దయ్యాలు, దురాత్మలు అంటే ఎవరు? బైబిల్ ఏమి చెబుతోంది?

ఎవరికైనా “దయ్యం పట్టింది” అని ఎప్పుడు అంటాం?

ఎవరైనా వింతగా ప్రవర్తిస్తే, రాత్రిళ్లు భయంకరమైన కలలు వస్తే, పిల్లలు ఆగకుండా ఏడుస్తుంటే, ఇంట్లో వరుసగా ఏవో జరుగుతుంటే, ఎవరో ఒకరు “దయ్యం పట్టిందేమో” అంటారు. వెంటనే మంత్రగాడి దగ్గరకు, తాయెత్తుల దగ్గరకు పరుగులు మొదలవుతాయి. మరికొందరు ఇదంతా మూఢనమ్మకం అని కొట్టిపారేస్తారు. క్రైస్తవులు ఈ రెండింటి మధ్య అయోమయంలో ఉంటారు: దయ్యాలు నిజంగా ఉన్నాయా? ఉంటే అవి ఏం చేయగలవు? మనం వాటికి భయపడాలా?

ఈ ప్రశ్నలకు బైబిలు జవాబు చెబుతుంది. అది సినిమాల్లో చూపించే కథ కాదు, ఊళ్లలో వినిపించే భయం కథలూ కాదు. ఒక సంఘటనతో మొదలుపెడదాం.

యేసు ఒకసారి గలిలయ సరస్సు అవతలి ఒడ్డుకు వెళ్లారు. అక్కడ సమాధుల మధ్య ఒక మనిషి ఉండేవాడు. ఎవరూ అతన్ని అదుపు చేయలేకపోయారు. రాత్రీపగలూ కేకలు వేస్తూ తనను తానే గాయపరచుకునేవాడు. యేసును చూడగానే అతనిలో ఉన్న దయ్యాలు ఇలా కేకలు వేశాయి:

“సర్వోన్నతుడైన దేవుని కుమారుడా, యేసూ, నాతో నీకేమి? దేవుని పేరట నన్ను వేధించవద్దు నిన్ను వేడుకొంటున్నాను!” (మార్కు 5:7)

ఇక్కడ ఒక విషయం గమనించండి. ఊరంతా భయపడిన ఆ మనిషిని చూసి భయపడింది ఎవరు? ఊరివాళ్లు కాదు, యేసు కాదు. భయపడి బతిమాలింది దయ్యాలే. ఈ ఒక్క దృశ్యంలోనే దయ్యాల గురించి బైబిలు చెప్పే సగం కథ ఉంది.

ఈ వ్యాసంలో దయ్యాలు ఎవరు, వాటి మూలం ఏమిటి, పాత నిబంధనలో, యేసు కాలంలో అవి ఎలా కనిపించాయి, అవి ఏం చేయగలవు, ఏం చేయలేవు, ప్రతి జబ్బూ దయ్యం పనేనా, విశ్వాసి ఏం చేయాలి, చివరికి వాటికి ఏమవుతుంది అనేది క్రమంగా చూద్దాం. తెలుగు బైబిలులో వాడిన “దయ్యాలు” అనే మాటనే ఇక్కడ వాడుతున్నాను. బైబిలు స్పష్టంగా చెప్పేదీ, కొందరు వ్యాఖ్యానంగా చెప్పేదీ వేరువేరుగా చూపిస్తాను. బైబిలు మౌనంగా ఉన్న చోట ఊహలు కలపను.

బైబిల్ ప్రకారం దయ్యాలు ఎవరు? చనిపోయినవారి ఆత్మలేనా?

ముందుగా పేర్లు చూద్దాం. బైబిలులో దయ్యాలను వేర్వేరు పేర్లతో పిలిచారు: దయ్యాలు, అపవిత్రాత్మలు, దురాత్మలు. ఇవన్నీ ఒకే రకమైన జీవుల గురించే. ఇవి మనుషులు కాదు. కంటికి కనిపించని ఆత్మ జీవులు, దేవునికి ఎదురు తిరిగినవి. యేసు కాలంలో కొందరు దయ్యాలకు ఒక అధిపతి ఉన్నాడని చెప్పి, అతన్ని బయల్జెబూబు అన్నారు (మార్కు 3:22). బైబిలు ప్రకారం ఆ అధిపతి సాతానే (సాతాను గురించి వివరంగా: సాతాను ఎవరు? బైబిల్ ఏమి చెబుతోంది?). యేసు చివరి తీర్పు గురించి చెప్పినప్పుడు కూడా “అపవాది వాని దూతల కోసం” అనే మాటే వాడారు (మత్తయి 25:41). అంటే దయ్యాలు సాతాను పక్షాన ఉండి అతనితో కలిసి పనిచేసేవి.

ఇప్పుడు ఎవరు కాదో చూద్దాం. చాలామంది తప్పుగా అనుకునే విషయాలు ఇవి:

చనిపోయినవారి ఆత్మలు కాదు. మన ఊళ్లలో చనిపోయినవారి ఆత్మ తిరుగుతోందని, ఎవరినో పట్టుకుందని అంటుంటారు. బైబిలు అలా చెప్పదు. చనిపోయిన మనిషి తిరిగి వచ్చి ఇంట్లో తిరుగుతాడని ఎక్కడా లేదు. బైబిలులో మనుషులను పట్టినవి దయ్యాలు, అంటే ఈ ఆత్మ జీవులు. చనిపోయినవారి ఆత్మలతో మాట్లాడడం బైబిలు నిషేధించింది కూడా. ఇది ఈ వ్యాసంలో ముందుకు వెళ్లాక చూద్దాం. (చనిపోయిన తరువాత ఆత్మ ఎక్కడ ఉంటుందో బైబిలు ఏం చెబుతుందో ఈ వ్యాసంలో చదవండి: శరీరం, ప్రాణం, ఆత్మ: మనిషి గురించి బైబిలు చెప్పే పూర్తి కథ)

దేవునికి సమానులు కాదు. దయ్యాలకు కొంత శక్తి ఉంది, కానీ అది దేవుడు ఇచ్చిన పరిధిలోనిది. ఇది ఈ వ్యాసంలో ముందుకు వెళ్లేకొద్దీ స్పష్టమవుతుంది.

నమ్మనవసరం లేని కల్పన కాదు. కొందరు దయ్యాలు అనేవి ఆ కాలం ప్రజల అజ్ఞానం అంటారు. కానీ యేసు స్వయంగా దయ్యాలతో మాట్లాడారు, వాటిని ఆదేశించారు. ఆయన ఆ కాలం ప్రజల నమ్మకానికి తల ఊపి ఊరుకున్నారని చెప్పడం సువార్తలను చదివితే కష్టం.

దయ్యాలు ఎక్కడి నుండి వచ్చాయి? బైబిలు చెప్పేది, చెప్పనిది

దయ్యాలు ఎక్కడి నుండి వచ్చాయి? ఈ ప్రశ్నకు బైబిలు ఒకచోట పూర్తి వివరణ ఇవ్వదు. అందుకే స్పష్టంగా చెప్పినదాన్ని, మనుషులు కలిపి అర్థం చేసుకున్నదాన్ని వేరు చేసి చూద్దాం.

బైబిలు స్పష్టంగా చెప్పేవి: దేవుడు సృష్టించినదంతా మంచిదేనని బైబిలు మొదటి అధ్యాయంలోనే ఉంది. కాబట్టి దయ్యాలు మొదటి నుండీ చెడ్డవి కాదని, తరువాత దేవునికి ఎదురు తిరిగాయని చాలామంది అర్థం చేసుకుంటారు. పేతురు ఇలా రాశాడు:

“ఎందుకంటే, దేవదూతలు పాపం చేసినపుడు దేవుడు వారిని విడిచిపెట్టక, వారిని సంకెళ్లతో బంధించి,” … (2 పేతురు 2:4)

అంటే పాపం చేసిన దూతలకు దేవుడు శిక్ష విధించాడు. యూదా రాసిన పత్రిక 6వ వచనంలో కూడా తమ స్థానాన్ని విడిచిపెట్టిన దూతల గురించి ఇలాంటి మాటే ఉంది. ప్రకటన గ్రంథం 12వ అధ్యాయంలో సాతాను పరలోకం నుండి పడద్రోయబడినప్పుడు అతని దూతలు కూడా అతనితో పాటు పడద్రోయబడ్డారని చెబుతుంది.

ఈ వచనాలన్నీ కలిపి చూస్తే చాలామంది క్రైస్తవులు ఒక అభిప్రాయానికి వస్తారు: దయ్యాలు సాతానుతో కలిసి దేవునికి ఎదురు తిరిగిన దూతలు. “దయ్యాలు పడిపోయిన దూతలే” అని బైబిలు ఒకే వాక్యంలో చెప్పదు. కానీ పైన చూసిన వచనాలను కలిపితే ఇదే సహజమైన అర్థం.

బైబిలు చెప్పనివి: ఎప్పుడు పడిపోయారు, ఎంతమంది పడిపోయారు, ఎందుకు పడిపోయారు అనే వివరాలను బైబిలు ఇవ్వదు. ఆదికాండము 6వ అధ్యాయంలో “దేవుని కుమారులు” అనే మాట ఎవరిని సూచిస్తుందో క్రైస్తవుల మధ్యే వేర్వేరు అభిప్రాయాలు ఉన్నాయి. అది దయ్యాల గురించే అని బైబిలు స్పష్టంగా చెప్పలేదు. బైబిలులో లేని కొన్ని పుస్తకాల్లో ఈ విషయాల గురించి చాలా కథలు ఉన్నాయి. అవి బైబిలులో భాగం కావు, కాబట్టి వాటి ఆధారంగా మనం ఏమీ చెప్పం.

మనకు అవసరమైనది ఇంత: దయ్యాలు దేవుడు సృష్టించిన జీవులు, దేవునికి సమానులు కాదు, వాటి ముగింపు కూడా ముందే నిర్ణయించబడింది.

పాత నిబంధనలో దయ్యాల గురించి ఏముంది?

పాత నిబంధనలో దయ్యాల గురించి చాలా తక్కువ ఉంది. అవి ఎక్కువగా మనుషుల వెనుక, కనిపించని చోట ఉండి పనిచేసినట్టు కనిపిస్తాయి. నాలుగు సందర్భాలు చూద్దాం.

విగ్రహాల వెనుక. ఇశ్రాయేలీయులు చుట్టుపక్కల జనాల దేవుళ్లను పూజించడం మొదలుపెట్టారు. వారు పూజించిన దేవుళ్ల వెనుక ఏముందో మోషే ఇలా చెప్పాడు:

“దేవుడు కాని దయ్యాలకు వారు బలులర్పించారు” (ద్వితీయోపదేశకాండము 32:17)

కీర్తనకారుడు ఇంకా బాధాకరమైన సంగతి రాశాడు. ఆ ప్రజలు తమ పిల్లలను కూడా ఇలాంటి పూజల్లో బలి ఇచ్చారు (ఇలాంటి పూజల గురించి: మోలేకు ఎవరు? దేవుడు విగ్రహారాధనను ఎందుకు అంత కఠినంగా నిషేధించాడు?):

“తమ కుమారులను, కుమార్తెలను దయ్యానికి బలి ఇచ్చారు.” (కీర్తనలు 106:37)

అంటే విగ్రహం కేవలం రాయి కాదు, దాని వెనుక దేవుణ్ణి వ్యతిరేకించే శక్తులు ఉన్నాయని బైబిలు చెబుతుంది. అందుకే సోదె చెప్పేవారిని, చనిపోయినవారి ఆత్మలతో మాట్లాడతామనే వారిని దేవుడు ఇశ్రాయేలీయులకు నిషేధించాడు (ద్వితీయోపదేశకాండము 18వ అధ్యాయం). ఆ నిషేధం భయం పెట్టడానికి కాదు, తమకు హాని చేసే శక్తులతో సంబంధం పెట్టుకోకుండా కాపాడడానికి.

రాజు సౌలును బాధించిన దురాత్మ. సౌలు దేవునికి లోబడకపోవడంతో అతని జీవితం మారిపోయింది. రాజుగా ఎంపికైన తరువాత ఆయన పతనం ఇలా మొదలైంది:

“యెహోవా ఆత్మ సౌలును విడిచివెళ్లి, యెహోవా దగ్గర నుండి వచ్చిన దురాత్మ అతన్ని బాధించింది.” (1 సమూయేలు 16:14)

ఇక్కడ ఒక కష్టమైన మాట ఉంది: ఆ దురాత్మ “యెహోవా దగ్గర నుండి” వచ్చిందని రాసి ఉంది. అంటే దేవుడు దుర్మార్గాన్ని సృష్టించాడని కాదు. ఆ ఆత్మ దేవుడు అనుమతించిన హద్దులోనే పనిచేసిందని, యోబు కథలో సాతానుకు ఇచ్చిన హద్దులాగే, చాలామంది అర్థం చేసుకుంటారు. అదే అధ్యాయంలో దావీదు వీణ వాయిస్తే సౌలుకు ఉపశమనం కలిగిందని ఉంది. దురాత్మకూ హద్దు ఉందని ఇది కూడా చూపిస్తుంది.

అబద్ధపు ఆత్మ. రాజు ఆహాబు యుద్ధానికి వెళ్లాలా వద్దా అని అడిగినప్పుడు, అతని ప్రవక్తలందరూ “దాడి చేయండి విజయం పొందండి” అన్నారు. కానీ మీకాయా అనే ఒక్క ప్రవక్త మాత్రం ఇది మోసం అన్నాడు. తనకు కనిపించిన పరలోక దృశ్యాన్ని అతను వివరించాడు:

“చివరికి ఒక ఆత్మ ముందుకు వచ్చి యెహోవా సమక్షంలో నిలబడి, ‘నేను అతన్ని ప్రలోభపెడతాను’ అన్నాడు.” (1 రాజులు 22:21)

ఆ ఆత్మ ఆహాబు ప్రవక్తల నోట అబద్ధం పలికించడానికి అనుమతి అడిగింది, దేవుడు అనుమతించాడు. ఇక్కడ రెండు విషయాలు కనిపిస్తాయి. ఒకటి, అబద్ధం చెప్పే ఆత్మలు ఉన్నాయి. రెండవది, వాటికి కూడా దేవుని అనుమతి లేకుండా ఏదీ సాధ్యం కాదు. ఆహాబు నిజం వినడానికి ఇష్టపడలేదు, అబద్ధమే వినాలనుకున్నాడు. అందుకే ఆ అబద్ధం అతనికి దక్కింది.

దానియేలుకు తెలిసిన తెర వెనుక యుద్ధం. దానియేలు మూడు వారాలు ప్రార్థించిన తరువాత ఒక దూత అతనికి కనిపించాడు. తన ఆలస్యానికి కారణం ఇలా చెప్పాడు:

“అయితే, పర్షియా రాజ్యాధిపతి ఇరవై ఒక రోజులు నన్ను ఎదిరించాడు.” (దానియేలు 10:13)

ఈ “పర్షియా రాజ్యాధిపతి” అనే మాటను చాలామంది ఆ దేశం వెనుక ఉండి పనిచేసే ఒక దుష్ట ఆత్మ శక్తిగా అర్థం చేసుకుంటారు. కొందరు వేరే విధంగా చెబుతారు, కాబట్టి దీన్ని గట్టిగా నిర్ధారించలేము. అయినా ఒక సంగతి స్పష్టం: మనకు కనిపించే సంఘటనల వెనుక మనకు కనిపించని పోరాటం ఉండవచ్చని దానియేలు పుస్తకం చూపిస్తుంది.

ఈ నాలుగు చోట్లా ఒకటే సంగతి కనిపిస్తుంది: దయ్యాలు ఉన్నాయి, అవి మనుషులను మోసం చేస్తాయి, బాధపెడతాయి, కానీ అవి ఎప్పుడూ దేవుని అనుమతి పరిధిలోనే పనిచేస్తాయి.

యేసు దయ్యాలను ఎలా వెళ్లగొట్టారు?

పాత నిబంధనలో తెర వెనుక ఉన్న దయ్యాలు సువార్తల్లో నేరుగా ముందుకు వస్తాయి. యేసు ఎక్కడికి వెళ్లినా దయ్యాలు పట్టినవారు ఎదురయ్యారు. మూడు సంఘటనలు చూద్దాం.

సమాజమందిరంలో. కపెర్నహూములో సబ్బాతు రోజున యేసు బోధిస్తుండగా అక్కడ ఒక మనిషి ఉన్నాడు:

“అంతలో వారి సమాజమందిరంలో అపవిత్రాత్మ పట్టిన ఒకడు,” (మార్కు 1:23)

ఆ ఆత్మ యేసు ఎవరో గుర్తించి కేకలు వేసింది. యేసు దానిని మాట్లాడవద్దని ఆదేశించి, ఆ మనిషిని విడిచి వెళ్లమన్నారు. ఆ ఆత్మ అతన్ని ఊపి వెళ్లిపోయింది. అక్కడ ఉన్నవారు ఆశ్చర్యపోయారు. ఇది అధికారంతో కూడిన కొత్త బోధ అని, అపవిత్రాత్మలను ఆదేశిస్తే కూడా అవి లోబడుతున్నాయని మాట్లాడుకున్నారు.

సమాధుల దగ్గర. ఈ వ్యాసం మొదట్లో చూసిన గెరాసేనుల ప్రాంతపు మనిషి దగ్గరకు మళ్లీ వద్దాం. యేసు ఆ మనిషిలో ఉన్న ఆత్మను పేరు అడిగారు:

“అప్పుడు యేసు, “నీ పేరేమిటి?” అని వాన్ని అడిగారు.” (లూకా 8:30)

తనలో చాలా దయ్యాలు ఉన్నాయని జవాబు వచ్చింది. అవి తమను అగాధంలోకి పంపవద్దని బతిమాలాయి. దగ్గరలో మేస్తున్న పెద్ద పందుల మందలోకి పంపమని అడిగాయి. యేసు అనుమతించగానే ఆ పందులు కొండ మీద నుండి పరుగెత్తి సరస్సులో పడి చనిపోయాయి. ఇంకొక సువార్త ఆ దయ్యాల మాటలను ఇలా రాసింది:

“‘దేవుని కుమారుడా! మాతో నీకేమి? కాలం రాకముందే మమ్మల్ని వేధించడానికి వచ్చావా?'” (మత్తయి 8:29)

ఇందులో రెండు సంగతులు కనిపిస్తాయి. దయ్యాలు యేసు అనుమతి లేకుండా పందుల్లోకి కూడా వెళ్లలేకపోయాయి. అలాగే తమకు శిక్షా కాలం ఒకటి ఉందని వాటికి తెలుసు. ఊరివాళ్లు వచ్చి చూసినప్పుడు, ఎవరూ అదుపు చేయలేకపోయిన ఆ మనిషి బట్టలు వేసుకుని, ప్రశాంతంగా, తెలివిగా కూర్చుని ఉన్నాడు. తనను యేసుతో పాటు ఉండనివ్వమని అడిగాడు. కానీ యేసు అతన్ని ఇంటికి పంపి, దేవుడు తనకు ఏమి చేశాడో కుటుంబానికి చెప్పమన్నారు.

ఒక తండ్రి, కుమారుడు. ఒక తండ్రి తన కుమారుణ్ణి యేసు శిష్యుల దగ్గరకు తీసుకువచ్చాడు. ఆ బాలుడిని ఒక మూగ ఆత్మ పట్టి ఉండేది. అది పట్టినప్పుడు బాలుడు కింద పడిపోయేవాడు, నోటి నుండి నురుగు వచ్చేది. శిష్యులు ఆ ఆత్మను వెళ్లగొట్టలేకపోయారు. యేసు ఆ ఆత్మను గద్దించి ఆ బాలుణ్ణి విడిచి వెళ్లమన్నారు. ఆత్మ కేక వేసి, బాలుణ్ణి గట్టిగా ఊపి వెళ్లిపోయింది. బాలుడు చనిపోయినవాడిలా పడి ఉన్నాడు. చాలామంది “చనిపోయాడు” అన్నారు. అప్పుడు:

“కానీ యేసు వాని చేయి పట్టుకుని లేవనెత్తారు, అప్పుడు వాడు లేచి నిలబడ్డాడు.” (మార్కు 9:27)

తరువాత శిష్యులు ఏకాంతంగా “మేము ఎందుకు దానిని వెళ్లగొట్టలేకపోయాం” అని యేసును అడిగారు. ఈ రకం ఆత్మ ప్రార్థన వల్లనే వెళ్తుందని యేసు చెప్పారు (మార్కు 9:29). అంటే దయ్యాల మీద అధికారం శిష్యుల సొంత బలం కాదు; దేవునితో ఉన్న సంబంధం వల్ల వచ్చేది.

ఈ మూడు కథల్లో ఒకటే మాట కనిపిస్తుంది: దయ్యాలు యేసును గుర్తించాయి, ఆయనకు లోబడ్డాయి, ఆయన మాట వినగానే వెళ్లిపోయాయి. వాటి బారిన పడిన మనుషులు విడుదల పొందారు. సువార్తలు చెప్పదలచుకున్నది ఇదే: యేసు దయ్యాల కంటే గొప్పవాడు.

దయ్యాలు ఏం చేయగలవు? ఏం చేయలేవు?

సువార్తల్లో దయ్యాలు ఏం చేశాయో చూశాం. వాటి గురించి బైబిలు చెప్పినదంతా ఇప్పుడు ఒక చోట చూద్దాం.

వాటికి తెలిసినది. దయ్యాలకు యేసు ఎవరో తెలుసు. తమకు ఒక శిక్షా కాలం ఉందని తెలుసు. దేవుడు ఉన్నాడని కూడా తెలుసు. యాకోబు పత్రిక ఒక మాట చెబుతుంది:

“దేవుడు ఒక్కడే అని నీవు నమ్ముతున్నావు అది మంచిదే. దయ్యాలు కూడా నమ్మి వణుకుతాయి” (యాకోబు 2:19)

అంటే దేవుడు ఉన్నాడని తెలుసుకోవడం వల్లే ఎవరూ రక్షణ పొందరు. దయ్యాలకు కూడా తెలుసు, అయినా అవి దేవునికి లోబడవు. ఈ మాట మనకు కూడా వర్తిస్తుంది. దేవుణ్ణి నమ్ముతున్నానని చెప్పడం ఒక్కటే సరిపోదు, ఆయన మాట ప్రకారం జీవించడం కూడా కావాలి.

వాటికి చేయగలిగినది. సువార్తలు చూపిస్తున్న దయ్యాల పని మనుషులను బాధపెట్టడం. ఒక మనిషిని సమాధుల మధ్య తిరిగేలా చేశాయి, ఒక బాలుడిని మాట రాకుండా చేసి నీళ్లలో, నిప్పులో పడేలా చేశాయి. మనుషుల శరీరాల మీద, మనసుల మీద పట్టు సాధించగలవు. అంతేకాదు, తప్పుడు బోధల ద్వారా మనుషులను దేవుని నుండి దూరం చేయడం కూడా వాటి పని. ఇది కూడా ఈ వ్యాసంలో ముందుకు వెళ్లాక చూద్దాం.

వాటికి చేయలేనిది. దయ్యాలు దేవుని అనుమతి లేకుండా ఏమీ చేయలేవు. సౌలు కథలో, ఆహాబు కథలో, గెరాసేను పందుల కథలో ఇది కనిపించింది. యేసు మాటను అవి ఎదిరించలేవు. అన్నిటికంటే ముఖ్యంగా, దేవునికి చెందినవారిని ఆయన ప్రేమ నుండి వేరు చేయలేవు. పౌలు రోమీయులకు ఇలా రాశాడు:

“మరణమైనా జీవమైనా, దేవదూతలైనా దయ్యాలైనా, నేడైనా రేపైనా, ఎటువంటి శక్తులైనా,” … “దేవుని ప్రేమ నుండి మనల్ని వేరు చేయలేవని నేను ఒప్పుకుంటున్నాను.” (రోమీయులకు 8:38–39)

దయ్యాలను పౌలు ఈ జాబితాలో స్పష్టంగా పేరు పెట్టి చెప్పాడు. అంటే అవి ఎంత ప్రయత్నించినా విశ్వాసిని దేవుని ప్రేమ నుండి దూరం చేయలేవు.

ప్రతి జబ్బు దయ్యం వల్లే వస్తుందా?

మన ఊళ్లలో ఇది చాలా పెద్ద ప్రశ్న. జ్వరం వచ్చినా, మనసు బాగాలేనట్టు ప్రవర్తించినా, మూర్ఛ వచ్చినా “దయ్యం పట్టింది” అనేవారు ఉంటారు. బైబిలు ఏమంటోంది? సువార్తలు జబ్బులను, దయ్యాలను వేరువేరుగా చెబుతున్నాయి. మత్తయి సువార్త ఇలా రాస్తుంది:

“ఆయన గురించి సిరియా దేశమంతటా తెలిసి ప్రజలు రకరకాల వ్యాధులతో, తీవ్రమైన నొప్పితో బాధపడుతున్నవారిని,” … (మత్తయి 4:24)

అదే వచనం కొనసాగుతూ రోగులను, దయ్యాలు పట్టినవారిని, మూర్ఛ రోగులను, పక్షవాతం ఉన్నవారిని వేర్వేరుగా చెబుతుంది. యేసు ఎంతోమంది రోగులను రోగులుగానే బాగుచేశారు. కొందరి విషయంలో మాత్రం ఆయన దయ్యాన్ని పేరు పెట్టి వెళ్లగొట్టారు. అంటే ప్రతి జబ్బునూ దయ్యానికి ముడిపెట్టడం బైబిలు పద్ధతి కాదు.

ఇది ఎందుకు ముఖ్యం? ఒక పిల్లవాడికి మూర్ఛ వస్తే తల్లిదండ్రులు మంత్రగాడి దగ్గరకు తీసుకెళ్లి కాలం వృథా చేస్తే, ఆ పిల్లవాడికి అవసరమైన వైద్యం ఆలస్యమవుతుంది. మనసు సంబంధమైన సమస్యల్లో కూడా అంతే. దిగులు, భయం, ఆందోళన లాంటి వాటికి వైద్యం, కౌన్సిలింగ్ అవసరం కావచ్చు. ప్రార్థన చేస్తూనే వైద్యుని దగ్గరకు వెళ్లడం విశ్వాసానికి విరుద్ధం కాదు.

అలాగని దయ్యాల పని అసలు లేదని కూడా కాదు. సువార్తల్లో యేసు చేసిన పని చూస్తే అవి నిజమని తెలుస్తుంది. కాబట్టి రెండు తప్పులు జరగకుండా చూడాలి: అన్నిటినీ దయ్యాల మీద వేయడం, లేదా అసలు దయ్యాలు లేవనడం. ఏది ఏమిటో ఒక మనిషి అంతట తాను తేల్చలేడు; అందుకే వైద్యుడు, సంఘ పెద్దలు, ప్రార్థన అన్నీ కలిసి సాగాలి.

యేసు శిష్యులకు దయ్యాల మీద అధికారం ఇచ్చారా?

యేసు తాను ఒక్కడే ఆ పని చేయలేదు. తన శిష్యులను పంపుతూ, అపవిత్రాత్మల మీద అధికారం ఇచ్చారు (మత్తయి 10:1). ప్రచారం ముగించుకుని డెబ్బై రెండు మంది శిష్యులు తిరిగి వచ్చి ఇలా చెప్పారు:

“ప్రభువా, దయ్యాలు కూడ నీ పేరిట మాకు లోబడుతున్నాయి.” (లూకా 10:17)

అప్పుడు యేసు ఇలా అన్నారు:

“సాతాను ఆకాశం నుండి మెరుపులా పడడం చూశాను” (లూకా 10:18)

అంటే శిష్యులు చూసింది చిన్న విజయం. ఆయన చూసింది పెద్ద చిత్రం: సాతాను అధికారం కూలుతోంది. అయితే ఆ మాట తరువాత యేసు శిష్యులకు ఒక హెచ్చరిక పెట్టారు: దయ్యాలు లోబడుతున్నాయని సంతోషించకండి, మీ పేర్లు పరలోకంలో రాయబడి ఉన్నాయనేది ముఖ్యం (లూకా 10:20). అంటే బలం చూపించడం కాదు, దేవునితో సంబంధం ముఖ్యం. యేసు మరొకచోట దయ్యాలను వెళ్లగొట్టడం గురించి చెప్పి ఇలా అన్నారు: తాను దేవుని ఆత్మతో దయ్యాలను వెళ్లగొడితే, దేవుని రాజ్యం అక్కడికి వచ్చేసిందన్నారు (మత్తయి 12:28).

అపొస్తలుల కాలంలోనూ ఇదే కొనసాగింది. ఫిలిప్పీ నగరంలో పౌలు, అతని సహచరులు ప్రార్థన స్థలానికి వెళ్తుండగా ఒక సంఘటన జరిగింది:

“దయ్యం పట్టి సోదె చెప్పే ఒక బానిస స్త్రీ మాకు ఎదురయింది” (అపొస్తలుల కార్యములు 16:16)

ఆ అమ్మాయి పౌలు బృందం వెంటపడి, ఈ మనుషులు సర్వోన్నతుడైన దేవుని సేవకులని కేకలు వేస్తూ ఉండేది. ఆమె చెప్పింది నిజమే. అయినా చాలా రోజులు అలా కొనసాగేసరికి పౌలుకు బాధ కలిగి, ఆ ఆత్మతో మాట్లాడాడు. యేసుక్రీస్తు పేరిట ఆమెను విడిచి వెళ్లమని ఆదేశించగానే ఆ ఆత్మ వెంటనే వెళ్లిపోయింది. ఇక్కడ ఒక విషయం గమనించండి: ఆ ఆత్మ నిజం చెప్పినా, పౌలు దాని సాక్ష్యాన్ని కోరుకోలేదు. సువార్తకు సాక్ష్యం దేవుని నుండి రావాలి, దయ్యం నుండి కాదు.

ఎఫెసులో జరిగిన మరొక సంఘటన కూడా ముఖ్యమైనది (అపొస్తలుల కార్యములు 19:13–16). యూదుల్లో కొందరు దయ్యాలను వెళ్లగొట్టే పని చేసేవారు. పౌలు యేసు పేరిట దయ్యాలను వెళ్లగొట్టడం చూసి, వారు కూడా దయ్యం పట్టిన ఒక మనిషి దగ్గర, పౌలు ప్రకటించే యేసు పేరిట వెళ్లిపొమ్మని ఆజ్ఞాపిస్తున్నాం అన్నారు. వారిలో స్కెవ అనే యూదా ప్రధాన యాజకుడి ఏడుగురు కుమారులు ఉన్నారు. ఆ దయ్యం వారికి జవాబిచ్చింది: యేసు ఎవరో నాకు తెలుసు, పౌలు ఎవరో కూడా తెలుసు, కానీ మీరెవరు? అప్పుడు దయ్యం పట్టిన ఆ మనిషి వారి మీదకు దూకి, వారిని ఓడించాడు. వారు బట్టలు లేకుండా, గాయాలతో ఆ ఇంట్లో నుండి పారిపోయారు. యేసు పేరు ఒక మంత్రం కాదు. ఆ పేరు వెనుక దేవునితో సంబంధం లేకపోతే, ఆ పేరు ఏమీ చేయదు.

విగ్రహాలు, సోదె, భ్రష్ట బోధల వెనుక దయ్యాలు ఉన్నాయా?

దయ్యాలు మనుషులను పట్టడం ఒక దారి. మరొక దారి మనుషులు వాటివైపు వెళ్లడం. అది మాటల ద్వారా, పూజల ద్వారా, బోధల ద్వారా జరుగుతుంది. మూడు చోట్లను బైబిలు హెచ్చరిస్తుంది.

విగ్రహాల పూజ. కొరింథీ నగరంలో విగ్రహాల దగ్గర బలి ఇచ్చిన మాంసాన్ని తినవచ్చా అనే ప్రశ్న క్రైస్తవులను వేధించింది. పౌలు ఇలా చెప్పాడు: దేవుని ఎరుగనివారు అర్పించే బలులు దేవునికి కాదు, దయ్యాలకే (1 కొరింథీయులకు 10:20). కాబట్టి క్రైస్తవులు అలాంటి వాటిలో పాలుపంచుకోవద్దని ఆయన అన్నాడు:

“మీరు ప్రభువు పాత్రలోనిది దయ్యపు పాత్రలోనిది ఒకేసారి త్రాగలేరు. ప్రభువు బల్లలో దయ్యపు బల్లలో ఒకేసారి పాల్గొనలేరు.” (1 కొరింథీయులకు 10:21)

మాట కఠినంగా అనిపిస్తుంది, కానీ ఇక్కడ పౌలు చెప్పింది స్పష్టం: దేవుని ప్రేమను అనుభవించేవారు దయ్యాలతో కలిసి పూజల్లో పాల్గొనకూడదు. ప్రతి విగ్రహం దయ్యమే అని పౌలు అనలేదు. దేవుణ్ణి వదిలి వేరే శక్తిని ఆరాధించే చోట, ఆ ఆరాధన వెనుక దయ్యాలు ఉండవచ్చని మాత్రమే ఆయన చెప్పాడు.

సోదె, జ్యోతిష్యం. పైన చూసిన ఫిలిప్పీ అమ్మాయి ఈ రకానికి చెందినదే. భవిష్యత్తు చెప్పేవారి మాటల్లో కొంత నిజం ఉండవచ్చు. అయినా బైబిలు ఆ పద్ధతిని నిషేధించింది; మాయాజాలం, శకునాలు చూడడం, చనిపోయినవారి ఆత్మలతో మాట్లాడడం ఇవన్నీ ద్వితీయోపదేశకాండము 18వ అధ్యాయంలో పేర్లు పెట్టి నిషేధించబడ్డాయి. కాబట్టి క్రైస్తవులు ఈ దారిలో వెళ్లకూడదు.

భ్రష్ట బోధలు. పౌలు తిమొథికి ఇలా హెచ్చరించాడు:

“చివరి దినాల్లో కొందరు విశ్వాసాన్ని విడిచిపెట్టి మోసపరచే ఆత్మలను, దయ్యాలచే బోధించబడే వాటిని అనుసరిస్తారని” … (1 తిమొథి 4:1)

“కాలుతున్న ఇనుము చేత కాల్చబడిన మనస్సాక్షి కలిగిన వంచకులైన అబద్ధికుల నుండి అలాంటి బోధలు వస్తాయి.” (4:2)

అంటే కొన్ని అబద్ధ బోధల వెనుక దయ్యాల ప్రభావం ఉంటుందని పౌలు చెప్పాడు. వాటిని చెప్పే మనుషులు మంచి మాటలు చెప్పవచ్చు, కానీ వారి లోపల అబద్ధం ఉంటుంది. అందుకే యోహాను విశ్వాసులను ఇలా హెచ్చరించాడు:

“ప్రియ మిత్రులారా, అబద్ధ ప్రవక్తలు చాలామంది లోకంలో బయలుదేరారు, కాబట్టి ప్రతి ఆత్మను నమ్మకుండా,” … (1 యోహాను 4:1)

పరీక్ష ఏమిటి? ఆ మాటలు యేసుక్రీస్తు మనిషిగా వచ్చాడని ఒప్పుకుంటాయా, లేదా అన్నది చూడాలని యోహాను చెప్పాడు (1 యోహాను 4:2–3). అందుకే ఏ బోధ విన్నా దాన్ని బైబిలుతో, యేసు గురించి ఆ బోధ చెప్పేదితో పోల్చి చూడాలి.

దయ్యాల విషయంలో విశ్వాసి ఏం చేయాలి?

దయ్యాల గురించి తెలుసుకున్న తరువాత చాలామందికి భయం వేస్తుంది. బైబిలు భయం పెంచడానికి కాదు, తెలివిగా ఉండడానికి ఇవన్నీ చెప్పింది. ఆచరణలో అయిదు మాటలు.

భయపడకండి. యోహాను ఇలా రాశాడు:

“ప్రియ బిడ్డలారా, మీరు దేవునికి చెందినవారు; మీలో ఉన్నవాడు లోకంలో ఉన్నవాని కంటే గొప్పవాడు కాబట్టి మీరు వారిని జయించారు.” (1 యోహాను 4:4)

విశ్వాసిలో నివసించే దేవుడు, లోకంలో పనిచేసే ఏ శక్తి కంటే గొప్పవాడు. ఈ మాట నమ్మినవారు దయ్యాల కథలు విన్నప్పుడు వణకరు.

దేవునికి లోబడండి, తరువాత ఎదిరించండి. యాకోబు ఇలా రాశాడు:

“కాబట్టి మీరు దేవునికి లోబడి ఉండండి. అపవాదిని ఎదిరించండి, అప్పుడు వాడు మీ నుండి పారిపోతాడు.” (యాకోబు 4:7)

క్రమం గమనించండి. మొదట దేవునికి లోబడడం, తరువాత ఎదిరించడం. ఎదిరించడం అంటే అరవడం కాదు. యేసు ఎడారిలో చేసినట్టు, బైబిలులో రాసి ఉన్న దేవుని మాటపై నిలబడడమే.

ప్రార్థనలో రక్షణ అడగండి. యేసు నేర్పిన ప్రార్థనలో ఇలా ఉంది:

“మమ్మల్ని శోధనలోనికి నడిపించకండి, దుష్టుని నుండి మమ్మల్ని తప్పించండి.” (మత్తయి 6:13)

చెడు నుండి కాపాడమని అడగడం రోజూ చేయవలసిన ప్రార్థన. మార్కు 9లో బాలుడి సంఘటన చూశాం, కొన్ని పరిస్థితులు ప్రార్థనతోనే మారతాయని యేసు శిష్యులకు చెప్పారు.

ఇంటిని ఖాళీగా ఉంచకండి. మత్తయి 12:43–45లో యేసు ఒక చిన్న కథ చెప్పారు. ఒక అపవిత్రాత్మ ఒక మనిషిని విడిచి వెళ్తుంది. అది విశ్రాంతి కోసం వెతుకుతూ తిరుగుతుంది, ఎక్కడా దొరకదు. అప్పుడు “నేను వదిలిన ఇంటికే తిరిగి వెళ్తాను” అనుకుంటుంది. వెళ్లి చూస్తే ఇల్లు ఖాళీగా, శుభ్రంగా, సర్దిపెట్టి ఉంటుంది. అప్పుడు అది వెళ్లి తనకంటే దుష్టమైన మరో ఏడు ఆత్మలను తీసుకొచ్చి అక్కడ నివసిస్తుంది. ఆ మనిషి చివరి స్థితి మొదటి స్థితి కంటే చెడ్డదవుతుంది. దీని అర్థం ఇదే: చెడును వదిలేయడం మాత్రమే సరిపోదు. ఆ స్థానంలో దేవుని మాటను, ప్రార్థనను, విశ్వాసుల సహవాసాన్ని నింపాలి. లేకపోతే ఖాళీగా ఉన్న చోటు మళ్లీ చెడుతోనే నిండుతుంది.
ఈ విషయాలతో ఆటలు ఆడకండి. జ్యోతిష్యం, శకునాలు, మంత్రాలు, చనిపోయినవారి ఆత్మలను పిలవడం వంటివాటిని దేవుడు ఇశ్రాయేలీయులకు స్పష్టంగా నిషేధించాడని మనం చూశాం. కుతూహలంతో చేసే చిన్న ప్రయత్నమైనా, దేవుని వైపు కాక మరొక శక్తి వైపు తలుపు తెరవడమే. ఎఫెసులో మంత్రవిద్య చేసినవారు యేసును నమ్మిన తరువాత తమ మంత్ర పుస్తకాలను తెచ్చి కాల్చివేశారు (అపొస్తలుల కార్యములు 19:19). వదిలేయడం అంటే అదే.

ఒక ప్రశ్న చాలామందికి వస్తుంది: యేసును నమ్మిన విశ్వాసికి కూడా దయ్యం పట్టగలదా? బైబిలు ఈ ప్రశ్నకు నేరుగా జవాబు చెప్పదు, క్రైస్తవులు కూడా వేర్వేరుగా అర్థం చేసుకుంటారు. కాబట్టి దీన్ని పట్టుపట్టి చెప్పను. అయితే రోమీయులకు 8:38–39 చెప్పిన మాట విశ్వాసికి ధైర్యం ఇస్తుంది: దేవుని ప్రేమ నుండి ఏ శక్తీ మనల్ని వేరు చేయలేదు.

ఎవరైనా నిజంగా బాధలో ఉంటే, వారిని భయపెట్టకుండా, వారితో కలిసి ప్రార్థించి, సంఘ పెద్దలను, అవసరమైతే వైద్యుడిని కూడా కలవడం బైబిలుకు విరుద్ధం కాదు.

దయ్యాల గురించి ఉన్న అపోహలు ఏమిటి?

మన దేశంలో దయ్యాల గురించి చాలా మాటలు వినిపిస్తాయి. అవి సినిమాల నుండి, కథల నుండి, భయం నుండి వచ్చాయి, బైబిలు నుండి కాదు. కొన్నింటిని ఇక్కడ సరిచేద్దాం.

అపోహ: చనిపోయినవారి ఆత్మలే దయ్యాలు. బైబిలు ఇలా చెప్పదు. దయ్యాలు సృష్టించబడిన ఆత్మ జీవులు. చనిపోయినవారు తిరిగి వచ్చి ఎవరినీ పట్టుకోరు. దీన్ని ఈ వ్యాసం మొదట్లోనే చూశాం.

అపోహ: ప్రతి జబ్బు, ప్రతి కష్టం దయ్యం వల్లే. సువార్తలు జబ్బులను, దయ్యాలను వేర్వేరుగా చెప్పాయని పైన చూశాం. అన్నిటినీ దయ్యం మీద వేస్తే, వైద్యం చేయించాల్సిన సమయంలో మంత్రాలకు తిరిగి కాలం, డబ్బు, ప్రాణం కూడా పోగొట్టుకుంటాం.

అపోహ: యేసు పేరు చెబితే చాలు, అది ఒక మంత్రం. అపొస్తలుల కార్యములు 19లో స్కెవ కుమారులు ఇలాగే అనుకున్నారు. యేసు పేరు వెనుక దేవునితో సంబంధం ఉన్నప్పుడే ఆ పేరుకు అధికారం ఉంటుంది.

అపోహ: దయ్యాలు నిజమే చెప్పాయంటే నమ్మవచ్చు. ఫిలిప్పీలో ఆ అమ్మాయిలోని ఆత్మ చెప్పిన మాటలు నిజమే, అయినా ఆ మాటలను పౌలు అంగీకరించలేదు. యేసు కూడా తనను గురించి దయ్యాలు సాక్ష్యం చెబుతుంటే వాటిని నోరు మూయించారు. దయ్యాలు నిజం చెప్పినా, ఆ నిజాన్ని తమ పనికి వాడుకుంటాయి. పౌలు ఇలా హెచ్చరించాడు:

“ఇందులో ఆశ్చర్యం ఏమి లేదు, సాతాను కూడా వెలుగు దూత వేషం వేసుకున్నాడు.” (2 కొరింథీయులకు 11:14)

అపోహ: తాయెత్తులు, దారాలు, మంత్రాలు కాపాడతాయి. బైబిలులో రక్షణ ఇచ్చేది దేవుడే. దేవుణ్ణి వదిలి వస్తువులను నమ్మడం అంటే, ఆయన మీద ఆధారపడకపోవడమే.

అపోహ: సాతాను, దయ్యాలు దేవునికి సమానమైన శక్తులు. అలా కాదు. అవి సృష్టించబడినవి, దేవుని అనుమతి పరిధిలోనే పనిచేస్తాయి, వాటి ముగింపు కూడా ఖరారైంది.

చివరికి దయ్యాలకు ఏమవుతుంది?

దయ్యాల కథ ఎక్కడ ఆగుతుందో బైబిలు చెప్పింది. మనం మొదటి కథలో చూశాం, గెరాసేనుల ప్రాంతంలో దయ్యాలు యేసును ఇలా అన్నాయి:

“‘దేవుని కుమారుడా! మాతో నీకేమి? కాలం రాకముందే మమ్మల్ని వేధించడానికి వచ్చావా?'” (మత్తయి 8:29)

ఈ మాటల్లో వాటికి తమ అంతం తెలుసని కనిపిస్తుంది. “కాలం రాకముందే” అనే మాటలో ఒక సంగతి బయటపడుతుంది: వాటికి శిక్ష వచ్చే కాలం ఒకటి ఉంది. ఆ రోజు ఎప్పుడో మనం చెప్పలేము, కానీ అది వస్తుందని వాటికి తెలుసు.

పేతురు, యూదా ఇదే విషయాన్ని తమ పత్రికల్లో రాశారు. దేవదూతలు పాపం చేసినప్పుడు దేవుడు వారిని వదలలేదని, తీర్పు కోసం వారిని చీకటిలో బంధించి ఉంచాడని అవి చెబుతాయి (2 పేతురు 2:4, యూదా 6). చివరి తీర్పు సమయంలో యేసు ఇలా పలుకుతారు:

“అపవాది వాని దూతల కోసం సిద్ధపరచబడిన నిత్యాగ్నిలోనికి వెళ్లిపొండి.” (మత్తయి 25:41)

ఈ మాటల్లో ఒక ముఖ్యమైన విషయం ఉంది. ఆ చోటు అపవాది, అతని దూతల కోసం సిద్ధపరచబడింది, మనుషుల కోసం కాదు. అంటే మనుషులు అక్కడికి వెళ్లాలని దేవుడు కోరుకోవడం లేదు. చివరికి ప్రకటన గ్రంథం సాతాను గురించి ఇలా చెబుతుంది:

“అప్పుడు వారిని మోసగించిన సాతాను అగ్నిగంధకాల సరస్సులో పడవేయబడతాడు.” … (ప్రకటన 20:10)

సాతానుతో పాటు అతని దూతలు కూడా ఆ తీర్పులోనే ఉంటారని యేసు మాటలు చూపిస్తాయి. సాతాను అంతం ఏదో, దయ్యాల అంతం కూడా అదే. వాటికి భవిష్యత్తు లేదు.

ఇక్కడ ఒక విషయం గుర్తుంచుకోండి: ప్రకటన గ్రంథంలో చాలా విషయాలు చిత్రాల రూపంలో చెప్పబడ్డాయి కాబట్టి, అవి ఎలా జరుగుతాయనే వివరాల్లో క్రైస్తవుల మధ్య భిన్నాభిప్రాయాలు ఉన్నాయి. కానీ దయ్యాల కథ శిక్షతో ముగుస్తుందన్నది మాత్రం బైబిలు స్పష్టంగా చెప్పింది.

ముగింపు: భయం కాదు, జాగ్రత్త

దయ్యాల గురించి బైబిలు చెప్పిందంతా ఒకచోట చెప్పాలంటే: అవి దేవుడు సృష్టించిన జీవులు, దేవునికి ఎదురు తిరిగి సాతాను పక్షం చేరాయి. మనుషులను బాధపెట్టడం, మోసం చేయడం, దేవుని నుండి దూరం చేయడం వాటి పని. అయినా అవి దేవుని అనుమతి పరిధిలోనే ఉన్నాయి. యేసు అవి పట్టిన మనుషులను విడిపించారు; ఆయన శిష్యులు ఆయన పేరిట వాటిని వెళ్లగొట్టారు. చివరికి వాటికి తీర్పు రాబోతోంది.

అందుకే దయ్యాల విషయంలో బైబిలు ఇచ్చే సలహా రెండే: భయపడవద్దు, అలాగే తేలిగ్గా తీసుకోవద్దు. దేవునికి దగ్గరగా ఉండాలి, ఆయన మాటను తెలుసుకోవాలి, కష్టం వచ్చినప్పుడు మంత్రాల వైపు కాక ఆయన వైపు చూడాలి. దయ్యాలు యేసు మాటకు లోబడ్డాయి; ఆయనను నమ్మినవారిని కాపాడేది ఆ యేసే.

మీరు ఇంకా లోతుగా చదవాలనుకుంటే ఈ భాగాలు మీరే చదవండి: మార్కు 5వ అధ్యాయం; లూకా 10వ అధ్యాయం; 1 కొరింథీయులకు 10వ అధ్యాయం; ప్రకటన గ్రంథం 20వ అధ్యాయం. ఇవి చదివి, ఈ వ్యాసంలో చెప్పినది మీరే సరిచూడవచ్చు.

మరింత చదవడానికి

తెలుగు వ్యాసాలు చదవడానికి ఈ లింక్ నొక్కండి: తెలుగు వ్యాసాలు

సంబంధిత వ్యాసాలు:

నిరాకరణలు

భాష గురించి: ఈ వ్యాసాన్ని బైబిల్ గురించి తెలియని వారికి కూడా అర్థమయ్యేలా సరళమైన తెలుగులో రాశాం.

కథ గురించి: ఈ వ్యాసంలో కల్పిత కథలు లేవు. యేసు దయ్యాలను వెళ్లగొట్టిన సంఘటనలు, శిష్యులను పంపిన సంఘటన వంటివి బైబిల్‌లో ఉన్నట్లే చెప్పాం; ఊహాత్మక వివరాలు కలపలేదు. పండితుల అభిప్రాయాలు, మా సొంత అభిప్రాయాలు బైబిల్ మాటలు కావని ఆయా చోట్ల స్పష్టంగా రాశాం. ఈ వ్యాసం వైద్య సలహా కాదు; ఆరోగ్య సమస్యలకు వైద్యుని సంప్రదించండి.

వచనాల గురించి: ఈ వ్యాసంలోని బైబిల్ వచనాలు Biblica® ఉచిత తెలుగు సమకాలీన అనువాదం™ (Biblica® Open Telugu Contemporary Version™) నుండి తీసుకున్నవి. ప్రచురణ హక్కులు © 1976, 1990, 2022, 2024 Biblica, Inc. ఇవి CC BY-SA 4.0 లైసెన్స్ కింద ఉపయోగించబడ్డాయి (మూలం: ebible.org/telotsa). దీనిని Biblica ఆమోదించినట్టు కాదు. ప్రతి వచనం పక్కన, అది ఏ సందర్భంలో చెప్పబడిందో వివరించాం. వచనాన్ని పూర్తిగా అర్థం చేసుకోవడానికి, మీ బైబిల్‌లో ఆ అధ్యాయాన్ని మొత్తం చదవండి. ఇది పూర్తి లేదా తుది వివరణ కాదు; ఏ సంప్రదాయాన్ని సమర్థించడం లేదా ఖండించడం కాదు. ఈ వ్యాసంలోని వివరణలను అధ్యయన సహాయంగా మాత్రమే పరిగణించండి.