 సంవత్సరాల వయసులో, శారాకు 90 సంవత్సరాల వయసులో, దేవుడు చేసిన వాగ్దానం ప్రకారం శారా గర్భవతి అయి కుమారుడిని కన్నది. అబ్రాహాము తన కుమారునికి ఇస్సాకు అని పేరు పెట్టాడు. ఇస్సాకు అంటే “అతను నవ్వుతాడు” అని అర్థం. ఎనిమిదవ రోజున అతనికి సున్నతి జరిగింది.

శారా, “దేవుడు నాకు నవ్వు కలిగించాడు. వినేవారందరూ నాతో నవ్వుతారు” అని చెప్పింది. వృద్ధాప్యంలో కుమారుడు పుట్టడం ఆమెకు గొప్ప ఆనందాన్ని తెచ్చింది.

పిల్లవాడు పెరిగి పాలు మాన్పించిన రోజున అబ్రాహాము గొప్ప విందు చేశాడు.

2. ఇష్మాయేలు ఎగతాళి, హాగరు పంపించబడటం

విందు సమయంలో హాగరు కుమారుడు ఇష్మాయేలు ఇస్సాకును ఎగతాళి చేయడం శారా చూసింది. ఆమె అబ్రాహాముతో, “ఈ దాసిని, ఆమె కుమారుణ్ణి వెళ్లగొట్టు. ఈ దాసి కొడుకు నా కొడుకు ఇస్సాకుతో పాటు స్వాస్థ్యం పొందడు” అని గట్టిగా చెప్పింది.

ఈ మాట అబ్రాహాముకు చాలా కష్టం కలిగించింది. కానీ దేవుడు అబ్రాహాముతో, “ఆ చిన్నవాడి విషయం, నీ దాసి విషయం నీకు కష్టంగా ఉండనవసరం లేదు. శారా నీతో చెప్పినదంతా విను. ఎందుకంటే నీ సంతానం ఇస్సాకు ద్వారానే పిలువబడుతుంది. అయినా నేను దాసి కొడుకును కూడా ఒక జనంగా చేస్తాను, ఎందుకంటే అతను నీ సంతానమే” అన్నాడు.

అబ్రాహాము ఉదయాన్నే లేచి, రొట్టె, నీళ్ల తిత్తి తీసుకుని హాగరు భుజంపై పెట్టి, ఆమె కుమారుడైన ఇష్మాయేలును ఆమెతో పంపివేశాడు. ఆమె బెయేర్షెబా ఎడారిలో తిరుగసాగింది.

3. మోరియా పర్వతంపై ఇస్సాకును బలిగా అర్పించడం

దేవుడు అబ్రాహామును పరీక్షిస్తూ, “నీవు ప్రేమించే నీ ఏకైక కుమారుడైన ఇస్సాకును వెంటబెట్టుకుని, మోరియా దేశానికి వెళ్లి, నేను నీకు చూపించే ఒక పర్వతం మీద అతనిని దహనబలిగా అర్పించు” అని ఆజ్ఞాపించాడు.

అబ్రాహాము ఉదయాన్నే లేచి, గాడిదపై జీను వేసి, ఇద్దరు సేవకులను, ఇస్సాకును తీసుకుని, దహనబలికి కట్టెలు చీల్చుకుని బయలుదేరాడు. మూడవ రోజు దూరం నుండి ఆ స్థలం కనిపించింది. అబ్రాహాము సేవకులతో, “మీరు గాడిదతో ఇక్కడే ఉండండి. నేనూ చిన్నవాడు అక్కడికి వెళ్లి ఆరాధన చేసి, మీ దగ్గరికి తిరిగి వస్తాము” అన్నాడు.

అబ్రాహాము దహనబలి కట్టెలను ఇస్సాకుపై పెట్టాడు. తాను అగ్గి, కత్తి తీసుకున్నాడు. ఇద్దరు నడుస్తుండగా ఇస్సాకు, “నా తండ్రీ, అగ్గి, కట్టెలు ఉన్నాయి కానీ దహనబలికి గొర్రెపిల్ల ఎక్కడ?” అని అడిగాడు. అబ్రాహాము, “నా కుమారుడా, దేవుడే దహనబలి పశువును చూచుకుంటాడు” అన్నాడు.

వారు చేరిన స్థలంలో అబ్రాహాము బలిపీఠం కట్టి, కట్టెలు అమర్చి, ఇస్సాకును కట్టి బలిపీఠం మీద ఉంచాడు. అబ్రాహాము కత్తి తీయబోగా యెహోవా దూత ఆకాశం నుండి పిలిచి, “ఆ బాలునిపై చెయ్యి వేయవద్దు. నీవు దేవునికి భయపడేవాడవని ఇప్పుడు తెలిసింది” అన్నాడు. అబ్రాహాము చూడగా పొదలో కొమ్ములు చిక్కుకున్న పొట్టేలు కనిపించింది. దానిని ఇస్సాకుకు బదులుగా దహనబలిగా అర్పించాడు.

దేవుని వాగ్దానం మరియు నెరవేర్పు

ఆ స్థలానికి అబ్రాహాము “యెహోవా యిరే” అని పేరు పెట్టాడు. దేవుడు రెండవసారి పిలిచి, “నీవు నీ ఏకైక కుమారుణ్ణి నాకు ఇవ్వడానికి వెనుకాడలేదు కాబట్టి, నేను నిన్ను నిశ్చయంగా ఆశీర్వదిస్తాను. నీ సంతానం ఆకాశ నక్షత్రాలంత, సముద్రపు ఇసుక రేణువులంత అవుతుంది. నీ సంతానం ద్వారా భూలోక జాతులన్నీ ఆశీర్వదించబడతాయి” అని ప్రమాణం చేశాడు.

4. శారా మరణం, సమాధి

శారా 127 సంవత్సరాలు జీవించి హెబ్రోనులో మరణించింది. అబ్రాహాము హిత్తీయుల నుండి మక్పేలా గుహను కొని ఆమెను అక్కడ పాతిపెట్టాడు. తరువాత ఆ గుహలోనే అబ్రాహాము, ఇస్సాకు, రిబ్కా, యాకోబు, లేయాలు పాతిపెట్టబడ్డారు.

5. ఇస్సాకుకు భార్య – రిబ్కా

అబ్రాహాము తన సేవకుడిని పిలిచి, కనానీయులలో నుండి కాక తన బంధువుల దగ్గర నుండి ఇస్సాకుకు భార్యను తీసుకురమ్మని ప్రమాణం చేయించాడు. ఎందుకంటే కనానీయులు విగ్రహాలను పూజించేవారు. దేవుని నిబంధన కుటుంబంలోనే కొనసాగాలని అబ్రాహాము కోరుకున్నాడు.

సేవకుడు నాహోరు పట్టణానికి వెళ్లి, బావి దగ్గర దేవుని నడిపింపు కోరాడు. రిబ్కా అనే కన్య వచ్చి అతనికి, అతని ఒంటెలకు నీళ్లు పోసింది. ఆమె అబ్రాహాము సోదరుడు నాహోరు కుటుంబానికి చెందినది. సేవకుడు ఆమెను తీసుకుని తిరిగి వచ్చాడు.

ఇస్సాకు బెయేరు లహయిరోయి దగ్గర నివసిస్తూ సాయంత్రం పొలంలో ధ్యానించుకుంటూ ఉండగా ఒంటెలు రావడం చూశాడు. రిబ్కా ఇస్సాకును చూసి, “ఆ వస్తున్నది ఎవరు?” అని అడిగింది. సేవకుడు, “నా యజమానుడు” అన్నాడు. ఆమె ముసుకు వేసుకుంది. సేవకుడు జరిగినదంతా ఇస్సాకుకు చెప్పాడు. ఇస్సాకు రిబ్కాను తన తల్లి శారా గుడారంలోకి తీసుకువెళ్లి వివాహం చేసుకున్నాడు. అతను ఆమెను ప్రేమించాడు. ఇది అతని తల్లి మరణం తర్వాత అతనికి ఊరట కలిగించింది.

6. అబ్రాహాము మరణం, ఇస్సాకు వారసత్వం

అబ్రాహాము 175 సంవత్సరాలు జీవించి మరణించాడు. అతని కుమారులు ఇస్సాకు, ఇష్మాయేలు అతన్ని మక్పేలా గుహలో పాతిపెట్టారు. అబ్రాహాము తనకున్న సమస్తమూ ఇస్సాకుకు ఇచ్చాడు. ఇతర ఉపపత్నుల కుమారులకు బహుమానాలు ఇచ్చి తూర్పు దేశాలకు పంపాడు. అబ్రాహాము మరణం తర్వాత దేవుడు ఇస్సాకును ఆశీర్వదించాడు.

7. ఇస్సాకు కుమారులు – ఏశావు, యాకోబు జననం

ఇస్సాకు రిబ్కాను వివాహం చేసుకున్నప్పుడు అతనికి 40 సంవత్సరాలు. రిబ్కా గొడ్రాలు. ఇస్సాకు తన భార్య కోసం యెహోవాను వేడుకున్నాడు. యెహోవా అతని ప్రార్థన విన్నాడు. రిబ్కా గర్భవతి అయింది.

గర్భంలో పిల్లలు పెనుగులాడుతుండగా రిబ్కా, “ఇలా అయితే నాకు ఎందుకు జీవితం?” అని యెహోవాను అడిగింది. యెహోవా ఆమెతో, “నీ గర్భంలో రెండు జనములు ఉన్నాయి. నీలో రెండు ప్రజలు విడిపోతారు. ఒక ప్రజ మరొక ప్రజ కంటే బలంగా ఉంటుంది. పెద్దవాడు చిన్నవాడికి సేవ చేస్తాడు” అని చెప్పాడు.

కుమారులు పుట్టినప్పుడు, మొదటి వాడు ఎర్రగా, ఒంటిపై వెంట్రుకలతో ఉన్నాడు. అతనికి ఏశావు అని పేరు పెట్టారు. తరువాత అతని సోదరుడు పుట్టాడు. అతను ఏశావు మడమను పట్టుకుని వచ్చాడు. అతనికి యాకోబు అని పేరు పెట్టారు. ఇస్సాకుకు అప్పుడు 60 సంవత్సరాలు.

8. ఏశావు జన్మహక్కును యాకోబుకు అమ్మడం

పిల్లలు పెరిగారు. ఏశావు నైపుణ్యం కలిగిన వేటగాడు, బయట తిరిగేవాడు. యాకోబు గుడారాలలో నివసించేవాడు. ఇస్సాకు ఏశావును ప్రేమించాడు, ఎందుకంటే అతను తెచ్చే వేట మాంసం అతనికి ఇష్టం. రిబ్కా యాకోబును ప్రేమించింది.

ఒకరోజు యాకోబు పప్పు వండుతుండగా ఏశావు అలసిపోయి వచ్చి, “ఆ ఎర్ర పప్పు నాకు తిననివ్వు” అన్నాడు. యాకోబు, “ముందు నీ జన్మహక్కును నాకు అమ్ము” అన్నాడు. ఏశావు, “నేను చనిపోతున్నాను, జన్మహక్కు నాకు ఏమి చేస్తుంది?” అన్నాడు. యాకోబు అతనితో ప్రమాణం చేయించి, రొట్టె, పప్పు ఇచ్చాడు. ఏశావు తిని, తాగి లేచి వెళ్లిపోయాడు.

9. ఇస్సాకు గెరారులో – రిబ్కాను సహోదరిగా చెప్పడం

ఆ దేశంలో కరవు రావడంతో ఇస్సాకు గెరారుకు వెళ్లి ఫిలిష్తీయుల రాజు అబీమెలెకు దగ్గర నివసించాడు. అక్కడి ప్రజలు రిబ్కా అందం గురించి అడిగినప్పుడు, ఇస్సాకు “ఆమె నా సహోదరి” అని చెప్పాడు. ఎందుకంటే ఆమె నిమిత్తం తనను చంపుతారని భయపడ్డాడు.

చాలా కాలం తర్వాత అబీమెలెకు కిటికీ నుండి చూసి ఇస్సాకు రిబ్కాను ప్రేమిస్తుండడం చూశాడు. అప్పుడు అబీమెలెకు ఇస్సాకును పిలిచి, “ఆమె నీ భార్య కదా? నీవు ఆమెను నీ సహోదరిగా ఎందుకు చెప్పావు?” అని అడిగాడు. ఇస్సాకు, “ఆమె నిమిత్తం నేను చనిపోతానని భయపడ్డాను” అన్నాడు. అబీమెలెకు, “నీవు మాకు ఈ పని ఎందుకు చేశావు? ప్రజలలో ఒకడు నీ భార్యతో శయనిస్తే నీవు మాపై నేరం మోపేవాడివి” అని హెచ్చరించి, “ఇస్సాకును లేదా అతని భార్యను ఎవడు ముట్టుకున్నా వాడు చావాలి” అని ప్రజలకు ఆజ్ఞాపించాడు.

10. దేవుడు ఇస్సాకుకు ప్రత్యక్షమై వాగ్దానం ఇవ్వడం

కరవు సమయంలో దేవుడు ఇస్సాకుకు కనిపించి, “ఐగుప్తుకు వెళ్లవద్దు. నేను చెప్పే దేశంలో నివసించు. నేను నీకు, నీ సంతానానికి ఈ దేశాలన్నిటినీ ఇస్తాను. అబ్రాహాముకు నేను ప్రమాణం చేసిన వాగ్దానాన్ని నీకు నెరవేరుస్తాను. నీ సంతానాన్ని ఆకాశ నక్షత్రాలంత చేస్తాను. నీ సంతానం ద్వారా భూజాతులన్నీ ఆశీర్వదించబడతాయి” అని చెప్పాడు.

11. ఇస్సాకు సంపద, బావుల వివాదాలు

ఇస్సాకు ఆ దేశంలో వ్యవసాయం చేసి, అదే సంవత్సరం వంద రెట్లు పంట పండించాడు. దేవుడు అతనిని ఆశీర్వదించాడు. అతను గొప్ప ధనవంతుడయ్యాడు. అతనికి గొర్రెలు, పశువులు, సేవకులు చాలా మంది ఉన్నారు. ఫిలిష్తీయులు అతనిపై అసూయ చెందారు.

అతని తండ్రి అబ్రాహాము తవ్వించిన బావులను ఫిలిష్తీయులు మట్టితో పూడ్చివేశారు. అబీమెలెకు, “నీవు మా దగ్గర నుండి వెళ్లిపో, నీవు మా కంటే బలవంతుడవు అయ్యావు” అన్నాడు.

ఇస్సాకు అక్కడి నుండి వెళ్లి గెరారు లోయలో గుడారం వేసుకున్నాడు. అతను తన తండ్రి తవ్వించిన బావులను మళ్లీ తవ్వించాడు. అక్కడ సేవకులు ఒక నీటి ఊట బావిని తవ్వారు. గెరారు కాపరులు, “ఈ నీరు మాది” అని వాదించారు. అందుకు ఇస్సాకు ఆ బావికి ఏసెకు (వివాదం) అని పేరు పెట్టాడు. మరో బావి తవ్వగా మళ్లీ వివాదం వచ్చింది, దానికి సిత్నా (శత్రుత్వం) అని పేరు పెట్టాడు. తర్వాత మరో బావి తవ్వగా వివాదం రాలేదు. దానికి రెహోబోతు (విశాల స్థలం) అని పేరు పెట్టి, “ఇప్పుడు యెహోవా మనకు విశాల స్థలం ఇచ్చాడు, మనం ఈ దేశంలో వృద్ధి చెందుతాము” అన్నాడు.

12. బెయేర్షెబాలో దేవుని దర్శనం, బలిపీఠం

ఇస్సాకు బెయేర్షెబాకు వచ్చిన తర్వాత ఆ రాత్రి యెహోవా అతనికి ప్రత్యక్షమై, “భయపడకు, నేను నీతో ఉన్నాను” అని చెప్పాడు. దేవుడు అబ్రాహాము నిమిత్తం ఇస్సాకును ఆశీర్వదించి, అతని సంతానాన్ని విస్తరింపజేస్తానని మళ్లీ ధృవీకరించాడు. ఇస్సాకు అక్కడ బలిపీఠం కట్టి యెహోవా నామాన్ని ప్రకటించాడు. అతని సేవకులు అక్కడ బావి తవ్వారు.

13. అబీమెలెకుతో నిబంధన

అబీమెలెకు, అతని సలహాదారు అహుజతు, సేనాధిపతి ఫీకోలు ఇస్సాకు దగ్గరకు వచ్చారు. ఇస్సాకు, “మీరు నన్ను ద్వేషించి, మీ దగ్గర నుండి పంపివేశారు. ఇప్పుడు ఎందుకు వచ్చారు?” అని అడిగాడు. వారు, “యెహోవా నీకు తోడుగా ఉన్నాడని మేము స్పష్టంగా చూశాం. మాకు నీకు మధ్య ఒక ప్రమాణం ఉండాలి. మేము నిన్ను బాధించలేదు, నీకు మేలే చేశాం. ఇప్పుడు నీవు మాకు కీడు చేయవని ఒప్పందం చేసుకుందాం” అన్నారు.

ఇస్సాకు వారికి విందు చేసి, వారు అతనితో ఒప్పందం చేసుకున్నారు. ఉదయం ప్రమాణం చేసుకుని ఇస్సాకు వారిని పంపాడు. అదే రోజు సేవకులు తవ్విన బావి గురించి చెప్పి, “నీళ్లు దొరికాయి” అన్నారు. ఇస్సాకు దానికి షిబా అని పేరు పెట్టాడు. అందువల్ల ఆ పట్టణానికి బెయేర్షెబా అని పేరు వచ్చింది.

14. ఏశావు హిత్తీయుల స్త్రీలను వివాహం చేసుకోవడం

ఏశావు 40 సంవత్సరాల వయసులో హిత్తీయ స్త్రీలైన యూదితు, బాషెమతులను పెండ్లి చేసుకున్నాడు.

15. ఇస్సాకు యాకోబును ఆశీర్వదించడం – ఏశావు నిరాశ

ఇస్సాకు వృద్ధుడై, వయోభారం వల్ల చూపు మందగించినప్పుడు తన పెద్ద కుమారుడైన ఏశావును పిలిచి, “నా కుమారుడా, నేను మరణించకముందు నిన్ను ఆశీర్వదించాలనుకుంటున్నాను. నీవు వేట ఆయుధాలు తీసుకుని వెళ్ళి, నాకు ఇష్టమైన వేట మాంసంతో రుచికరమైన ఆహారం సిద్ధం చేసి తీసుకురా. నేను దానిని తిని నిన్ను నిండు మనస్సుతో ఆశీర్వదిస్తాను” అని చెప్పాడు.

రిబ్కా ఈ మాటలు విని యాకోబుకు తెలియజేసింది. ఆమె యాకోబుచేత మేకపిల్లల మాంసంతో వంట చేయించి, ఏశావు మంచి వస్త్రాలను అతనికి తొడిగి, అతని చేతులకు, మెడకు మేక చర్మం కప్పింది. యాకోబు తన తండ్రి వద్దకు వెళ్ళి, “నా తండ్రీ, నేను నీ పెద్ద కుమారుడైన ఏశావును. నీవు చెప్పినట్లే చేశాను; లేచి కూర్చుని నా వేట మాంసం తిని నన్ను ఆశీర్వదించు” అన్నాడు.

ఇస్సాకు సందేహిస్తూ, “నా కుమారుడా, నీకు వేట మాంసం ఇంత త్వరగా ఎలా దొరికింది?” అని అడుగగా, యాకోబు, “నీ దేవుడైన యెహోవాయే నా ఎదుటికి దానిని రప్పించాడు” అని బదులిచ్చాడు. ఇస్సాకు, “నా కుమారుడా, నీవు నిజంగా నా కుమారుడైన ఏశావువో కాదో నిన్ను తడవి చూచునట్లు నా దగ్గరకు రా” అన్నాడు. యాకోబు తన తండ్రి దగ్గరకు వెళ్ళగా, ఇస్సాకు అతనిని తడవి చూచి, “స్వరం యాకోబు స్వరాన్ని పోలి ఉంది, కానీ చేతులు ఏశావు చేతుల్లా ఉన్నాయి” అనుకుంటూ అతనిని ఆశీర్వదించాడు:

“దేవుడు నీకు ఆకాశపు మంచును, భూమి సారాన్ని, విస్తారమైన ధాన్యాన్ని, ద్రాక్షారసాన్ని ఇచ్చుగాక. ప్రజలు నిన్ను సేవించుగాక, జనములు నీకు నమస్కరించుగాక. నీ సోదరులకు నీవు యజమానివి అవుతావు. నిన్ను శపించేవారు శపించబడుదురు, నిన్ను ఆశీర్వదించేవారు ఆశీర్వదించబడుదురు.”
— ఆదికాండము 27:28-29

యాకోబు అక్కడ నుండి వెళ్ళిన వెంటనే ఏశావు వేట నుండి తిరిగి వచ్చి, “నా తండ్రీ, లేచి నీ కుమారుని వేట మాంసం తిని నన్ను ఆశీర్వదించు” అన్నాడు. ఇస్సాకు, “నీవు ఎవరవు?” అని అడుగగా, అతను, “నేను నీ పెద్ద కుమారుడైన ఏశావును” అని చెప్పాడు. ఇస్సాకు అత్యంత భయాందోళనతో వణికిపోతూ, “అయితే వేట మాంసం వేటాడి నా వద్దకు తెచ్చిన ఆ వ్యక్తి ఎవరు? నీవు రాకముందే నేను దానిని తిని అతనిని ఆశీర్వదించాను; నిశ్చయముగా అతడే ఆశీర్వదించబడతాడు” అన్నాడు.

ఏశావు ఆ మాటలు విని మిక్కిలి రోదన చేస్తూ, “నా తండ్రీ, నన్ను కూడా ఆశీర్వదించు” అని వేడుకున్నాడు. ఇస్సాకు, “నీ తమ్ముడు ఉపాయంతో వచ్చి నీకు రావలసిన ఆశీర్వాదాన్ని పొందాడన్నాడు. ఏశావు, “అతనికి యాకోబు అని పేరు పెట్టడం ఎంతైనా సమంజసమే; అతను నన్ను రెండుసార్లు మోసగించాడు. మొదట నా జన్మహక్కును తీసుకున్నాడు, ఇప్పుడు నా ఆశీర్వాదాన్ని కూడా హరించాడు” అని విలపించాడు. ఇస్సాకు ఏశావుతో, “నేను అతనిని నీకు ఏలికగా చేశాను, అతని సోదరులనందరినీ అతనికి సేవకులుగా ఇచ్చాను. ఇక నీ కోసం నేను ఏమి చేయగలను?” అన్నాడు. ఏశావు మళ్ళీ గట్టిగా ఏడ్చాడు. ఇస్సాకు అతనికి కూడా ఒక ఆశీర్వాదాన్ని ఇచ్చాడు, కానీ అది యాకోబుకు లభించిన దానికంటే తక్కువైనది.

16. ఏశావు మళ్లీ వివాహం చేసుకోవడం

ఇస్సాకు యాకోబును పద్దను అరాముకు పంపించాడని, అక్కడ నుండి భార్యను తీసుకురమ్మని ఆశీర్వదించాడని ఏశావు తెలుసుకున్నాడు. తన తండ్రికి కనానీయుల స్త్రీలు నచ్చడం లేదని గ్రహించి, ఏశావు ఇష్మాయేలు కుమార్తె మహలతును పెండ్లి చేసుకున్నాడు.

17. ఇస్సాకు యాకోబును పద్దను అరాముకు పంపడం

రిబ్కా ఇస్సాకుతో, “ఈ హిత్తీయుల స్త్రీల వల్ల నా జీవితం నాకు చేదుగా ఉంది. యాకోబు కూడా ఇక్కడి హిత్తీయుల స్త్రీలలో ఒకరిని పెండ్లి చేసుకుంటే నా జీవితం ఇంకెందుకు?” అని చెప్పింది.

ఇస్సాకు యాకోబును పిలిచి, “కనానీయులలో నుండి భార్యను తీసుకోవద్దు. నీ తల్లి తండ్రి ఇంటికి, నీ తల్లి సోదరుడు లాబాను దగ్గరకు వెళ్లి అతని కుమార్తెలలో ఒకరిని వివాహం చేసుకో. సర్వశక్తిమంతుడైన దేవుడు నిన్ను ఆశీర్వదించుగాక. ఆయన నీకు అబ్రాహాముకు ఇచ్చిన ఆశీర్వాదాన్ని ఇచ్చుగాక” అని ఆశీర్వదించి పంపాడు.

18. యాకోబు తిరిగి రావడం, ఇస్సాకు మరణం

యాకోబు చాలా సంవత్సరాలు లాబాను దగ్గర ఉండి, తర్వాత కనానుకు తిరిగి వచ్చాడు. అతను ఏశావును కలుసుకున్న తర్వాత హెబ్రోనులోని తన తండ్రి ఇస్సాకు దగ్గరకు వచ్చాడు. ఇస్సాకు 180 సంవత్సరాలు జీవించి, వృద్ధుడై మరణించాడు. అతని కుమారులు ఏశావు, యాకోబు అతన్ని మక్పేలా గుహలో, అబ్రాహాము, శారాల సమీపంలో పాతిపెట్టారు.