ఇశ్రాయేలు 12 గోత్రాలు: పేర్లు, బైబిల్ ఆధారాలు, ఈ రోజు వాళ్లు ఎక్కడ ఉన్నారు?

పరిచయం

మన తెలుగు ఇళ్లలో “గోత్రం” అనే మాట కొత్త కాదు. పెళ్లి మాటలు జరిగేటప్పుడు ఈ మాట తప్పకుండా వినిపిస్తుంది. బైబిల్ చదివేవారికి కూడా ఈ మాట తరచూ కనిపిస్తుంది: “యూదా గోత్రం”, “బెన్యామీను గోత్రం”, “ఇశ్రాయేలు పన్నెండు గోత్రాలు”. ఈ వ్యాసంలో ఇశ్రాయేలు 12 గోత్రాలు ఎవరు, వాటి పేర్లు, అర్థాలు, వాటికి ఏమైంది అనేది బైబిల్ ఆధారాలతో వివరంగా చూద్దాం. కానీ బైబిల్‌లో గోత్రం అనే మాటకు అర్థం వేరు. అక్కడ గోత్రం అంటే ఒకే తండ్రి నుండి వచ్చిన ఒక పెద్ద కుటుంబం, తరతరాలుగా పెరిగి ఒక జనంగా మారిన కుటుంబం.

ఈ పన్నెండు గోత్రాలు ఎవరు? అసలు దేవుడు తన ప్రజలను గోత్రాలుగా ఎందుకు ఏర్పాటు చేశాడు? వాళ్లలో పది గోత్రాలు “కనబడకుండా పోయాయి” అని ఎందుకు అంటారు? ఈ రోజు ఆ ప్రజల సంతతి వారు ఎక్కడ ఉన్నారు? మన ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో కూడా “మేము ఇశ్రాయేలు గోత్రం వారం” అని చెప్పుకునే ప్రజలు ఉన్నారని మీకు తెలుసా?

ఈ ప్రశ్నలన్నిటికీ ఒక్కొక్కటిగా జవాబులు చూద్దాం. బైబిల్ చెప్పే విషయాలకు బైబిల్ వచనాలనే ఆధారంగా ఇస్తాం. బైబిల్ కాలం తర్వాత జరిగిన చరిత్రకు, ఈ రోజు పరిస్థితులకు చరిత్రకారుల, పరిశోధకుల ఆధారాలు చూపిస్తాం. ఏది బైబిల్ మాటో, ఏది చరిత్రో అక్కడికక్కడే స్పష్టంగా చెబుతాం.
ఈ వ్యాసంలోని ప్రశ్నలు:

• బైబిల్‌లో “గోత్రం” అంటే ఏమిటి?
• ఈ 12 గోత్రాలు ఎక్కడి నుండి వచ్చాయి?
• 12 గోత్రాల పేర్లు ఏమిటి? ఒక్కో పేరుకు అర్థం ఏమిటి?
• యోసేపు పేరుతో గోత్రం ఎందుకు లేదు? ఎఫ్రాయిము, మనష్షే ఎవరు?
• లేవీ గోత్రానికి భూమి ఎందుకు ఇవ్వలేదు?
• దేవుడు అసలు ప్రజలను గోత్రాలుగా ఎందుకు ఏర్పాటు చేశాడు?
• కనాను దేశంలో ఏ గోత్రం ఎక్కడ స్థిరపడింది?
• సొలొమోను కాలంలో గోత్రాలకు ఏమైంది? రాజ్యం ఎందుకు రెండుగా చీలిపోయింది?
• ఉత్తరాన ఉన్న 10 గోత్రాలు ఏమయ్యాయి?
• “కనబడని పది గోత్రాలు” నిజంగా పూర్తిగా మాయమయ్యాయా?
• యూదా, బెన్యామీను గోత్రాలు ఏమయ్యాయి? “యూదులు” అనే పేరు ఎలా వచ్చింది?
• యేసు ఏ గోత్రంలో పుట్టాడు? 12 గోత్రాల కథకు యేసుకు సంబంధం ఏమిటి?
• ఈ రోజు ఆ గోత్రాల ప్రజలు ఎక్కడ ఉన్నారు?
• కాలక్రమంలో గోత్రాల కథ ఎలా మారింది?
• దాను గోత్రం గురించి బైబిల్ ఏమి చెబుతుంది? ప్రకటన గ్రంథంలో దాను పేరు ఎందుకు లేదు?
• ఈ రోజు మనకు 12 గోత్రాల కథ ఎందుకు ముఖ్యం?

బైబిల్‌లో “గోత్రం” అంటే ఏమిటి?

బైబిల్‌లో గోత్రం అంటే ఒకే పూర్వికుడి సంతానం. ఉదాహరణకు, యాకోబు కుమారుడైన యూదా పిల్లలు, మనవళ్లు, వాళ్ల పిల్లలు అందరూ కలిసి “యూదా గోత్రం” అయ్యారు. ప్రతి గోత్రంలో మళ్ళీ వంశాలు ఉంటాయి, ప్రతి వంశంలో కుటుంబాలు ఉంటాయి. ఒక ఇశ్రాయేలీయుడు తనను తాను పరిచయం చేసుకునేటప్పుడు “నేను ఫలానా గోత్రం వాడిని” అని చెప్పేవాడు. అది అతని గుర్తింపు, అతని కుటుంబ చరిత్ర, అతని భూమి హక్కు అన్నీ ఒకే మాటలో చెప్పేది.

మన దగ్గర గోత్రం ఎక్కువగా పెళ్లి విషయంలో వినిపిస్తుంది. బైబిల్‌లో మాత్రం గోత్రం ఒక జనం ఎలా జీవించాలో, భూమి ఎలా పంచుకోవాలో, దేవుణ్ణి ఎవరు సేవించాలో నిర్ణయించిన ఒక ఏర్పాటు. ఆ ఏర్పాటు ఎలా మొదలైందో చూద్దాం.

ఈ 12 గోత్రాలు ఎక్కడి నుండి వచ్చాయి?

ఈ కథ అబ్రాహాము మనవడైన యాకోబుతో మొదలవుతుంది. యాకోబు ఒక రాత్రి ఒక వ్యక్తితో తెల్లవారే వరకు పోరాడాడు. ఆ పోరాటం చివర్లో అతనికి ఒక కొత్త పేరు వచ్చింది:

“అప్పుడు ఆ మనుష్యుడు, “ఇకమీదట నీ పేరు యాకోబు కాదు ఇశ్రాయేలు, ఎందుకంటే నీవు దేవునితో, మనుష్యులతో పోరాడి గెలిచావు” అని అన్నాడు.”

— ఆదికాండం 32:28 (OTCV)

యాకోబు తన అన్న ఏశావును కలవడానికి భయపడుతూ వెళ్తున్న రాత్రి ఇది జరిగింది. ఆ రోజు నుండి యాకోబుకు “ఇశ్రాయేలు” అనే పేరు వచ్చింది. అతని పిల్లలను, వారి సంతానాన్ని “ఇశ్రాయేలీయులు” అని పిలవడం ఇక్కడి నుండే మొదలైంది. ఈ రోజు ఉన్న ఇశ్రాయేలు దేశానికి కూడా ఆ పేరు ఈ వ్యక్తి నుండే వచ్చింది.

యాకోబుకు నలుగురు స్త్రీల ద్వారా పన్నెండు మంది కుమారులు పుట్టారు (ఆదికాండం 35:22). బైబిల్ వాళ్ల పేర్లను తల్లుల వారీగా ఇలా చెబుతుంది:

“లేయా కుమారులు: యాకోబు మొదటి కుమారుడు రూబేను, షిమ్యోను, లేవీ, యూదా, ఇశ్శాఖారు, జెబూలూను. రాహేలు కుమారులు: యోసేపు, బెన్యామీను. రాహేలు దాసి బిల్హా కుమారులు: దాను, నఫ్తాలి. లేయా దాసి జిల్పా కుమారులు: గాదు, ఆషేరు. వీరు పద్దనరాములో జన్మించిన యాకోబు కుమారులు.”

— ఆదికాండం 35:23-26 (OTCV)

యాకోబు తన మామ లాబాను ఇంట్లో పని చేస్తున్నప్పుడు లేయా, రాహేలు అనే అక్కాచెల్లెళ్లను పెళ్లి చేసుకున్నాడు. వాళ్ల దాసీలైన బిల్హా, జిల్పా ద్వారా కూడా అతనికి పిల్లలు పుట్టారు (ఆదికాండం 29:31–30:24). వీరిలో చాలామంది పద్దనరాములో పుట్టారు. చివరివాడైన బెన్యామీను మాత్రం యాకోబు కనాను దేశానికి తిరిగి వచ్చాక బేత్లెహేము దారిలో పుట్టాడు, అప్పుడే రాహేలు చనిపోయింది (ఆదికాండం 35:16-19). ఈ పన్నెండు మందే తర్వాత పన్నెండు గోత్రాలకు మూలపురుషులు అయ్యారు. కింద ఉన్న చిత్రంలో ఎవరు ఎవరికి పుట్టారో, ఎవరి గోత్రం తర్వాత ఏమైందో ఒకే చోట చూడవచ్చు.

యాకోబు చనిపోయే ముందు తన కుమారులందరినీ పిలిచాడు:

“యాకోబు తన కుమారులను పిలిపించి ఇలా అన్నాడు: “చుట్టూ కూడి రండి, రాబోయే రోజుల్లో మీకు ఏమి జరగబోతుందో నేను మీకు చెప్తాను. “యాకోబు కుమారులారా, సమావేశమై వినండి మీ తండ్రియైన ఇశ్రాయేలు చెప్పేది వినండి.”

— ఆదికాండం 49:1-2 (OTCV)

అప్పుడు యాకోబు కుటుంబం కరువు వల్ల కనాను దేశం విడిచి ఈజిప్టులో ఉంది. వృద్ధుడైన యాకోబు ఒక్కో కుమారుని గురించి, అతని సంతానం భవిష్యత్తు గురించి మాట్లాడాడు. ఆ మాటలు అయిపోయాక బైబిల్ ఇలా చెబుతుంది:

“ఇవన్నీ ఇశ్రాయేలు యొక్క పన్నెండు గోత్రాలు. వారి తండ్రి ఎవరి దీవెన ప్రకారం వారిని దీవిస్తూ వారికి చెప్పింది అదే.”

— ఆదికాండం 49:28 (OTCV)

“పన్నెండు గోత్రాలు” అనే మాట బైబిల్‌లో మొదటిసారి ఇక్కడే వస్తుంది. అప్పటికి వాళ్లు ఒక కుటుంబమే. ఈజిప్టుకు వెళ్లినప్పుడు యాకోబు కుటుంబం మొత్తం డెబ్బై మంది మాత్రమే (ఆదికాండం 46:27). కానీ కొన్ని తరాల తర్వాత పరిస్థితి ఇలా మారింది:

“అయితే ఇశ్రాయేలీయులు అత్యధికంగా ఫలించారు; వారు గొప్పగా విస్తరించారు, అభివృద్ధి చెందారు, వారి సంఖ్య అంతకంతకు అభివృద్ధి పొంది వారున్న ప్రదేశం వారితోనే నిండిపోయింది.”

— నిర్గమకాండం 1:7 (OTCV)

యోసేపు చనిపోయిన తర్వాత ఈజిప్టులో ఇశ్రాయేలీయుల సంఖ్య ఎంతగా పెరిగిందో ఈ వచనం చెబుతుంది. డెబ్బై మంది కుటుంబం ఒక పెద్ద జనం అయ్యింది. అందుకే ఆ తర్వాత వచ్చిన ఫరో వారిని చూసి భయపడి బానిసలుగా చేశాడు. యాకోబు జీవితం గురించి పూర్తిగా తెలుసుకోవాలంటే మా యాకోబు జీవిత ప్రయాణం వ్యాసం చదవండి.

12 గోత్రాల పేర్లు ఏమిటి? ఒక్కో పేరుకు అర్థం ఏమిటి?

బైబిల్ కాలంలో పిల్లలకు పేరు పెట్టడం ఊరికే జరిగేది కాదు. పిల్ల పుట్టినప్పుడు తల్లి మనసులో ఉన్న బాధ, సంతోషం, ప్రార్థన ఆ పేరులో కనిపించేది. యాకోబు కుమారులకు పేర్లు పెట్టినప్పుడు వాళ్ల తల్లులు ఏమన్నారో ఆదికాండం 29, 30 అధ్యాయాలు ఒక్కొక్కటిగా రాశాయి. ఆ మాటలు, ఆ పేర్లు కింది పట్టికలో ఉన్నాయి.

గమనిక: మూడో వరుసలో ఉన్నవి బైబిల్ (OTCV) లోని మాటలే. నాలుగో వరుసలోని “పేరుకు అర్థం” హెబ్రీ భాషకు సంబంధించిన వివరణ. ఆ హెబ్రీ పేరు తల్లి అన్న మాటకు శబ్దంలో దగ్గరగా ఉంటుందని భాషా పండితులు చెబుతారు.

కుమారుడు (గోత్రం)	తల్లి	పేరు పెట్టినప్పుడు అన్న మాట	పేరుకు అర్థం (భాషా వివరణ)
రూబేను	లేయా	“యెహోవా నా బాధను చూశారు. ఇప్పుడు తప్పకుండ నా భర్త నన్ను ప్రేమిస్తాడు” (ఆదికాండం 29:32)	“చూడండి, ఒక కుమారుడు”
షిమ్యోను	లేయా	“నేను ప్రేమించబడడం లేదని యెహోవా విన్నారు కాబట్టి, ఇతన్ని కూడా నాకు ఇచ్చారు” (29:33)	“విన్నాడు”
లేవీ	లేయా	“నా భర్తకు నేను ముగ్గురు కుమారులను కన్నాను కాబట్టి ఇప్పుడు నన్ను అంటిపెట్టుకుని ఉంటాడు” (29:34)	“అంటిపెట్టుకోవడం”
యూదా	లేయా	“ఈసారి నేను యెహోవాను స్తుతిస్తాను” (29:35)	“స్తుతి”
దాను	బిల్హా (రాహేలు దాసి; పేరు పెట్టింది రాహేలు)	“దేవుడు నాకు శిక్షావిముక్తి చేశారు; నా మొర విని నాకు కుమారుని ఇచ్చారు” (30:6)	“తీర్పు తీర్చాడు”
నఫ్తాలి	బిల్హా (పేరు పెట్టింది రాహేలు)	“నేను అక్కతో గొప్ప పోరాటం చేశాను, నేను గెలిచాను” (30:8)	“నా పోరాటం”
గాదు	జిల్పా (లేయా దాసి; పేరు పెట్టింది లేయా)	“ఎంత భాగ్యం!” (30:11)	“భాగ్యం, అదృష్టం”
ఆషేరు	జిల్పా (పేరు పెట్టింది లేయా)	“నాకు ఎంత సంతోషం! స్త్రీలు నన్ను సంతోషం అని పిలుస్తారు.” (30:13)	“సంతోషం”
ఇశ్శాఖారు	లేయా	“నా భర్తకు నా దాసిని ఇచ్చినందుకు దేవుడు నాకు ప్రతిఫలం ఇచ్చారు” (30:18)	“ప్రతిఫలం”
జెబూలూను	లేయా	“దేవుడు నాకు ప్రశస్తమైన బహుమానం ఇచ్చారు. ఆరుగురు కుమారులను కన్నాను కాబట్టి నా భర్త నన్ను ఘనపరుస్తాడు” (30:20)	“ఘనత”
యోసేపు	రాహేలు	“యెహోవా నాకు ఇంకొక కుమారుని కూడా ఇచ్చును గాక” (30:24)	“ఇంకొకరిని చేర్చుగాక”
బెన్యామీను	రాహేలు	రాహేలు చనిపోతూ “బెన్-ఓని” అని పేరు పెట్టింది; యాకోబు “బెన్యామీను” అని మార్చాడు (35:18)	బెన్-ఓని = “నా దుఃఖపు కుమారుడు”; బెన్యామీను = “కుడిచేతి కుమారుడు”
మనష్షే (యోసేపు కుమారుడు)	ఆసెనతు (యోసేపు భార్య)	యోసేపు: “దేవుడు నా కష్టాలన్నీ, నా తండ్రి ఇంటివారందరినీ మరచిపోయేలా చేశారు” (41:51)	“మరచిపోయేలా చేసేవాడు”
ఎఫ్రాయిము (యోసేపు కుమారుడు)	ఆసెనతు	యోసేపు: “నాకు శ్రమలు కలిగిన దేశంలో దేవుడు నన్ను అభివృద్ధి చేశారు” (41:52)	“ఫలించడం, అభివృద్ధి”

ఈ పట్టికను జాగ్రత్తగా చదివితే ఒక కుటుంబం లోపలి బాధ కనిపిస్తుంది. యాకోబు రాహేలును ప్రేమించాడు, కానీ మామ లాబాను మోసం చేసి ముందుగా అక్క లేయాను అతనికి ఇచ్చాడు (ఆదికాండం 29:21-30). లేయా తన భర్త ప్రేమ కోసం తపించింది. అందుకే ఆమె మొదటి ముగ్గురు పిల్లల పేర్లలో “నా భర్త నన్ను ప్రేమిస్తాడు”, “నన్ను అంటిపెట్టుకుని ఉంటాడు” అనే ఆశ వినిపిస్తుంది. నాలుగో కుమారుడు పుట్టినప్పుడు మాత్రం ఆమె భర్త వైపు కాకుండా దేవుని వైపు చూసింది: “ఈసారి నేను యెహోవాను స్తుతిస్తాను”. ఆ కుమారుడే యూదా. రాజులు, చివరికి యేసు వచ్చింది ఆ గోత్రం నుండే.

రాహేలుకు చాలా కాలం పిల్లలు పుట్టలేదు. అక్క మీద అసూయతో ఆమె తన దాసి బిల్హాను భర్తకు ఇచ్చింది. అప్పుడు లేయా కూడా తన దాసి జిల్పాను ఇచ్చింది (ఆదికాండం 30:1-13). “నేను అక్కతో గొప్ప పోరాటం చేశాను” అనే రాహేలు మాటలో ఆ ఇద్దరు అక్కాచెల్లెళ్ల మధ్య పోటీ స్పష్టంగా వినిపిస్తుంది. బైబిల్ ఈ కుటుంబాన్ని అందంగా చూపించే ప్రయత్నం చేయదు. అసూయ, పోటీ, ప్రేమ లేకపోవడం, మోసం అన్నీ ఉన్న కుటుంబం ఇది. అయినా దేవుడు తన ప్రజలను ఈ కుటుంబం నుండే నిర్మించాడు. దేవుని పని పరిపూర్ణమైన మనుషుల మీద ఆధారపడదని ఈ కథ మనకు చెబుతుంది.

యోసేపు పేరుతో గోత్రం ఎందుకు లేదు? ఎఫ్రాయిము, మనష్షే ఎవరు?

బైబిల్‌లో గోత్రాల జాబితాలు చూసినప్పుడు చాలామందికి ఒక సందేహం వస్తుంది: యాకోబు ఎక్కువగా ప్రేమించిన యోసేపు పేరు చాలా జాబితాల్లో కనిపించదు. దానికి బదులుగా “ఎఫ్రాయిము”, “మనష్షే” అనే పేర్లు కనిపిస్తాయి. దీనికి కారణం యాకోబు తన చివరి రోజుల్లో యోసేపుతో అన్న ఈ మాట:

““కాబట్టి ఇప్పుడు, నేను నీ దగ్గరకు రాకముందు ఈజిప్టులో నీకు పుట్టిన నీ ఇద్దరు కుమారులు నా వారిగా లెక్కించబడతారు; రూబేను షిమ్యోనుల్లా, ఎఫ్రాయిం మనష్షే కూడా నా వారిగా ఉంటారు.”

— ఆదికాండం 48:5 (OTCV)

యోసేపు ఈజిప్టులో పెద్ద అధికారి అయ్యాక అక్కడే పెళ్లి చేసుకున్నాడు, అతనికి ఎఫ్రాయిము, మనష్షే అనే ఇద్దరు కుమారులు పుట్టారు. యాకోబు జబ్బుపడినప్పుడు యోసేపు ఆ ఇద్దరినీ తీసుకుని తండ్రిని చూడడానికి వెళ్లాడు. అప్పుడు యాకోబు ఈ మనవళ్లను తన సొంత కుమారుల్లాగే లెక్కిస్తానని చెప్పాడు. అంటే యోసేపుకు ఒక వాటా కాదు, రెండు వాటాలు వచ్చాయి. యోసేపు కథ మొత్తం మా యోసేపు జీవితం వ్యాసంలో ఉంది.

అలాగైతే గోత్రాలు పదమూడు అవ్వాలి కదా? ఇక్కడే లేవీ గోత్రం సంగతి వస్తుంది. భూమి పంచేటప్పుడు యెహోషువ గ్రంథం ఈ లెక్కను స్పష్టంగా చెబుతుంది:

“మోషే యొర్దాను తూర్పున ఉన్న రెండున్నర గోత్రాలకు వారి స్వాస్థ్యాన్ని ఇచ్చాడు కానీ మిగిలిన వాటిలో లేవీయులకు వారసత్వం ఇవ్వలేదు, ఎందుకంటే యోసేపు సంతతివారైన మనష్షే, ఎఫ్రాయిములు రెండు గోత్రాలుగా అయ్యారు. లేవీయులకు భూమిలో వాటా లేదు, కానీ వారి మందలు, గొర్రెల మందల కోసం పచ్చికబయళ్లు, నివసించడానికి పట్టణాలు మాత్రమే పొందుకున్నారు.”

— యెహోషువ 14:3-4 (OTCV)

ఇశ్రాయేలీయులు కనాను దేశంలోకి ప్రవేశించాక యెహోషువ నాయకత్వంలో భూమిని గోత్రాల వారీగా పంచారు. ఆ సందర్భంలో ఈ లెక్క చెప్పబడింది. యోసేపు నుండి రెండు గోత్రాలు వచ్చాయి, లేవీకి భూమి వాటా లేదు. కాబట్టి భూమి పొందిన గోత్రాలు మళ్ళీ పన్నెండే అయ్యాయి. అంటే “12 గోత్రాలు” అనే లెక్క ఎప్పుడూ నిలిచే ఉంది, కానీ ఏ జాబితాలో ఏ పేర్లు ఉంటాయో సందర్భాన్ని బట్టి కొంచెం మారుతుంది.

లేవీ గోత్రానికి భూమి ఎందుకు ఇవ్వలేదు?

లేవీ గోత్రం వాళ్లకు భూమి ఇవ్వకపోవడం శిక్ష కాదు. దేవుడు వారికి వేరే పని, వేరే వాటా ఇచ్చాడు. ఇశ్రాయేలీయులు అరణ్యంలో ఉన్నప్పుడు జనాభా లెక్కలు తీసే సమయంలో దేవుడు మోషేతో ఇలా అన్నాడు:

“అయితే లేవీయుల పూర్వికుల గోత్రం ప్రకారం వీరితో పాటు లెక్కించబడలేదు. యెహోవా మోషేతో ఇలా అన్నారు: “లేవీయుల గోత్రాన్ని నీవు లెక్క పెట్టకూడదు, ఇశ్రాయేలీయుల జనాభా లెక్కలో చేర్చకూడదు. దానికి బదులుగా సాక్షి గుడారం లేదా సాక్షి గుడారం మీద, దాని ఉపకరణాల మీద, దానికి సంబంధించిన అన్నిటి మీద లేవీయులను నియమించు. వారు సమావేశ గుడారాన్ని, దాని ఉపకరణాలన్నిటిని మోయాలి; వారు దాని చుట్టూ ఉంటూ దానిని చూసుకోవాలి.”

— సంఖ్యాకాండం 1:47-50 (OTCV)

ఈజిప్టు నుండి బయటకు వచ్చిన రెండో సంవత్సరంలో యుద్ధానికి వెళ్లగలిగే పురుషులను లెక్కించమని దేవుడు చెప్పాడు. ఆ లెక్కలో లేవీయులను చేర్చలేదు, ఎందుకంటే వాళ్లు యుద్ధం కోసం కాదు, దేవుని గుడారాన్ని చూసుకోవడానికి ప్రత్యేకించబడ్డారు. అహరోను, అతని కుమారులు యాజకులు అయ్యారు, మిగిలిన లేవీయులు వారికి సహాయకులు అయ్యారు. మరి వాళ్లు ఎలా బతకాలి? దానికి దేవుడు అహరోనుకు ఇచ్చిన జవాబు ఇది:

“యెహోవా అహరోనుతో ఇలా చెప్పారు, “వారి దేశంలో నీకు స్వాస్థ్యం కానీ వాటా కానీ ఉండదు; ఇశ్రాయేలీయుల మధ్య నేనే నీ వాటాను నేనే నీ స్వాస్థ్యాన్ని.”

— సంఖ్యాకాండం 18:20 (OTCV)

మిగిలిన గోత్రాలకు పొలాలు, పట్టణాలు వచ్చాయి. యాజకులకు మాత్రం “నేనే నీ వాటా” అని దేవుడు చెప్పాడు. అంటే దేవుని సేవే వాళ్ల ఆస్తి. ఆచరణలో వాళ్లు ఎలా పోషించబడాలో కూడా దేవుడే చెప్పాడు:

“దానికి బదులు, ఇశ్రాయేలీయులు యెహోవాకు అర్పణగా ప్రతిష్ఠించే దశమ భాగాలను నేను లేవీ వంశస్థులకు వారసత్వంగా ఇస్తున్నాను. అందుకే, వారిని ఉద్దేశించి ఇలా చెప్పాను: ‘ఇశ్రాయేలీయుల మధ్య వారికి వారసత్వం ఉండదు.’ ””

— సంఖ్యాకాండం 18:24 (OTCV)

మిగిలిన పదకొండు గోత్రాల వాళ్లు తమ పంటలో పదో వంతు దేవునికి ఇచ్చేవారు, అది లేవీయుల పోషణకు వెళ్లేది. దశమ భాగం గురించి వివరంగా తెలుసుకోవాలంటే మా దశమ భాగం ఇవ్వాలా? బైబిల్ లో ఏముంది! వ్యాసం చదవండి.

లేవీయులకు ఒకే చోట భూమి లేకపోయినా, ఇళ్లు లేకుండా మాత్రం లేరు:

“ఇశ్రాయేలీయుల ఆధీనంలో ఉన్న ప్రాంతంలోని లేవీయుల పట్టణాలు వాటి పచ్చికబయళ్లతో కలిపి మొత్తం నలభై ఎనిమిది.”

— యెహోషువ 21:41 (OTCV)

భూమి పంపకం పూర్తయ్యాక ప్రతి గోత్రం తన భూభాగంలో నుండి కొన్ని పట్టణాలను లేవీయులకు ఇచ్చింది. అలా లేవీయులు దేశమంతా చెదిరి ఉన్నారు. దీని వల్ల ప్రతి గోత్రం మధ్యలో దేవుని ధర్మశాస్త్రం తెలిసినవాళ్లు ఉండేవారు.

దేవుడు అసలు ప్రజలను గోత్రాలుగా ఎందుకు ఏర్పాటు చేశాడు?

“అసలు గోత్రాలు ఎందుకు?” అనే ప్రశ్నకు బైబిల్‌లో ఒకే వచనంలో జవాబు లేదు. కానీ గోత్రాలు ఏ ఏ పనులకు ఉపయోగపడ్డాయో బైబిల్ చూపిస్తుంది. ఐదు ముఖ్యమైన కారణాలు కనిపిస్తాయి.

మొదటి కారణం: క్రమం. లక్షల మంది ప్రజలు అరణ్యంలో ప్రయాణిస్తున్నప్పుడు ఎవరు ఎక్కడ ఉండాలో దేవుడే చెప్పాడు:

““ఇశ్రాయేలీయులు సమావేశ గుడారం చుట్టూ దానికి కొంత దూరంలో, వారిలో ప్రతి ఒక్కరు తమ తమ స్థలంలో తమ గోత్రపు జెండాలను పట్టుకుని శిబిరాలను ఏర్పాటు చేసుకోవాలి.””

— సంఖ్యాకాండం 2:2 (OTCV)

సీనాయి అరణ్యంలో దేవుడు మోషే, అహరోనులకు ఈ ఏర్పాటు చెప్పాడు. మధ్యలో దేవుని గుడారం, దాని చుట్టూ నాలుగు దిక్కుల్లో మూడేసి గోత్రాలు తమ జెండాలతో దిగేవి (సంఖ్యాకాండం 2:3-31). ప్రతి కుటుంబానికి తన స్థానం తెలుసు. గందరగోళం లేదు, అందరి మధ్యలో దేవుడు ఉన్నాడు.

రెండో కారణం: భూమిని న్యాయంగా పంచడం. కనాను దేశం పంచేటప్పుడు దేవుడు ఇచ్చిన నియమం ఇది:

““పేర్ల లెక్క సంఖ్య ప్రకారం భూమిని వారసత్వంగా కేటాయించాలి. పెద్ద గుంపుకు పెద్ద భూభాగం, చిన్న గుంపుకు చిన్న భూభాగం వారసత్వంగా ఇవ్వాలి; ప్రతి గుంపు దానిలో లెక్కించబడినవారి సంఖ్య ప్రకారం పొందుకోవాలి. చీట్లు వేసి భూమిని పంచడం ఖచ్చితంగా చేయాలి. ప్రతి గుంపు వారి పూర్వికుల గోత్రాల పేర్ల ప్రకారం పొందుకుంటుంది.”

— సంఖ్యాకాండం 26:53-55 (OTCV)

అరణ్యంలో నలభై సంవత్సరాలు తిరిగిన తర్వాత, కనానులోకి వెళ్లే ముందు మోయాబు మైదానంలో రెండోసారి జనాభా లెక్కలు తీశారు. ఆ తర్వాత దేవుడు ఈ నియమం ఇచ్చాడు. ఎక్కువ మంది ఉన్న గోత్రానికి ఎక్కువ భూమి. ఏ ప్రాంతం ఎవరికి అనేది చీట్లు వేసి నిర్ణయించారు, కాబట్టి ఎవరూ పక్షపాతం జరిగిందని అనలేరు.

మూడో కారణం: కుటుంబ వారసత్వం కాపాడటం. ఒక గోత్రానికి ఇచ్చిన భూమి శాశ్వతంగా ఆ గోత్రానికే ఉండాలి:

“ఇశ్రాయేలు ప్రజల వారసత్వం ఒక గోత్రం నుండి ఇంకొక గోత్రం లోకి పోకూడదు. ఇశ్రాయేలీయులలో ప్రతి ఒక్కరూ తమ పూర్వికుల గోత్ర వారసత్వాన్ని తమ వంశం లోనే ఉంచుకోవాలి.”

— సంఖ్యాకాండం 36:7 (OTCV)

మనష్షే గోత్రానికి చెందిన సెలోఫెహాదుకు కుమారులు లేరు, కుమార్తెలు మాత్రమే ఉన్నారు. వాళ్లకు తండ్రి భూమి వచ్చింది. కానీ వాళ్లు వేరే గోత్రం వారిని పెళ్లి చేసుకుంటే ఆ భూమి ఆ గోత్రానికి వెళ్లిపోతుందని వాళ్ల గోత్ర పెద్దలు మోషే దగ్గర సందేహం అడిగారు. అప్పుడు ఈ నియమం వచ్చింది. ఆ కుమార్తెలు తమ సొంత గోత్రంలోనే పెళ్లి చేసుకున్నారు (సంఖ్యాకాండం 36:1-12). ఏ కుటుంబమూ తన భాగాన్ని శాశ్వతంగా పోగొట్టుకోకూడదన్నది దేవుని ఉద్దేశం.

నాలుగో కారణం: దేవుని సేవ. ముందే చూసినట్టు, ఒక గోత్రం (లేవీ) మొత్తం దేవుని సేవ కోసం ప్రత్యేకించబడింది. మిగిలిన గోత్రాలు వారిని పోషించాయి.

ఐదో కారణం: దేవుని వాగ్దానం ఏ వంశం ద్వారా వస్తుందో చూపించడం. యాకోబు తన కుమారుడు యూదా గురించి ఇలా చెప్పాడు:

“రాజదండం యూదా దగ్గర నుండి తొలగదు, అతని కాళ్ల మధ్య నుండి రాజదండం తొలగదు, అది ఎవరికి చెందుతుందో అతడు వచ్చేవరకు తొలగదు, దేశాలు అతనికి విధేయులై ఉంటాయి.”

— ఆదికాండం 49:10 (OTCV)

ఇది యాకోబు చనిపోయే ముందు ఇచ్చిన దీవెనల్లో ఒకటి. “రాజదండం” అంటే రాజు చేతిలోని దండం, అధికారానికి గుర్తు. వందల ఏళ్ల తర్వాత యూదా గోత్రానికి చెందిన దావీదు రాజయ్యాడు (మా దావీదు కథ చూడండి). కొత్త నిబంధన యేసు ఏ గోత్రం నుండి వచ్చాడో కూడా స్పష్టంగా చెబుతుంది:

“మన ప్రభువు యూదా సంతానం నుండి వచ్చాడనేది స్పష్టం కాని ఆ గోత్రానికి సంబంధించి యాజకులను గురించి మోషే ఏమి చెప్పలేదు.”

— హెబ్రీ 7:14 (OTCV)

హెబ్రీ పత్రిక రచయిత యేసు మన యాజకుడు ఎలా అవుతాడో వివరిస్తున్నాడు. పాత నిబంధనలో యాజకులు లేవీ గోత్రం వాళ్లే. యేసు మాత్రం యూదా గోత్రంలో పుట్టాడు. అందుకే ఆయన యాజకత్వం లేవీయుల పద్ధతిలో కాదు, వేరే విధంగా వచ్చిందని రచయిత చెబుతున్నాడు. గోత్రాల వంశావళులు జాగ్రత్తగా ఉంచబడ్డాయి కాబట్టే యేసు యూదా గోత్రం వాడని ఇంత స్పష్టంగా చెప్పగలిగారు. యూదా గోత్రం నుండి యేసు వరకు ఈ వాగ్దానం ఎలా నడిచిందో ఈ వ్యాసంలో కింద ప్రత్యేక భాగంలో వివరంగా చూద్దాం.

కనాను దేశంలో ఏ గోత్రం ఎక్కడ స్థిరపడింది?

మోషే బతికి ఉండగానే రూబేను, గాదు గోత్రాలు, మనష్షే గోత్రంలో సగం మంది యొర్దాను నదికి తూర్పున ఉన్న భూమిని కోరుకున్నారు, ఎందుకంటే వాళ్లకు పశువులు ఎక్కువ:

“అప్పుడు మోషే గాదీయులకు, రూబేనీయులకు, యోసేపు కుమారుడైన మనష్షే అర్థగోత్రానికి అమోరీయుల రాజైన సీహోను రాజ్యాన్ని, బాషాను రాజైన ఓగు రాజ్యాన్ని దాని పట్టణాలు, వాటి సరిహద్దులతో సహా ఆ స్థలాన్నంతటిని ఇచ్చాడు.”

— సంఖ్యాకాండం 32:33 (OTCV)

ఇశ్రాయేలీయులు ఓడించిన ఇద్దరు రాజుల (సీహోను, ఓగు) దేశాలు ఇవి. ఈ రెండున్నర గోత్రాల వాళ్లు తమ కుటుంబాలను అక్కడే ఉంచి, మిగిలిన గోత్రాలకు భూమి దొరికే వరకు వారితో కలిసి యుద్ధానికి వెళ్తామని మాట ఇచ్చారు (సంఖ్యాకాండం 32:16-32). మిగిలిన గోత్రాలకు యెహోషువ కాలంలో యొర్దాను పడమటి వైపు భూమి వచ్చింది (యెహోషువ 13 నుండి 19 అధ్యాయాలు).

కింది పట్టికలో ప్రతి గోత్రానికి బైబిల్ ఇచ్చిన భూభాగం, ఆ ప్రాంతం ఈ రోజు సుమారుగా ఎక్కడ ఉందో ఇచ్చాం. గమనిక: మూడో వరుసలోని “ఈ రోజు ప్రాంతం” బైబిల్ మాట కాదు. బైబిల్ అట్లాస్‌లు చూపించే సుమారు అంచనా మాత్రమే. పాత సరిహద్దులు ఖచ్చితంగా ఎక్కడ ఉండేవో పండితుల్లో కొన్ని తేడాలు ఉన్నాయి.

గోత్రం	బైబిల్‌లో భూభాగం	ఈ రోజు ప్రాంతం (సుమారుగా)
రూబేను	మృత సముద్రానికి తూర్పు (యెహోషువ 13:15-23)	జోర్డాన్ దేశం
గాదు	గిలాదు ప్రాంతం, యొర్దానుకు తూర్పు (యెహోషువ 13:24-28)	జోర్డాన్ దేశం
మనష్షే (సగం, తూర్పు)	బాషాను (యెహోషువ 13:29-31)	జోర్డాన్ ఉత్తర భాగం, సిరియా దక్షిణ భాగం, గోలన్ ప్రాంతం
యూదా	దక్షిణ కొండ ప్రాంతం, హెబ్రోను, బేత్లెహేము (యెహోషువ 15)	ఇశ్రాయేలు దక్షిణ భాగం, వెస్ట్ బ్యాంక్ దక్షిణ భాగం
షిమ్యోను	యూదా భూభాగం లోపలే, బెయేర్షెబా చుట్టూ (యెహోషువ 19:1-9)	ఇశ్రాయేలులోని నెగెవ్ ప్రాంతం
బెన్యామీను	యూదా, ఎఫ్రాయిముల మధ్య, యెరికో నుండి యెరూషలేము వరకు (యెహోషువ 18:11-28)	యెరూషలేము ఉత్తర ప్రాంతం, వెస్ట్ బ్యాంక్
ఎఫ్రాయిము	మధ్య కొండ ప్రాంతం (యెహోషువ 16:5-10)	వెస్ట్ బ్యాంక్ మధ్య భాగం
మనష్షే (సగం, పడమర)	ఎఫ్రాయిముకు ఉత్తరం (యెహోషువ 17:1-13)	వెస్ట్ బ్యాంక్ ఉత్తర భాగం (నాబ్లుస్ చుట్టూ), ఇశ్రాయేలు తీర ప్రాంతంలో కొంత భాగం
ఇశ్శాఖారు	యెజ్రెయేలు లోయ (యెహోషువ 19:17-23)	ఉత్తర ఇశ్రాయేలు
జెబూలూను	దిగువ గలిలయ (యెహోషువ 19:10-16)	ఉత్తర ఇశ్రాయేలు (నజరేతు చుట్టూ)
ఆషేరు	ఉత్తర సముద్ర తీరం (యెహోషువ 19:24-31)	ఉత్తర ఇశ్రాయేలు తీరం, దక్షిణ లెబనాన్
నఫ్తాలి	గలిలయ సముద్రానికి ఉత్తరం, పడమర (యెహోషువ 19:32-39)	ఉత్తర ఇశ్రాయేలు (ఎగువ గలిలయ)
దాను	మొదట పడమటి తీరం దగ్గర (యెహోషువ 19:40-48), తర్వాత ఉత్తరాన లాయిషు (న్యాయాధిపతులు 18)	మొదట టెల్ అవీవ్ చుట్టూ, తర్వాత ఉత్తర ఇశ్రాయేలు (టెల్ దాన్)
లేవీ	ఒకే భూభాగం లేదు, అన్ని గోత్రాల్లో 48 పట్టణాలు (యెహోషువ 21)	దేశమంతటా

దాను గోత్రం కథ కొంచెం ప్రత్యేకం. వాళ్లకు ఇచ్చిన తీర ప్రాంతాన్ని వాళ్లు పూర్తిగా స్వాధీనం చేసుకోలేకపోయారు. అందుకే వాళ్లు ఉత్తరానికి వెళ్లి లాయిషు అనే పట్టణాన్ని పట్టుకున్నారు:

“దానికి ఇశ్రాయేలు కుమారుడైన దాను అని తమ పూర్వికుడైన దాను పేరు పెట్టారు; మొదట ఆ పట్టణం లాయిషు అని పిలువబడేది.”

— న్యాయాధిపతులు 18:29 (OTCV)

న్యాయాధిపతుల కాలంలో, ఇశ్రాయేలుకు రాజు లేని రోజుల్లో ఇది జరిగింది. దాను గోత్రం వాళ్లు ఆ కొత్త పట్టణానికి తమ పూర్వికుడి పేరు పెట్టారు. కానీ అదే అధ్యాయం వాళ్లు అక్కడ ఒక విగ్రహాన్ని నిలబెట్టుకున్నారని కూడా చెబుతుంది (న్యాయాధిపతులు 18:30-31). (చరిత్ర సమాచారం: ఉత్తర ఇశ్రాయేలులో “టెల్ దాన్” అనే పురావస్తు స్థలంలో ఈ పట్టణ శిథిలాలు ఉన్నాయని పురావస్తు శాస్త్రవేత్తలు గుర్తించారు.)

సొలొమోను కాలంలో గోత్రాలకు ఏమైంది? రాజ్యం ఎందుకు రెండుగా చీలిపోయింది?

గోత్రాల కథలో ఇది చాలా ముఖ్యమైన మలుపు. అందుకే దీన్ని నెమ్మదిగా, మెట్టు మెట్టుగా చూద్దాం.

యెహోషువ కాలంలో భూమి పంచుకున్న తర్వాత సుమారు మూడు, నాలుగు వందల సంవత్సరాలు గోత్రాలు వేరు వేరుగానే బతికాయి. న్యాయాధిపతుల కాలంలో ఒక్కో గోత్రం తన సమస్యలు తానే చూసుకునేది. కొన్నిసార్లు గోత్రాలు ఒకదానితో ఒకటి యుద్ధం కూడా చేసుకున్నాయి. ఒకసారి బెన్యామీను గోత్రం దాదాపు పూర్తిగా నాశనమైపోయింది. అప్పుడు మిగిలిన గోత్రాలు బాధతో ఇలా ఏడ్చాయి:

““యెహోవా! ఇశ్రాయేలు దేవా! ఇశ్రాయేలుకు ఇలా ఎందుకు జరిగింది? ఈ రోజు ఇశ్రాయేలు గోత్రాల్లో ఎందుకని ఒక గోత్రం అంతరించిపోవలసి వచ్చింది?” అంటూ ఏడ్చారు.”

— న్యాయాధిపతులు 21:3 (OTCV)

బెన్యామీను గోత్రంలోని గిబియా పట్టణం వాళ్లు ఒక ఘోరమైన పాపం చేశారు. వాళ్లను శిక్షించడానికి మిగిలిన గోత్రాలు యుద్ధానికి వెళ్తే, బెన్యామీను గోత్రం వాళ్లు ఆ దోషులను అప్పగించకుండా వాళ్ల వైపే నిలబడ్డారు. ఆ యుద్ధంలో బెన్యామీను గోత్రం దాదాపు నాశనమైంది, ఆరు వందల మంది మాత్రమే అరణ్యంలోకి పారిపోయి తప్పించుకున్నారు (న్యాయాధిపతులు 20:47). యుద్ధం అయిపోయాక మిగిలిన గోత్రాల వాళ్లు తమ సహోదరుల గోత్రం ఒకటి మాయమైపోతోందని దేవుని ముందు ఏడ్చారు. పన్నెండు గోత్రాల్లో ఒక్కటి తగ్గినా అది తమ కుటుంబానికి జరిగిన నష్టంగా వాళ్లు భావించారు. గోత్రాలు ఒకే కుటుంబం అనే భావన ఎంత బలంగా ఉండేదో ఇది చూపిస్తుంది.

ఒకే రాజ్యంగా మారిన గోత్రాలు. తర్వాత ప్రజలు తమకు ఒక రాజు కావాలని సమూయేలు ప్రవక్తను అడిగారు (1 సమూయేలు 8). మొదటి రాజు సౌలు (బెన్యామీను గోత్రం), తర్వాత దావీదు (యూదా గోత్రం). దావీదు పన్నెండు గోత్రాలనూ ఒకే రాజ్యంగా కలిపాడు, యెరూషలేమును రాజధానిగా చేశాడు. అతని కొడుకు సొలొమోను కాలంలో ఆ రాజ్యం అన్నిటికంటే గొప్ప స్థితికి చేరింది: శాంతి, సంపద, మహా మందిరం, దూర దేశాల నుండి వచ్చే రాజులు. బయటి నుండి చూస్తే పన్నెండు గోత్రాలు ఇంత ఐక్యంగా, ఇంత బలంగా ఎప్పుడూ లేవు.

కానీ ఆ గొప్పతనం వెనుక రెండు సమస్యలు నెమ్మదిగా పెరుగుతూ వచ్చాయి. ఒకటి ప్రజల మీద పడిన భారం. రెండోది సొలొమోను హృదయం దేవుని నుండి దూరమవ్వడం.

మొదటి సమస్య: ప్రజల మీద పెరిగిన భారం. సొలొమోను రాజభవనం చాలా పెద్దది. దాని ఖర్చు ఎలా భరించారో బైబిల్ చెబుతుంది:

“సొలొమోనుకు ఇశ్రాయేలు రాజ్యం అంతటి మీద పన్నెండుమంది జిల్లా అధికారులు ఉన్నారు, వారు రాజుకు అతని ఇంటివారికి ఆహారం సరఫరా చేసేవారు. ఒక్కొక్కరు సంవత్సరంలో ఒక్కొక్క నెల చొప్పున ఆహారం సమకూర్చేవారు.”

— 1 రాజులు 4:7 (OTCV)

సొలొమోను దేశాన్ని పన్నెండు జిల్లాలుగా విభజించి, ప్రతి జిల్లాకు ఒక అధికారిని పెట్టాడు. సంవత్సరంలో ఒక నెల ఒక జిల్లా ప్రజలంతా కలిసి రాజు ఇంటికి కావలసిన ఆహారం మొత్తం ఇవ్వాలి. రాజు ఇంటికి ఒక్క రోజుకు ఎంత ఆహారం కావలసి వచ్చేదో కూడా బైబిల్ లెక్క చెబుతుంది: ముప్పై కోరుల సన్నని గోధుమ పిండి, అరవై కోరుల ముతక పిండి, పది దొడ్లలో మేపే పశువులు, ఇరవై పచ్చికల్లో మేసే పశువులు, వంద గొర్రెలు, మేకలు, ఇంకా జింకలు, క్రొవ్విన బాతులు (1 రాజులు 4:22-23). ఇది ప్రజల మీద పెద్ద పన్నుతో సమానం. పన్ను ధాన్యంలోనే కాదు, ప్రజల శ్రమలో కూడా ఉంది:

“రాజైన సొలొమోను ఇశ్రాయేలీయులందరిలో నుండి ముప్పైవేల మందిని వెట్టిపనులు చేయడానికి ఏర్పాటు చేశాడు. వారిని వంతు ప్రకారం నెలకు పదివేలమందిని లెబానోనుకు పంపేవాడు. వారు లెబానోనులో ఒక నెల, ఇంటి దగ్గర రెండు నెలలు గడిపేవారు. నిర్భంద కూలీల మీద అదోనిరాము అధికారి.”

— 1 రాజులు 5:13-14 (OTCV)

మందిరం కట్టడానికి కావలసిన దేవదారు కలప లెబానోను అడవుల నుండి రావాలి. దాని కోసం సొలొమోను ఇశ్రాయేలీయుల నుండి ముప్పై వేల మందిని పనికి పెట్టాడు. ఒక్కొక్కరు మూడు నెలల్లో ఒక నెల తమ ఇంటిని, పొలాన్ని వదిలి దూర దేశంలో పని చేయాలి. దీన్ని మన ఊరి పరిస్థితితో ఊహించండి: ఒక రైతు ప్రతి మూడు నెలల్లో ఒక నెల జీతం లేకుండా ప్రభుత్వ పని కోసం దూరం వెళ్లాలి. పంట, కుటుంబం, ఇల్లు ఆ నెల అంతా ఎవరు చూసుకోవాలి? మందిరం పని ఏడు సంవత్సరాలు, రాజభవనం పని పదమూడు సంవత్సరాలు జరిగాయి (1 రాజులు 6:38; 7:1). అన్ని సంవత్సరాలు ఈ భారం కొనసాగింది.

ఇక్కడ న్యాయంగా ఇంకో విషయం కూడా చెప్పాలి. సొలొమోను ఇశ్రాయేలీయులను శాశ్వత బానిసలుగా చేయలేదని, వాళ్లు అతని సైనికులుగా, అధికారులుగా పని చేశారని బైబిల్ చెబుతుంది (1 రాజులు 9:22). కఠినమైన బానిస పని ఆ దేశంలో మిగిలిన ఇతర జాతుల వాళ్లకు పెట్టాడు (1 రాజులు 9:20-21). అయినా ఇశ్రాయేలు ప్రజలు ఆ పన్నులను, వెట్టి పనిని ఎంత భారంగా భావించారో కొంచెం సేపట్లో వాళ్ల సొంత మాటల్లోనే చూస్తాం.

రెండో సమస్య: సొలొమోను హృదయం దారి తప్పడం. ఇది పెద్ద సమస్య. సొలొమోను వేరే దేశాల రాకుమార్తెలను చాలా మందిని పెళ్లి చేసుకున్నాడు. దేవుడు ఇశ్రాయేలీయులకు ఆ దేశాల వాళ్లతో పెళ్లి సంబంధాలు వద్దని ముందే హెచ్చరించాడు, ఎందుకంటే వాళ్లు తమ దేవుళ్ల వైపు ఇశ్రాయేలీయుల హృదయాలను తిప్పుతారు (1 రాజులు 11:1-2). సరిగ్గా అదే జరిగింది:

“సొలొమోను వృద్ధుడైనప్పుడు, అతని భార్యలు అతని హృదయాన్ని ఇతర దేవుళ్ళ వైపు మళ్ళించారు. అతని హృదయం తన తండ్రియైన దావీదు హృదయంలా తన దేవుడైన యెహోవాకు పూర్తిగా అంకితం కాలేదు.”

— 1 రాజులు 11:4 (OTCV)

యువకుడిగా దేవుణ్ణి జ్ఞానం అడిగిన సొలొమోను, వృద్ధాప్యంలో తన భార్యల దేవుళ్లకు యెరూషలేము తూర్పున ఉన్న కొండ మీద క్షేత్రాలు కట్టించాడు. అందులో పిల్లలను బలి ఇచ్చే మోలెకు దేవత కూడా ఉంది (1 రాజులు 11:5-8). దావీదు ఎన్నో తప్పులు చేశాడు, కానీ ఎప్పుడూ వేరే దేవుళ్లను పూజించలేదు. సొలొమోను మాత్రం ఆ హద్దు దాటాడు. దానికి దేవుడు ఇచ్చిన జవాబు ఇది:

“సొలొమోనుకు రెండుసార్లు ప్రత్యక్షమైన ఇశ్రాయేలు దేవుడైన యెహోవాను అనుసరించక, తన హృదయం త్రిప్పుకున్నందుకు యెహోవా అతని మీద చాలా కోప్పడ్డారు. ఇతర దేవుళ్ళను అనుసరించకూడదు అని సొలొమోనుతో యెహోవా చెప్పినా, సొలొమోను ఆయన ఆజ్ఞను పాటించలేదు. కాబట్టి యెహోవా సొలొమోనుతో ఇలా అన్నారు, “నీ వైఖరి ఇలా ఉన్నది కాబట్టి, నేను నీకు ఆజ్ఞాపించిన నా నిబంధనను, నా శాసనాలను పాటించలేదు కాబట్టి, నేను ఖచ్చితంగా నీ నుండి ఈ రాజ్యాన్ని తీసివేసి నీ పనివారిలో ఒకనికి ఇస్తాను. అయినాసరే, నీ తండ్రియైన దావీదును బట్టి, నీ జీవితకాలంలో అలా చేయను, నీ కుమారుని చేతిలో నుండి దాన్ని తీసివేస్తాను. అయితే అతని నుండి రాజ్యాన్నంతా తీసివేయను కాని నా సేవకుడైన దావీదును బట్టి, నేను ఎన్నుకున్న యెరూషలేమును బట్టి, నేను నీ కుమారునికి ఒక్క గోత్రం ఇస్తాను.””

— 1 రాజులు 11:9-13 (OTCV)

దేవుడు సొలొమోనుకు రెండుసార్లు స్వయంగా కనిపించి మాట్లాడాడు (గిబియోనులో ఒకసారి, మందిరం కట్టిన తర్వాత ఇంకోసారి). అంత దగ్గరగా దేవుణ్ణి ఎరిగినవాడే ఆయనను విడిచిపెట్టాడు. అందుకే శిక్ష కూడా పెద్దది. ఈ మాటల్లో మూడు విషయాలు గమనించండి. ఒకటి: రాజ్యం చీలిపోతుంది, ఎక్కువ భాగం సొలొమోను సేవకుల్లో ఒకరికి వెళ్తుంది. రెండు: ఇది సొలొమోను బతికి ఉన్నప్పుడు కాదు, అతని కొడుకు కాలంలో జరుగుతుంది. మూడు: దావీదుకు ఇచ్చిన మాట కోసం దావీదు వంశానికి ఒక గోత్రం మిగులుతుంది. ఈ మూడూ తర్వాత అక్షరాలా జరిగాయి.

ఆ “సేవకుడు” ఎవరో కూడా దేవుడు త్వరలోనే చూపించాడు. యరొబాము అనే ఎఫ్రాయిము గోత్రపు యువకుడు సొలొమోను దగ్గర పని చేసేవాడు. అతని పనితనం చూసి సొలొమోను అతన్ని యోసేపు సంతతి వారి (ఎఫ్రాయిము, మనష్షే) వెట్టి పనులన్నిటి మీద అధికారిగా పెట్టాడు (1 రాజులు 11:26-28). అంటే ప్రజల భారం ఎంత ఉందో దగ్గర నుండి చూసినవాడు అతనే. ఒక రోజు అతను యెరూషలేము నుండి బయటకు వెళ్తుండగా అహీయా అనే ప్రవక్త దారిలో కలిసి, తన కొత్త వస్త్రాన్ని పన్నెండు ముక్కలుగా చింపి ఇలా చెప్పాడు:

“అప్పుడు అతడు యరొబాముతో, “నీవు పది ముక్కలు తీసుకో, ఎందుకంటే ఇశ్రాయేలు దేవుడైన యెహోవా ఇలా చెప్తున్నారు: ‘సొలొమోను చేతిలో నుండి నేను రాజ్యం చీల్చి పది గోత్రాలు నీకు ఇవ్వబోతున్నాను. కాని నా సేవకుడైన దావీదును బట్టి, నా కోసం ఇశ్రాయేలు గోత్రాలన్నిటిలో నుండి ఎన్నుకున్న యెరూషలేము పట్టణాన్ని బట్టి అతడు ఒక గోత్రం కలిగి ఉంటాడు.”

— 1 రాజులు 11:31-32 (OTCV)

పన్నెండు ముక్కల వస్త్రం పన్నెండు గోత్రాలకు గుర్తు. పది ముక్కలు యరొబాముకు, మిగిలినవి దావీదు వంశానికి. సొలొమోను పాపం వల్ల రాజ్యం చీలిపోతుందని, కానీ దావీదుకు ఇచ్చిన మాట కోసం దేవుడు దావీదు వంశాన్ని పూర్తిగా తీసివేయడని ఈ మాటల అర్థం.

ఈ సంగతి తెలిసి సొలొమోను యరొబామును చంపడానికి ప్రయత్నించాడు. యరొబాము ఈజిప్టుకు పారిపోయి, సొలొమోను చనిపోయే వరకు అక్కడే ఉన్నాడు (1 రాజులు 11:40).

సొలొమోను చనిపోయాక ఏమైంది? సొలొమోను నలభై సంవత్సరాలు పాలించి చనిపోయాడు. అతని కుమారుడు రెహబాము రాజు కావడానికి షెకెము పట్టణానికి వెళ్లాడు. షెకెము ఎఫ్రాయిము కొండ ప్రాంతంలో, ఉత్తర గోత్రాల మధ్యలో ఉన్న పట్టణం. ఉత్తర గోత్రాల వాళ్లు అక్కడ రెహబామును కలిసి తమ మనసులోని మాట సూటిగా చెప్పారు:

““మీ తండ్రి మామీద బరువైన కాడిని మోపాడు. అయితే మీ తండ్రి పెట్టిన కఠినమైన దాసత్వాన్ని, మామీద ఉంచిన బరువైన కాడిని తేలిక చేయండి, అప్పుడు మేము మీకు సేవ చేస్తాము.””

— 1 రాజులు 12:4 (OTCV)

“కాడి” అంటే నాగలి లాగే ఎద్దుల మెడ మీద వేసే బరువైన కర్ర. ప్రజలు తమను తాము ఆ ఎద్దులతో పోల్చుకున్నారు. సొలొమోను పెట్టిన పన్నులు, వెట్టి పని తమ మెడ మీద కాడిలా ఉన్నాయని చెప్పారు. వాళ్లు తిరుగుబాటు చేస్తామని బెదిరించలేదు. “భారం తగ్గించండి, మేము మీకే సేవ చేస్తాం” అని మర్యాదగా అడిగారు.

రెహబాము మూడు రోజులు గడువు అడిగి సలహాదారులను సంప్రదించాడు. తన తండ్రి దగ్గర పని చేసిన పెద్దలు “ఈ రోజు నీవు ప్రజలకు మంచిగా జవాబిస్తే వాళ్లు ఎప్పటికీ నీకు నమ్మకంగా ఉంటారు” అని సలహా ఇచ్చారు. కానీ రెహబాము తనతో పెరిగిన యువకుల మాట విన్నాడు (1 రాజులు 12:5-11). మూడో రోజున అతను ఇచ్చిన జవాబు ఇది:

“రాజు పెద్దలు చెప్పిన సలహాను తిరస్కరించి, ఆ ప్రజలకు కఠినంగా జవాబిచ్చాడు. అతడు యువకులు ఇచ్చిన సలహా ప్రకారం, “నా తండ్రి మీ కాడిని బరువుగా చేశాడు; నేను మరి ఎక్కువ బరువుగా చేస్తాను. నా తండ్రి కొరడాలతో శిక్షించాడు; నేను తేళ్లతో శిక్షిస్తాను” అని అన్నాడు.”

— 1 రాజులు 12:13-14 (OTCV)

“తేళ్లు” అంటే కుట్టి గాయపరిచేలా చేసిన కఠినమైన కొరడాలు అని చాలామంది వ్యాఖ్యాతలు వివరిస్తారు (ఇది వివరణ, బైబిల్ మాట కాదు). అంటే రెహబాము “మా నాన్న కంటే నేను ఇంకా కఠినంగా ఉంటాను” అని చెప్పాడు. ఒక్క మంచి మాట చెప్పి ఉంటే రాజ్యం మొత్తం అతని చేతిలో ఉండేది. కానీ గర్వంతో మాట్లాడి అంతా పోగొట్టుకున్నాడు. అయినా బైబిల్ ఇక్కడ ఇంకో విషయం కూడా చెబుతుంది: ఇదంతా అహీయా ద్వారా దేవుడు ముందే చెప్పిన మాట నెరవేరడానికి జరిగింది (1 రాజులు 12:15). మనిషి గర్వం, దేవుని తీర్పు రెండూ ఇక్కడ కలిసి పని చేశాయి.

ప్రజల జవాబు వెంటనే వచ్చింది:

“రాజు తమ మాట అంగీకరించలేదని తెలుసుకున్న ఇశ్రాయేలీయులంతా రాజుకు ఇలా జవాబిచ్చారు: “దావీదులో మాకేం భాగం ఉంది, యెష్షయి కుమారునిలో మాకేం స్వాస్థ్యం ఉంది? ఇశ్రాయేలీయులారా, మీ గుడారాలకు వెళ్లిపొండి! దావీదూ, నీ సొంత ఇంటి సంగతి చూసుకో!” కాబట్టి ఇశ్రాయేలీయులు తమ గుడారాలకు వెళ్లిపోయారు.”

— 1 రాజులు 12:16 (OTCV)

“దావీదులో మాకేం భాగం ఉంది?” అంటే “దావీదు వంశంతో మాకు ఇక ఏ సంబంధమూ లేదు” అని అర్థం. యెష్షయి దావీదు తండ్రి. “మీ గుడారాలకు వెళ్లిపొండి” అంటే “ఇంటికి పదండి, ఈ రాజుతో మనకు పని లేదు” అని. ఆ తర్వాత రెహబాము వెట్టి పనివారి మీద అధికారిగా ఉన్న అదోనిరామును వాళ్ల దగ్గరకు పంపాడు. సొలొమోను కాలంలో లెబానోను పనికి ప్రజలను తీసుకెళ్లిన అధికారి కూడా ఇతనే (1 రాజులు 5:14). ప్రజల కోపం ఎంత ఉందంటే, వాళ్లు అతన్ని రాళ్లతో కొట్టి చంపారు. రెహబాము భయపడి రథం ఎక్కి యెరూషలేముకు పారిపోయాడు (1 రాజులు 12:18). అప్పుడు ప్రవక్త చెప్పినదే జరిగింది:

“యరొబాము ఈజిప్టు నుండి తిరిగి వచ్చాడని ఇశ్రాయేలీయులంతా విని, వారు సమావేశమై అతన్ని పిలిపించి, అతన్ని ఇశ్రాయేలంతటి మీద రాజుగా నియమించారు. యూదా గోత్రం వారు మాత్రమే దావీదు వంశానికి నమ్మకంగా ఉన్నారు.”

— 1 రాజులు 12:20 (OTCV)

ఉత్తరాన ఉన్న పది గోత్రాలు యరొబామును రాజుగా చేసుకున్నాయి. ఆ రాజ్యాన్ని “ఇశ్రాయేలు” అని పిలిచారు. దక్షిణాన మిగిలిన రాజ్యాన్ని “యూదా” అని పిలిచారు. యూదాతో పాటు ఇంకో గోత్రం కూడా ఉండిపోయిందని తర్వాతి వచనం చెబుతుంది:

“రెహబాము యెరూషలేము చేరుకొని యూదా బెన్యామీను గోత్రాల వారినందరిని, అనగా 1,80,000 మంది ఉత్తములైన సైనికులను పోగుచేసుకుని, ఇశ్రాయేలు మీద యుద్ధం చేసి, సొలొమోను కుమారుడైన రెహబాముకు రాజ్యాన్ని తిరిగి సంపాదించాలని అనుకున్నాడు.”

— 1 రాజులు 12:21 (OTCV)

రెహబాము పోయిన రాజ్యాన్ని యుద్ధం చేసి తిరిగి తెచ్చుకోవాలనుకున్నాడు. కానీ దేవుడు షెమయా ప్రవక్త ద్వారా “మీ సహోదరుల మీద యుద్ధం చేయవద్దు” అని ఆపాడు (1 రాజులు 12:22-24). ఈ వచనం నుండి ఒక విషయం స్పష్టమవుతుంది: దక్షిణ రాజ్యంలో యూదా, బెన్యామీను గోత్రాలు ఉన్నాయి. యెరూషలేము బెన్యామీను సరిహద్దు దగ్గరే ఉంది.

ఇక్కడ చాలామంది గమనించని ఒక విషయం ఉంది. ఉత్తర రాజ్యంలోని ప్రజలంతా ఉత్తరానే ఉండిపోలేదు:

“ఇశ్రాయేలీయుల మధ్య నివసిస్తున్న యాజకులు లేవీయులు తమ ప్రాంతాలన్నిటి నుండి వచ్చి రెహబాము దగ్గరకు చేరారు.”

— 2 దినవృత్తాంతములు 11:13 (OTCV)

యరొబాము ప్రజలు యెరూషలేము మందిరానికి వెళ్లకుండా ఉండాలని దాను, బేతేలు పట్టణాల్లో బంగారు దూడలను పెట్టాడు, తన సొంత పూజారులను నియమించాడు (1 రాజులు 12:28-31; 2 దినవృత్తాంతములు 11:14-15). దాంతో దేవుని యాజకులు, లేవీయులు తమ ఆస్తులు వదిలి యూదాకు వెళ్లిపోయారు. వాళ్లు ఒక్కరే కాదు:

“ఇలా ఉండగా, ఇశ్రాయేలులోని అన్ని గోత్రాల్లో ఇశ్రాయేలీయుల దేవుడైన యెహోవాను వెదకడానికి తమ హృదయాల్లో నిర్ణయించుకున్న వారు తమ పూర్వికుల దేవుడైన యెహోవాకు బలులు అర్పించడానికి యెరూషలేముకు వెళ్తున్న లేవీయులను వెంబడించారు.”

— 2 దినవృత్తాంతములు 11:16 (OTCV)

అంటే “అన్ని గోత్రాల” నుండి దేవుణ్ణి నిజంగా వెదకినవాళ్లు యెరూషలేము వైపు వచ్చారు. ఈ విషయం తర్వాత “కనబడని పది గోత్రాలు” అనే ప్రశ్నకు జవాబులో చాలా ముఖ్యం.
ఈ వలసలు ఆ ఒక్కసారితో ఆగిపోలేదు. కొన్ని సంవత్సరాల తర్వాత యూదా రాజు ఆసా దేవుని వైపు తిరిగి దేశంలో విగ్రహాలు తీసివేసినప్పుడు, ఉత్తర రాజ్యం నుండి ఇంకా చాలామంది అతని దగ్గరకు వచ్చారు:

“అతని దేవుడైన యెహోవా ఆసాకు తోడుగా ఉండడం చూసి పెద్ద సంఖ్యలో ఇశ్రాయేలు రాజ్యాన్ని విడచి అతని పక్షం చేరారు. ఆసా తన దగ్గరకు యూదా వారందరినీ బెన్యామీను వారందరినీ వారి మధ్య నివసిస్తున్న ఎఫ్రాయిం, మనష్షే, షిమ్యోను గోత్రాల వారిని సమకూర్చాడు.”

— 2 దినవృత్తాంతములు 15:9 (OTCV)

ఆసా దేవుని మందిరంలో ఒక పెద్ద సభ ఏర్పాటు చేసి, ప్రజలందరితో కలిసి దేవునితో నిబంధన చేసుకున్నాడు (2 దినవృత్తాంతములు 15:8-15). ఆ సభకు యూదా, బెన్యామీను వాళ్లే కాదు, ఉత్తర గోత్రాలైన ఎఫ్రాయిము, మనష్షే, షిమ్యోను గోత్రాల వాళ్లు కూడా వచ్చారని ఈ వచనం చెబుతుంది. షిమ్యోను పేరు ఇక్కడ ప్రత్యేకంగా గమనించాలి. షిమ్యోను గోత్రానికి వచ్చిన భూమి మొదటి నుండే యూదా భూభాగం లోపల ఉంది (యెహోషువ 19:1). కాబట్టి లెక్క ప్రకారం షిమ్యోను “పది గోత్రాల్లో” ఒకటిగా లెక్కించబడినా, ఆ గోత్రం ప్రజల్లో చాలామంది ఆచరణలో దక్షిణ రాజ్యంలోనే కలిసిపోయి ఉంటారని పండితులు భావిస్తారు (ఇది పండితుల అభిప్రాయం). అంటే దక్షిణ రాజ్యం “యూదా” అని పిలువబడినా, అందులో ఎన్నో గోత్రాల ప్రజలు ఉన్నారు.

సరళంగా చెప్పాలంటే: సొలొమోను వల్ల గోత్రాలకు ఏమైంది?

పైన చూసిన కథ మొత్తాన్ని ఒకసారి సాధారణ మాటల్లో కలిపి చెప్పుకుందాం.

దావీదు కాలానికి పన్నెండు గోత్రాలు ఒకే కుటుంబంలా, ఒకే రాజ్యంగా కలిశాయి. సొలొమోను ఆ రాజ్యాన్ని ధనవంతంగా, ప్రసిద్ధంగా చేశాడు. కానీ ఆ వైభవం కోసం ప్రజలు ధాన్యం రూపంలో పన్నులు కట్టారు, ఏళ్ల తరబడి వెట్టి పని చేశారు. ఈ భారం ఎక్కువగా ఉత్తర గోత్రాల మీద పడినట్టు అనిపించింది. ఎందుకంటే రాజు యూదా గోత్రం వాడు, రాజధాని యెరూషలేము యూదా దగ్గర ఉంది, కానీ కష్టం అందరిదీ. (ఉత్తర గోత్రాలకు, యూదాకు మధ్య ఉన్న ఈ పాత దూరం గురించి చాలామంది పండితులు రాశారు. ఇది వారి అభిప్రాయం. బైబిల్‌లో దావీదు కాలంలోనే “ఇశ్రాయేలు వారు”, “యూదా వారు” అని రెండు వర్గాలు గొడవపడినట్టు 2 సమూయేలు 19:41-43; 20:1-2 లో కనిపిస్తుంది.)

దీనికి తోడు సొలొమోను తన భార్యల దేవుళ్లకు గుళ్లు కట్టించి, ఇశ్రాయేలును ఒక్కటిగా ఉంచిన అసలు బంధాన్ని, అంటే ఒకే దేవుని మీద ఉన్న విశ్వాసాన్ని, బలహీనపరిచాడు. దాంతో దేవుడు అతని కొడుకు కాలంలో రాజ్యం చీలిపోతుందని తీర్పు చెప్పాడు.

సొలొమోను చనిపోయాక ప్రజలు భారం తగ్గించమని అడిగారు. రెహబాము గర్వంతో ఇంకా పెంచుతానని అన్నాడు. అంతే, దావీదు వంశంతో తమకు ఇక సంబంధం లేదని పది గోత్రాలు విడిపోయి యరొబామును రాజుగా చేసుకున్నాయి. యూదా, బెన్యామీను మాత్రమే దావీదు వంశంతో మిగిలాయి. దేవుణ్ణి సేవించే యాజకులు, లేవీయులు, ఉత్తర గోత్రాల్లో దేవుణ్ణి నిజంగా వెదకిన కొంతమంది కూడా దక్షిణానికి వచ్చారు.

యరొబాము తన ప్రజలు యెరూషలేము మందిరానికి వెళ్తే మళ్ళీ దావీదు వంశం వైపు తిరుగుతారని భయపడ్డాడు. అందుకే ఇలా చేశాడు:

“సలహా తీసుకున్న తర్వాత రాజు రెండు బంగారు దూడలను చేయించాడు. అతడు ప్రజలతో, “యెరూషలేముకు వెళ్లడం మీకు చాలా కష్టము. ఇశ్రాయేలీయులారా, మిమ్మల్ని ఈజిప్టు నుండి బయటకు రప్పించిన మీ దేవుళ్ళు ఇక్కడ ఉన్నారు” అని చెప్పాడు.”

— 1 రాజులు 12:28 (OTCV)

ఒక దూడను దక్షిణ సరిహద్దులోని బేతేలులో, ఇంకో దూడను ఉత్తరాన దాను పట్టణంలో పెట్టాడు (1 రాజులు 12:29). రాజకీయ లాభం కోసం తీసుకున్న ఈ నిర్ణయమే ఉత్తర రాజ్యం మొత్తాన్ని విగ్రహారాధన వైపు నడిపించింది. ఆ తర్వాత ఉత్తర రాజ్యాన్ని పాలించిన రాజుల్లో ఎవరూ ఈ దూడలను తీసివేయలేదు. వాళ్లలో చాలామంది యరొబాము నడిచిన దారిలోనే నడిచారని, ఇశ్రాయేలు ప్రజలను అతనిలాగే పాపంలోకి నడిపించారని బైబిల్ పదే పదే రాస్తుంది (ఉదాహరణకు 1 రాజులు 15:34).

కాబట్టి సొలొమోను వల్ల గోత్రాలకు జరిగింది ఇది: ఒకే రాజ్యంగా ఉన్న పన్నెండు గోత్రాలు రెండు రాజ్యాలుగా విడిపోయాయి. ఉత్తరాన పది గోత్రాల “ఇశ్రాయేలు” రాజ్యం, దక్షిణాన యూదా, బెన్యామీనుల “యూదా” రాజ్యం. ఈ రెండూ మళ్ళీ ఎప్పుడూ ఒక్కటి కాలేదు. ఉత్తర రాజ్యం సుమారు రెండు వందల ఏళ్లు ఉండి అష్షూరు చేతిలో చెదిరిపోయింది. దక్షిణ రాజ్యం ఇంకా సుమారు నూట ముప్పై ఏళ్లు ఉండి బబులోను చెరకు వెళ్లి, తర్వాత తిరిగి వచ్చింది. ఈ రెండు కథలను కింది భాగాల్లో చూద్దాం. సొలొమోను జీవితం మొత్తం మా సొలొమోను జీవిత చరిత్ర వ్యాసంలో వివరంగా ఉంది.

ఉత్తరాన ఉన్న 10 గోత్రాలు ఏమయ్యాయి?

ఉత్తర ఇశ్రాయేలు రాజ్యంలో సుమారు రెండు వందల ఏళ్లు రాజులు మారుతూనే ఉన్నారు, విగ్రహారాధన పెరుగుతూనే ఉంది (మా బయలు ఆరాధన వ్యాసం చూడండి). ఆ కాలంలో అష్షూరు (అస్సీరియా) అనే బలమైన సామ్రాజ్యం పెరిగింది. మొదటి దెబ్బ ఉత్తరాన ఉన్న గోత్రాల మీద పడింది:

“ఇశ్రాయేలు రాజైన పెకహు కాలంలో అష్షూరు రాజైన తిగ్లత్-పిలేసెరు వచ్చి, ఈయోను, ఆబేల్-బేత్-మయకా, యానోహ, కెదెషు, హాసోరు పట్టణాలను పట్టుకున్నాడు. అతడు గిలాదు, గలిలయ నఫ్తాలి ప్రాంతం అంతటిని పట్టుకుని, ఆ ప్రాంతాల ప్రజలను బందీలుగా అష్షూరుకు తీసుకెళ్లాడు.”

— 2 రాజులు 15:29 (OTCV)

గిలాదు అంటే యొర్దానుకు తూర్పున ఉన్న గాదు, రూబేను, మనష్షేల ప్రాంతం. గలిలయ, నఫ్తాలి ఉత్తర గోత్రాల ప్రాంతం. అంటే ఈ గోత్రాల ప్రజలు మొదటిగా బందీలుగా వెళ్లారు. కొన్ని సంవత్సరాల తర్వాత రాజధాని సమరయ కూడా పడిపోయింది:

“హోషేయ పరిపాలనలోని తొమ్మిదో సంవత్సరంలో అష్షూరు రాజు సమరయను పట్టుకుని ఇశ్రాయేలు వారిని అష్షూరుకు బందీలుగా తీసుకెళ్లాడు. హాలహులో, హాబోరు నది ప్రాంతంలో ఉన్న గోజానులో, మాదీయుల పట్టణాల్లో వారిని ఉంచాడు.”

— 2 రాజులు 17:6 (OTCV)

హోషేయ ఉత్తర ఇశ్రాయేలుకు చివరి రాజు. అతను అష్షూరుకు కప్పం కట్టడం మానేసి ఈజిప్టు సహాయం కోరాడు. దాంతో అష్షూరు రాజు మూడు సంవత్సరాలు సమరయను ముట్టడించి పట్టుకున్నాడు (2 రాజులు 17:3-5). ప్రజలను తమ దేశం నుండి దూరంగా, అష్షూరు సామ్రాజ్యంలోని వేరు వేరు ప్రాంతాలకు తరలించారు. ఇది ఎందుకు జరిగిందో బైబిల్ స్పష్టంగా చెబుతుంది: వాళ్లు తమను ఈజిప్టు నుండి విడిపించిన దేవుణ్ణి విడిచి ఇతర దేవుళ్లను పూజించారు (2 రాజులు 17:7-17). తర్వాత:

“కాబట్టి యెహోవా ఇశ్రాయేలు మీద చాలా కోప్పడి, తన సముఖం నుండి వారిని తొలగించారు. యూదా గోత్రం మాత్రమే మిగిలింది.”

— 2 రాజులు 17:18 (OTCV)

ఇక్కడ “యూదా గోత్రం మాత్రమే మిగిలింది” అంటే దక్షిణ రాజ్యమైన యూదా మాత్రమే తన దేశంలో మిగిలిందని అర్థం. (దక్షిణ రాజ్యంలో బెన్యామీను, లేవీయులు కూడా ఉన్నారని పైన చూశాం.)

చరిత్ర ఆధారం (ఇది బైబిల్ కాదు): ఈ సంఘటనను అష్షూరు రాజుల సొంత శాసనాలు కూడా నమోదు చేశాయి. అష్షూరు రాజు రెండో సర్గోను (Sargon II) తన రాజభవనం గోడల మీద, తన రాజ్య చరిత్ర (annals) లో “సమరయను ముట్టడించి పట్టుకున్నాను, అక్కడ నివసించే 27,290 మందిని బందీలుగా తీసుకెళ్లాను” అని రాయించాడు. (కొన్ని ప్రతుల్లో ఈ సంఖ్య 27,280.) చరిత్రకారులు సమరయ పతనం క్రీ.పూ. 722 ప్రాంతంలో జరిగిందని లెక్కిస్తారు. ఇక్కడ ఒక చిన్న సందేహం రావచ్చు: బైబిల్‌లో సమరయ మీదికి వచ్చిన అష్షూరు రాజు పేరు షల్మనేసెరు (2 రాజులు 17:3), కానీ శాసనంలో సర్గోను పేరు ఉంది. దీనికి పండితులు ఇచ్చే సాధారణ వివరణ ఇది: మూడు సంవత్సరాల ముట్టడిని షల్మనేసెరు మొదలుపెట్టాడు. ఆ ముట్టడి జరుగుతుండగా లేదా ముగిసే సమయానికి అతను చనిపోయాడు, సర్గోను రాజయ్యాడు. ప్రజలను బందీలుగా తరలించే పని సర్గోను కాలంలో పూర్తయింది. పాత కాలపు రాజులు ముందు రాజు మొదలుపెట్టిన విజయాన్ని కూడా తమ ఖాతాలో రాసుకోవడం మామూలే, అందుకే సర్గోను “నేనే పట్టుకున్నాను” అని రాయించాడు. అంటే బైబిల్‌కు, శాసనానికి మధ్య నిజమైన వైరుధ్యం లేదు. ఆధారం: Encyclopaedia Judaica, “Exile, Assyrian” (Jewish Virtual Library); “Annals of Sargon II”.

బైబిల్ ఇంకో ముఖ్యమైన విషయం చెబుతుంది: అష్షూరు రాజు ఇశ్రాయేలీయులను బయటకు తీసుకెళ్లడమే కాదు, బయటి ప్రజలను లోపలికి తెచ్చాడు:

“చివరికి యెహోవా తన సేవకులైన ప్రవక్తలందరి ద్వారా హెచ్చరించినట్లు, వారిని తన సముఖం నుండి త్రోసివేశారు. కాబట్టి ఇశ్రాయేలు ప్రజలు తమ స్వదేశం నుండి బందీలుగా అష్షూరుకు వెళ్లారు, ఈనాటికీ వారక్కడ ఉన్నారు. అష్షూరు రాజు బబులోను, కూతా, అవ్వా, హమాతు, సెఫర్వయీము నుండి మనుష్యులను తీసుకువచ్చి, సమరయ పట్టణాల్లో ఇశ్రాయేలీయులకు బదులుగా వారిని ఉంచాడు. వారు సమరయను స్వాధీనం చేసుకుని దాని పట్టణాల్లో నివసించారు.”

— 2 రాజులు 17:23-24 (OTCV)

“ఈనాటికీ వారక్కడ ఉన్నారు” అని రాజుల గ్రంథం రచయిత తన కాలం గురించి చెబుతున్నాడు. ఓడిపోయిన ప్రజలను చెదరగొట్టి, వేరే ప్రజలను వారి స్థానంలో ఉంచడం అష్షూరు రాజులు అనుసరించిన పద్ధతి అని చరిత్రకారులు చెబుతారు. దీని వల్ల ఓడిపోయిన జనం మళ్ళీ ఒక్కటై తిరుగుబాటు చేయలేదు. ఉత్తర గోత్రాలు అలా వేరు వేరు దేశాల్లో చెదిరిపోయాయి, అక్కడి ప్రజల్లో కలిసిపోయాయి. అందుకే వాళ్లను “కనబడని పది గోత్రాలు” (Ten Lost Tribes) అని పిలవడం మొదలైంది.

“కనబడని పది గోత్రాలు” నిజంగా పూర్తిగా మాయమయ్యాయా?

చాలా పుస్తకాలు, సినిమాలు “పది గోత్రాలు ఒక్కసారిగా మాయమయ్యాయి” అన్నట్టు చెబుతాయి. కానీ బైబిల్ చూపించే చిత్రం అంత సూటిగా లేదు. ఉత్తర రాజ్యం పడిపోయిన తర్వాత కూడా అక్కడ కొంతమంది ఇశ్రాయేలీయులు మిగిలి ఉన్నారు. యూదా రాజు హిజ్కియా పస్కా పండుగకు యెరూషలేముకు రమ్మని ఉత్తర ప్రాంతాలకు కూడా వార్తాహరులను పంపాడు:

“వార్తాహరులు జెబూలూను ప్రదేశం వరకు ఎఫ్రాయిం మనష్షేల దేశాల్లోని ప్రతి పట్టణానికి వెళ్లారు. అయితే ప్రజలు వారిని తృణీకరించి నవ్వులపాలు చేశారు. కాని, ఆషేరు, మనష్షే, జెబూలూను గోత్రాల్లో కొంతమంది తమను తాము తగ్గించుకొని యెరూషలేముకు వచ్చారు.”

— 2 దినవృత్తాంతములు 30:10-11 (OTCV)

హిజ్కియా యూదా రాజైన వెంటనే మందిరాన్ని శుద్ధి చేసి, చాలా కాలంగా సరిగ్గా జరగని పస్కా పండుగను మళ్ళీ జరిపించాడు. ఉత్తర ప్రాంతంలోని చాలామంది ఎగతాళి చేసినా, ఆషేరు, మనష్షే, జెబూలూను గోత్రాల నుండి కొంతమంది వచ్చారు. అంటే ఆ గోత్రాల ప్రజలు అప్పటికీ ఆ దేశంలో ఉన్నారు, వారిలో కొందరు దక్షిణాన ఉన్న తమ సహోదరులతో కలిశారు.

వందల సంవత్సరాల తర్వాత, కొత్త నిబంధన కాలంలో కూడా తమ గోత్రం ఏదో తెలిసిన ఉత్తర గోత్రాల వారు కనిపిస్తారు. బాల యేసును మందిరంలో చూసిన ఒక వృద్ధ స్త్రీ గురించి లూకా ఇలా రాశాడు:

“అలాగే ఆషేరు గోత్రానికి చెందిన, పనూయేలు కుమార్తెయైన, అన్న, అనే ఒక ప్రవక్తి కూడా అక్కడ ఉండింది. ఆమె చాలా వృద్ధురాలు; ఆమె పెళ్ళి చేసుకుని ఏడు సంవత్సరాలు భర్తతో కాపురం చేసి,”

— లూకా 2:36 (OTCV)

మరియ, యోసేపులు పుట్టిన బిడ్డ యేసును దేవునికి సమర్పించడానికి మందిరానికి తీసుకువచ్చినప్పుడు ఇది జరిగింది. అన్న ఆషేరు గోత్రానికి చెందినది. ఆషేరు “కనబడని” పది గోత్రాల్లో ఒకటి. అయినా ఆమె తన గోత్రం పేరు తెలుసుకుని యెరూషలేములో దేవుణ్ణి సేవిస్తోంది.

అపొస్తలుడైన పౌలు కూడా అగ్రిప్ప రాజు ముందు మాట్లాడుతూ ఇశ్రాయేలును పన్నెండు గోత్రాలుగానే చెప్పాడు:

“మన పన్నెండు గోత్రాల ఇశ్రాయేలీయులు పగలు రాత్రి దేవుని సేవించడం ద్వారా ఆ వాగ్దాన నెరవేర్పును చూస్తామనే నిరీక్షణ కలిగి ఉన్నారు. అయితే అగ్రిప్ప రాజా, ఈ నిరీక్షణ గురించే యూదులు నన్ను నిందిస్తున్నారు.”

— అపొస్తలుల కార్యములు 26:7 (OTCV)

పౌలు బందీగా ఉండి తన మీద వచ్చిన నేరారోపణలకు జవాబు చెబుతున్నాడు. దేవుడు పితరులకు ఇచ్చిన వాగ్దానం కోసం “మన పన్నెండు గోత్రాల ఇశ్రాయేలీయులు” ఎదురుచూస్తున్నారని అన్నాడు. యాకోబు తన పత్రికను కూడా “వివిధ దేశాలకు చెదిరిపోయిన పన్నెండు గోత్రాల వారికి” అని మొదలుపెట్టాడు (యాకోబు 1:1).

అంటే బైబిల్ దృష్టిలో పది గోత్రాలు పూర్తిగా నాశనమవ్వలేదు. చాలామంది వేరే దేశాల్లో చెదిరిపోయి అక్కడి ప్రజల్లో కలిసిపోయారు, కొంతమంది యూదా ప్రజలతో కలిసిపోయారు, కొంతమంది తమ గోత్రం పేరును గుర్తుపెట్టుకున్నారు. (చరిత్రకారుల అభిప్రాయం: బందీలుగా వెళ్లిన వారిలో చాలామంది కాలక్రమంలో అష్షూరు సామ్రాజ్యంలోని ప్రజల్లో కలిసిపోయి ఉంటారని ఎక్కువ మంది చరిత్రకారులు భావిస్తారు. ఇది వారి అంచనా, బైబిల్ మాట కాదు.)

యూదా, బెన్యామీను గోత్రాలు ఏమయ్యాయి? “యూదులు” అనే పేరు ఎలా వచ్చింది?

దక్షిణ రాజ్యమైన యూదా ఉత్తర రాజ్యం కంటే సుమారు నూట ముప్పై ఏళ్లు ఎక్కువ నిలిచింది. కానీ వాళ్లు కూడా దేవుని నుండి దూరమయ్యారు. చివరికి బబులోను రాజు నెబుకద్నెజరు యెరూషలేమును, మందిరాన్ని నాశనం చేశాడు:

“హమాతు దేశంలోని రిబ్లాలో బబులోను రాజు వారిని చంపించాడు. కాబట్టి యూదా తన దేశానికి దూరంగా బందీగా కొనిపోబడింది.”

— 2 రాజులు 25:21 (OTCV)

యెరూషలేము పడిపోయాక బబులోను సైన్యాధిపతి కొందరు ముఖ్య అధికారులను, యాజకులను బబులోను రాజు దగ్గరకు తీసుకెళ్లగా, రాజు వారిని చంపించాడు. ప్రజల్లో చాలామంది బబులోనుకు బందీలుగా వెళ్లారు. (చరిత్ర సమాచారం: చరిత్రకారులు యెరూషలేము పతనాన్ని క్రీ.పూ. 587 లేదా 586 లో జరిగినట్టు లెక్కిస్తారు.)

కానీ ఈసారి కథ వేరేలా ముగిసింది. డెబ్బై ఏళ్ల తర్వాత పారసీక రాజు కోరెషు యూదులు తమ దేశానికి తిరిగి వెళ్లి మందిరం కట్టుకోవచ్చని ఆజ్ఞ ఇచ్చాడు (ఎజ్రా 1:1-4). అప్పుడు ఎవరు బయలుదేరారో చూడండి:

“అప్పుడు యూదా, బెన్యామీనీయుల కుటుంబ పెద్దలు, యాజకులు, లేవీయులు, దేవునిచే ప్రేరేపించబడిన ప్రతి ఒక్కరు యెరూషలేములో యెహోవా మందిరాన్ని కట్టేందుకు వెళ్లడానికి సిద్ధపడ్డారు.”

— ఎజ్రా 1:5 (OTCV)

యూదా, బెన్యామీను, లేవీ: ఈ మూడు గోత్రాల పేర్లే ఇక్కడ కనిపిస్తాయి. అయినా తిరిగి వచ్చినవాళ్లు తమను కేవలం రెండు మూడు గోత్రాలుగా చూసుకోలేదు. మందిరం కట్టడం పూర్తయ్యాక ప్రతిష్ఠ రోజున వాళ్లు ఏమి చేశారో చూడండి:

“దేవుని మందిరాన్ని ప్రతిష్ఠించడానికి వారు ఆ రోజున వంద ఎడ్లు, రెండువందల పొట్టేళ్లు, నాలుగువందల గొర్రెపిల్లలు, ఇశ్రాయేలీయులందరి కోసం పాపపరిహారబలిగా ఇశ్రాయేలీయుల గోత్రాల లెక్క చొప్పున పన్నెండు మేకపోతులను బలి అర్పించారు.”

— ఎజ్రా 6:17 (OTCV)

పన్నెండు గోత్రాలకు పన్నెండు మేకపోతులు. తాము “ఇశ్రాయేలీయులందరి” తరఫున నిలబడుతున్నామని వాళ్లు నమ్మారు. పది గోత్రాలు దూరంగా ఉన్నా, వాళ్లను మరచిపోలేదు.

బబులోను చెర తర్వాత ఈ ప్రజలను ఎక్కువగా “యూదులు” అని పిలిచారు. ఈ పేరు యూదా గోత్రం, యూదా రాజ్యం పేరు నుండే వచ్చింది. యూదా పుట్టినప్పుడు అతని తల్లి లేయా “ఈసారి నేను యెహోవాను స్తుతిస్తాను” అని అతనికి ఆ పేరు పెట్టింది (ఆదికాండం 29:35). (భాష వివరణ: హెబ్రీలో “యూదా” అనే పేరు “స్తుతి” అనే మాటకు దగ్గరగా ఉంటుందని భాషా పండితులు చెబుతారు.) “యూదుడు” అని పిలువబడినవాళ్లు అందరూ యూదా గోత్రం వాళ్లే కాదు. ఎస్తేరు గ్రంథంలోని మొర్దెకై గురించి బైబిల్ ఇలా చెబుతుంది:

“ఆ సమయంలో షూషను కోటలో బెన్యామీను గోత్రానికి చెందిన కీషుకు పుట్టిన షిమీ యొక్క కుమారుడైన యాయీరుకు పుట్టిన మొర్దెకై అనే యూదుడు ఉండేవాడు,”

— ఎస్తేరు 2:5 (OTCV)

మొర్దెకై పారసీక రాజధాని షూషనులో ఉన్నాడు. అతను బెన్యామీను గోత్రం వాడు, అయినా బైబిల్ అతన్ని “యూదుడు” అని పిలుస్తుంది. అంటే అప్పటికే “యూదుడు” అనే మాట ఒక గోత్రం పేరు కాదు, ఇశ్రాయేలు ప్రజలందరికీ పేరుగా మారింది. అపొస్తలుడైన పౌలు కూడా తాను బెన్యామీను గోత్రం వాడినని చెప్పాడు:

“అందుకు నా ప్రశ్న ఏంటంటే: దేవుడు తన ప్రజలను తిరస్కరిస్తారా? ఎన్నటికీ కాదు! నేను కూడా ఇశ్రాయేలుకు చెందినవాన్నే, అబ్రాహాము సంతానాన్నే, బెన్యామీను గోత్రానికి చెందినవాన్నే.”

— రోమా 11:1 (OTCV)

చాలామంది యూదులు యేసును నమ్మకపోవడం చూసి దేవుడు ఇశ్రాయేలును వదిలేశాడా అనే ప్రశ్నకు పౌలు ఇక్కడ జవాబిస్తున్నాడు. “ఎన్నటికీ కాదు!” అని జవాబిచ్చి, యేసును నమ్మిన ఇశ్రాయేలీయుడైన తననే ఉదాహరణగా చూపిస్తున్నాడు. మొదటి శతాబ్దంలో కూడా ప్రజలకు తమ గోత్రం ఏదో తెలుసని ఈ వచనం, ఫిలిప్పీ 3:5 చూపిస్తాయి.

యేసు ఏ గోత్రంలో పుట్టాడు? 12 గోత్రాల కథకు యేసుకు సంబంధం ఏమిటి?

పన్నెండు గోత్రాల కథ మొత్తం ఒక పెద్ద ప్రశ్న చుట్టూ తిరుగుతుంది: దేవుడు అబ్రాహాముకు, యాకోబుకు, దావీదుకు ఇచ్చిన వాగ్దానాలు ఎలా నెరవేరుతాయి? రాజ్యం చీలిపోయింది, పది గోత్రాలు చెదిరిపోయాయి, యూదా చెరకు వెళ్లింది, దావీదు సింహాసనం మీద కూర్చునే రాజు లేకుండా పోయాడు. అయినా దేవుడు తన మాట మరచిపోలేదు. ఆ వాగ్దానం యేసు దగ్గర ఎలా చేరిందో మెట్టు మెట్టుగా చూద్దాం.

మొదటి మెట్టు: యూదా గోత్రానికి ఇచ్చిన దీవెన. యాకోబు చనిపోయే ముందు యూదా గురించి “రాజదండం యూదా దగ్గర నుండి తొలగదు” అని చెప్పడం పైన చూశాం (ఆదికాండం 49:10). అదే దీవెనలో యాకోబు యూదాను సింహంతో పోల్చాడు:

“యూదా, నీవు ఒక కొదమసింహం; నా కుమారుడా, నీవు వేటాడి తిరిగి వచ్చావు. అతడు సింహంలా కాళ్లు ముడుచుకుని, ఆడ సింహంలా పడుకుంటాడు, అతన్ని లేపడానికి ఎవరు తెగిస్తారు?”

— ఆదికాండం 49:9 (OTCV)

సింహం బలానికి, అధికారానికి గుర్తు. వేటాడి వచ్చి నిశ్చింతగా పడుకున్న సింహాన్ని ఎవరూ లేపడానికి సాహసించరు. యూదా గోత్రం నుండి బలమైన నాయకత్వం వస్తుందని యాకోబు చెప్పాడు. ఈ “సింహం” అనే మాట బైబిల్ చివరి పుస్తకంలో మళ్ళీ వస్తుంది, దాన్ని కొంచెం సేపట్లో చూస్తాం.

రెండో మెట్టు: దావీదుకు దేవుడు ఇచ్చిన మాట. వందల ఏళ్ల తర్వాత యూదా గోత్రానికి చెందిన దావీదు రాజయ్యాడు. దావీదు దేవునికి మందిరం కట్టాలని అనుకున్నప్పుడు, దేవుడు నాతాను ప్రవక్త ద్వారా ఒక ఆశ్చర్యకరమైన జవాబు పంపాడు: దావీదు దేవునికి ఇల్లు కట్టడం కాదు, “యెహోవాయే నీ వంశాన్ని స్థిరపరుస్తారు” అని (2 సమూయేలు 7:1-11). అంటే దేవుడే దావీదుకు ఒక వంశం అనే “ఇల్లు” కడతాడు. ఆ మాట చివర్లో దేవుడు ఇలా అన్నాడు:

“నా ఎదుట నీ ఇల్లు, నీ రాజ్యం ఎప్పటికీ స్థిరంగా ఉంటాయి. నీ సింహాసనం శాశ్వతంగా స్థాపించబడుతుంది.’ ””

— 2 సమూయేలు 7:16 (OTCV)

“ఎప్పటికీ”, “శాశ్వతంగా” అనే మాటలు గమనించండి. ఏ మనిషి రాజ్యమూ శాశ్వతంగా ఉండదు. దావీదు తర్వాత అతని కుమారుడు సొలొమోను మందిరం కట్టాడు, కానీ ఈ వాగ్దానం సొలొమోను దగ్గర ఆగలేదు. దావీదు వంశం నుండి ఎప్పటికీ పాలించే ఒక రాజు వస్తాడని ఇశ్రాయేలీయులు ఎదురుచూడడం ఇక్కడి నుండే మొదలైంది.

మూడో మెట్టు: నరికివేసిన చెట్టు మొద్దు నుండి చిగురు. బబులోను చెర తర్వాత దావీదు వంశపు రాజులు సింహాసనం పోగొట్టుకున్నారు. బయటికి చూస్తే దావీదు వంశం నరికివేసిన చెట్టులా అయిపోయింది. కానీ అంతకు ముందే యెషయా ప్రవక్త ఇలా రాశాడు:

“యెష్షయి మొద్దు నుండి చిగురు పుడుతుంది; అతని వేరుల నుండి కొమ్మ ఫలిస్తుంది.”

— యెషయా 11:1 (OTCV)

యెష్షయి దావీదు తండ్రి. “మొద్దు” అంటే చెట్టు నరికిన తర్వాత నేలలో మిగిలే భాగం. చెట్టు పోయినట్టు కనిపించినా, ఆ మొద్దు నుండి కొత్త చిగురు పుడుతుంది అని ప్రవక్త చెబుతున్నాడు. అంటే దావీదు వంశం చిన్నదైపోయినా, అందులో నుండి దేవుడు ఒక కొత్త రాజును లేపుతాడు. ఆ రాజు మీద దేవుని ఆత్మ ఉంటుందని, అతను న్యాయంగా తీర్పు తీరుస్తాడని అదే అధ్యాయం చెబుతుంది (యెషయా 11:2-5).

నాలుగో మెట్టు: యేసు వంశావళి. కొత్త నిబంధనలో మొదటి పుస్తకం మొదటి వాక్యమే ఈ కథను కొనసాగిస్తుంది:

“ఇది అబ్రాహాము సంతానమైన దావీదు సంతానం నుండి వచ్చిన క్రీస్తు యేసు వంశావళి:”

— మత్తయి 1:1 (OTCV)

మత్తయి తన సువార్తను ఒక పేర్ల జాబితాతో మొదలుపెట్టాడు. ఆ జాబితాలో అబ్రాహాము, ఇస్సాకు, యాకోబు, ఆ తర్వాత “యూదా” పేరు వస్తుంది (మత్తయి 1:2-3). అక్కడి నుండి దావీదు, సొలొమోను, యూదా రాజులు, బబులోను చెర, చివరికి మరియ భర్తయైన యోసేపు వరకు జాబితా వెళ్తుంది. మత్తయి ఈ కథను మూడు భాగాలుగా లెక్కించాడు: అబ్రాహాము నుండి దావీదు వరకు, దావీదు నుండి బబులోను చెర వరకు, చెర నుండి క్రీస్తు వరకు, ప్రతి భాగంలో పద్నాలుగు తరాలు (మత్తయి 1:17). మనం ఈ వ్యాసంలో చూసిన గోత్రాల చరిత్రే ఆ జాబితాలో ఉంది. ఆ చరిత్ర అంతా యేసు దగ్గరకు వచ్చి ఆగుతుందని మత్తయి చెబుతున్నాడు.

ఐదో మెట్టు: బేత్లెహేములో జననం. యేసు పుట్టే సమయానికి యోసేపు, మరియ గలిలయలోని నజరేతులో ఉన్నారు. కానీ రోమా చక్రవర్తి కైసరు ఆగస్టస్ జనాభా లెక్కలు రాయించమని ఆజ్ఞ ఇచ్చాడు, ప్రతి ఒక్కరూ తమ పూర్వికుల ఊరికి వెళ్లాల్సి వచ్చింది (లూకా 2:1-3). అప్పుడు:

“కాబట్టి యోసేపు కూడా దావీదు వంశస్థుడు కాబట్టి, అతడు గలిలయ ప్రాంతంలోని నజరేతు గ్రామం నుండి, యూదయ ప్రాంతంలోని బేత్లెహేము అనే దావీదు పట్టణానికి వెళ్లాడు, ఎందుకంటే అతడు దావీదు వంశస్థుడు.”

— లూకా 2:4 (OTCV)

బేత్లెహేము యూదా గోత్రం భూభాగంలోని ఊరు, దావీదు పుట్టిన ఊరు. యోసేపు దావీదు వంశం వాడు కాబట్టి అక్కడికే వెళ్లాల్సి వచ్చింది. ఆ ప్రయాణంలోనే యేసు బేత్లెహేములో పుట్టాడు. ఒక రోమా చక్రవర్తి ఇచ్చిన ఆజ్ఞ కూడా దేవుని ప్రణాళికలో భాగం అయ్యింది. ఆ తర్వాత తూర్పు దేశపు జ్ఞానులు “యూదులకు రాజుగా పుట్టిన వాడు ఎక్కడ ఉన్నాడు?” అని వెదుకుతూ వచ్చినప్పుడు, హేరోదు రాజు యాజకులను, ధర్మశాస్త్ర బోధకులను పిలిచి క్రీస్తు ఎక్కడ పుట్టాలని అడిగాడు (మత్తయి 2:1-4). వాళ్లు ఇచ్చిన జవాబు:

“అందుకు వారు, “యూదయ దేశంలోని బేత్లెహేములో” అని చెప్పారు, “ఎందుకంటే ప్రవక్త ద్వారా ఈ విధంగా వ్రాయబడి ఉంది: “ ‘యూదయ దేశంలోని బేత్లెహేమా, నీవు యూదా ప్రధానులలో ఎంత మాత్రం తక్కువదానివి కావు; ఎందుకంటే నా ప్రజలైన ఇశ్రాయేలీయులను కాపాడే అధిపతి నీలో నుండి వస్తాడు.’ ””

— మత్తయి 2:5-6 (OTCV)

యూదుల పండితులు మీకా ప్రవక్త రాసిన మాటను (మీకా 5:2) చూపించారు. యూదా గోత్రంలోని చిన్న ఊరైన బేత్లెహేము నుండి ఇశ్రాయేలును కాపాడే అధిపతి వస్తాడని ఆ ప్రవచనం చెబుతుంది. యేసు సరిగ్గా అక్కడే, యూదా గోత్రంలో, దావీదు వంశంలో పుట్టాడు.

ఆరో మెట్టు: అంతం లేని రాజ్యం. యేసు పుట్టకముందే గాబ్రియేలు దూత మరియ దగ్గరకు వచ్చి ఆమెకు పుట్టబోయే బిడ్డ గురించి ఇలా చెప్పాడు:

“ఆయన గొప్పవాడై సర్వోన్నతుడైన దేవుని కుమారుడని పిలువబడతారు. ప్రభువైన దేవుడు ఆయన తండ్రియైన దావీదు సింహాసనాన్ని ఆయనకు ఇస్తారు. ఆయన యాకోబు వంశస్థులను నిరంతరం పరిపాలిస్తారు; ఆయన రాజ్యానికి అంతం ఉండదు” అని చెప్పాడు.”

— లూకా 1:32-33 (OTCV)

ఈ ఒక్క వచనంలో మనం చూసిన మెట్లన్నీ కలుస్తాయి. “దావీదు సింహాసనం” (2 సమూయేలు 7:16 లోని వాగ్దానం), “యాకోబు వంశస్థులు” (పన్నెండు గోత్రాలు), “రాజ్యానికి అంతం ఉండదు” (దావీదుకు చెప్పిన “శాశ్వతంగా”). రాజ్యం చీలిపోవడం, గోత్రాలు చెదిరిపోవడం, సింహాసనం పోవడం, ఇవేవీ దేవుని వాగ్దానాన్ని ఆపలేకపోయాయని దూత మాట చెబుతుంది.

చివరి మెట్టు: యూదా గోత్రపు సింహం. బైబిల్ చివరి పుస్తకంలో యోహాను పరలోకంలో ఏడు ముద్రలు వేసిన ఒక గ్రంథపు చుట్టను చూశాడు. దాన్ని తెరవడానికి యోగ్యుడు ఎవరూ కనిపించక యోహాను ఏడ్చాడు. అప్పుడు:

“పెద్దలలో ఒకరు నాతో, “ఏడవకు, ఇదిగో, దావీదు వేరు నుండి వచ్చిన యూదా గోత్రపు సింహం జయాన్ని పొందాడు. ఆయనే ఆ ఏడు ముద్రలను విప్పి ఆ గ్రంథపుచుట్టను తెరవగలరు” అన్నాడు.”

— ప్రకటన 5:5 (OTCV)

ఆదికాండం 49 లో యాకోబు యూదాను “కొదమసింహం” అన్నాడు, యెషయా 11 లో దావీదు “వేరు” నుండి చిగురు వస్తుందని చెప్పబడింది. ఈ రెండు మాటలూ ఇక్కడ యేసు గురించి ఒకే వాక్యంలో వస్తున్నాయి. కానీ ఆశ్చర్యం ఏమిటంటే, యోహాను తల తిప్పి చూసినప్పుడు అతనికి సింహం కనిపించలేదు, “వధించబడినట్లు ఉన్న ఒక గొర్రెపిల్ల” కనిపించింది (ప్రకటన 5:6). యూదా గోత్రపు సింహం జయించింది యుద్ధంతో కాదు, సిలువ మీద తన ప్రాణం ఇవ్వడం ద్వారా అని ఈ దర్శనం చూపిస్తుంది.

అందుకే క్రైస్తవులకు పన్నెండు గోత్రాల కథ కేవలం పాత చరిత్ర కాదు. యాకోబు కుటుంబంతో మొదలైన కథ, యూదా గోత్రం ద్వారా, దావీదు వంశం ద్వారా యేసు దగ్గరకు చేరింది. (గమనిక: మత్తయి 1, లూకా 3 లలో ఉన్న యేసు వంశావళులు రెండూ కొంచెం వేరుగా ఉంటాయి. దానికి కారణం ఏమిటనే విషయంలో పండితులు వేరు వేరు వివరణలు ఇస్తారు.) యేసు వంశావళి గురించి, మత్తయి, లూకా జాబితాల తేడా గురించి పూర్తి వివరణ మా యేసు క్రీస్తు వంశావళి వ్యాసంలో చదవండి.

ఈ రోజు ఆ గోత్రాల ప్రజలు ఎక్కడ ఉన్నారు?

ఇక్కడి నుండి మనం బైబిల్ కాలం దాటి ఈ రోజుకు వస్తున్నాం. ఈ విభాగంలోని విషయాలు బైబిల్‌లో లేవు. ఇవి చరిత్రకారులు, పరిశోధకులు, వార్తా సంస్థలు చెప్పిన విషయాలు. ప్రతి దాని కింద ఆధారం పేరు ఇచ్చాం. “మేము ఫలానా గోత్రం వాళ్లం” అని ఒక సమూహం చెప్పుకోవడం వాళ్ల నమ్మకం లేదా సంప్రదాయం. అది నిరూపితమైన నిజం అని మేము చెప్పడం లేదు.

1. యూదులు (Jews): యూదా, బెన్యామీను, లేవీ

ఈ రోజు ప్రపంచంలో, ముఖ్యంగా ఇశ్రాయేలు దేశంలో, అమెరికాలో ఉన్న యూదులు ఎక్కువగా బబులోను చెర నుండి తిరిగి వచ్చిన యూదా, బెన్యామీను, లేవీ గోత్రాల సంతానం అని యూదుల సంప్రదాయం చెబుతుంది. వాళ్లలో చాలామందికి తమ గోత్రం ఏదో తెలియదు. కానీ కొన్ని కుటుంబాలు తాము యాజకుడైన అహరోను సంతానం (కోహనీములు) లేదా లేవీయులం అని తరతరాలుగా చెప్పుకుంటూ వచ్చాయి. “కోహెన్” (Cohen), “లేవీ” (Levi) వంటి ఇంటి పేర్లు ఆ సంప్రదాయం నుండే వచ్చాయి.

ఈ సంప్రదాయాన్ని పరిశీలించడానికి 1997 లో కార్ల్ స్కోరెకీ (Karl Skorecki) నాయకత్వంలోని శాస్త్రవేత్తలు “కోహెన్” సంప్రదాయం ఉన్న పురుషుల Y-క్రోమోజోము (తండ్రి నుండి కొడుకుకు వచ్చే జన్యువు) ను పరీక్షించారు. వారిలో కొన్ని జన్యు గుర్తులు మిగిలిన యూదుల కంటే ఎక్కువగా కనిపించాయని, ఇది ఒక పాత ఉమ్మడి పూర్వికుణ్ణి సూచించవచ్చని వాళ్లు రాశారు. అయితే ఆ గుర్తులు కోహెన్‌లందరిలో లేవు, ఈ ఫలితాల అర్థం మీద శాస్త్రవేత్తల మధ్య చర్చ ఇంకా ఉంది. ఆధారం: Skorecki et al., “Y chromosomes of Jewish priests”, Nature, 1997.

2. సమరయులు (Samaritans): ఎఫ్రాయిము, మనష్షే, లేవీ

యేసు కాలంలో యూదులకు, సమరయులకు మధ్య ఎంత దూరం ఉండేదో యోహాను సువార్త చెబుతుంది:

“ఆ సమరయ స్త్రీ ఆయనతో, “నీవు యూదుడవు, నేను సమరయ స్త్రీని. నీవు నన్ను త్రాగడానికి ఇవ్వమని ఎలా అడుగుతావు?” అన్నది. ఎందుకంటే యూదులు సమరయులతో సహవాసం చేయరు.”

— యోహాను 4:9 (OTCV)

యేసు ప్రయాణంలో అలసిపోయి సమరయలోని ఒక బావి దగ్గర కూర్చుని, నీళ్లు చేదుకోవడానికి వచ్చిన ఒక స్త్రీని నీళ్లు అడిగాడు. ఒక యూదుడు సమరయ స్త్రీతో మాట్లాడటమే ఆమెకు ఆశ్చర్యం అనిపించింది. తర్వాత ఆమె “మా పితరులు ఈ పర్వతం మీద ఆరాధించారు” అని ఒక కొండను చూపించింది (యోహాను 4:20). ఆ కొండ గెరిజీము పర్వతం అని చరిత్రకారులు చెబుతారు.

ఈ రోజు (చరిత్ర సమాచారం): సమరయులు ఇప్పటికీ ఒక చిన్న సమాజంగా ఉన్నారు. తాము ఉత్తర గోత్రాలైన ఎఫ్రాయిము, మనష్షే, యాజక గోత్రమైన లేవీ సంతానం అని, అష్షూరు చెరలో వెళ్లకుండా దేశంలోనే మిగిలినవారమని వాళ్లు చెప్పుకుంటారు. యూదుల సంప్రదాయం మాత్రం వారిని 2 రాజులు 17:24 లో చెప్పిన, బయటి నుండి తెచ్చిన ప్రజల సంతతిగా చూస్తుంది. వారి సంఖ్య సుమారు 900 మంది (2024). వాళ్లలో కొంతమంది వెస్ట్ బ్యాంక్‌లో నాబ్లుస్ పట్టణం (పాత షెకెము) దగ్గర గెరిజీము పర్వతం మీద ఉన్న కిర్యత్ లూజా అనే ఊరిలో, మిగిలినవాళ్లు ఇశ్రాయేలులోని హోలోన్ పట్టణంలో నివసిస్తున్నారు. ఇప్పటికీ ప్రతి సంవత్సరం గెరిజీము పర్వతం మీద పస్కా బలి అర్పిస్తారు. ఆధారం: “Samaritans” (Wikipedia, వారి సమాజ లెక్కల ఆధారంగా).

3. ఇథియోపియా యూదులు, బేటా ఇస్రాయెల్ (Beta Israel): దాను గోత్రం సంప్రదాయం

ఉత్తర ఇథియోపియాలో (అమ్హారా, టిగ్రే ప్రాంతాల్లో) వందల ఏళ్లుగా వందలాది చిన్న గ్రామాల్లో యూదా మత పద్ధతులు పాటించే ఒక సమాజం ఉండేది. వాళ్లను “బేటా ఇస్రాయెల్” (ఇశ్రాయేలు ఇల్లు) అని పిలుస్తారు. 16వ శతాబ్దానికి చెందిన రాద్బాజ్ (Radbaz) అనే రబ్బీ వీరు దాను గోత్రం సంతానం అని రాశాడు. 1973 లో ఇశ్రాయేలు ప్రధాన రబ్బీ ఓవదియా యోసెఫ్ (Ovadia Yosef) ఆ అభిప్రాయం ఆధారంగా వీరు ఇశ్రాయేలీయుల సంతానం, యూదులే అని తీర్పు ఇచ్చాడు.

ఆ తర్వాత ఇశ్రాయేలు ప్రభుత్వం రహస్య విమాన ప్రయాణాల ద్వారా వీరిని తమ దేశానికి తీసుకువెళ్లింది. 1984 లో “ఆపరేషన్ మోషే” (Operation Moses) లో సుమారు 8,000 మంది, 1991 మే 24 న “ఆపరేషన్ సొలొమోను” (Operation Solomon) లో సుమారు 34 గంటల్లో సుమారు 14,400 మంది ఇశ్రాయేలుకు వెళ్లారు. ఈ రోజు ఇశ్రాయేలులో ఇథియోపియా మూలం ఉన్న యూదులు సుమారు 1,60,000 మంది ఉన్నారు (2021 లెక్క). ఆధారం: Jewish Virtual Library, “Ethiopian Jewry: Timeline”; “Aliyah from Ethiopia”, “Beta Israel” (Wikipedia).

గమనిక: వీరు నిజంగా దాను గోత్రం సంతానమేనా అనే విషయంలో చరిత్రకారుల మధ్య వేరు వేరు అభిప్రాయాలు ఉన్నాయి. ఇది ఒక సంప్రదాయం, రబ్బీల తీర్పు మాత్రమే, బైబిల్ మాట కాదు.

4. ఈశాన్య భారతదేశం, బ్నే మెనషే (Bnei Menashe): మనష్షే గోత్రం అని నమ్మకం

మన దేశంలోనే మిజోరం, మణిపూర్ రాష్ట్రాల్లో ఉన్న కొంతమంది (కుకీ, మిజో, చిన్ ప్రజల్లో కొంతమంది) తాము మనష్షే గోత్రం సంతానం అని నమ్ముతారు. వాళ్ల పాత సంప్రదాయాల్లోని “మన్మసి” అనే పూర్వికుడే బైబిల్‌లోని మనష్షే అని వాళ్ల అభిప్రాయం. “బ్నే మెనషే” అంటే “మనష్షే కుమారులు”. 2005 లో ఇశ్రాయేలు ప్రధాన రబ్బీ వీరిని “కనబడని గోత్రాల్లో ఒకటి”గా గుర్తించాడని వార్తలు వచ్చాయి. కానీ ఆ విషయం మీద తర్వాత వివాదం వచ్చింది. ఏది ఏమైనా, ఇశ్రాయేలుకు వెళ్లేవాళ్లు అధికారికంగా యూదా మతంలోకి మారాల్సి వస్తోంది.

గత రెండు దశాబ్దాల్లో వీరిలో సుమారు 4,000 నుండి 5,000 మంది ఇశ్రాయేలుకు వెళ్లారు. 2025 నవంబరులో ఇశ్రాయేలు ప్రభుత్వం భారతదేశంలో మిగిలిన సుమారు 5,800 మందిని 2030 కల్లా తీసుకువెళ్లే ప్రణాళికకు ఆమోదం ఇచ్చింది. భారత విదేశాంగ శాఖ కూడా దీనిపై స్పందించింది. ఆధారం: JNS, “Israel approves immigration of 5,800 Bnei Menashe by 2030” (నవంబర్ 2025); The Tribune (భారతదేశం); “Bnei Menashe” (Wikipedia).

5. మన ఆంధ్రప్రదేశ్, బెనె ఎఫ్రాయిం (Bene Ephraim): “తెలుగు యూదులు”

ఇది తెలుగు పాఠకులకు ఆశ్చర్యం కలిగించే విషయం. గుంటూరు జిల్లాలో చేబ్రోలు దగ్గర ఉన్న కొత్తరెడ్డిపాలెం గ్రామంలో, కృష్ణా జిల్లాలోని మచిలీపట్నంలో కొన్ని కుటుంబాలు తాము ఎఫ్రాయిము గోత్రం సంతానం అని చెప్పుకుంటాయి. వాళ్లను “బెనె ఎఫ్రాయిం” (ఎఫ్రాయిము కుమారులు) లేదా “తెలుగు యూదులు” అని పిలుస్తారు. తమ పూర్వికులు ఇశ్రాయేలు నుండి పారసీకం, ఆఫ్ఘనిస్తాన్, టిబెట్, చైనా దారిగా వందల ఏళ్లు ప్రయాణించి దక్షిణ భారతదేశానికి వచ్చారని వాళ్ల సంప్రదాయం చెబుతుంది.

ఈ సమాజం 1980ల నుండి యూదా మత పద్ధతులు పాటించడం మొదలుపెట్టింది. వాళ్ల నాయకుడు షమ్ముయేల్ యాకోబీ (Shmuel Yacobi) ఒకప్పుడు క్రైస్తవ బోధకుడు. అతను 1980ల మొదట్లో యెరూషలేము వెళ్లి వచ్చాక ఈ మార్పు మొదలైంది. 1991–92 ప్రాంతంలో కొత్తరెడ్డిపాలెంలో వాళ్లు ఒక సమాజ మందిరం (synagogue) కట్టుకున్నారు. అక్కడ హెబ్రీ, తెలుగు భాషల్లో విశ్రాంతి దిన ప్రార్థనలు జరుగుతాయి. ఈ సమాజం సుమారు 40–50 కుటుంబాలు (కొన్ని లెక్కల ప్రకారం సుమారు 350 మంది). ఇశ్రాయేలు ప్రధాన రబ్బీలు గానీ, ఇశ్రాయేలు ప్రభుత్వం గానీ వీరిని ఇశ్రాయేలు గోత్రం సంతానంగా అధికారికంగా గుర్తించినట్టు మాకు దొరికిన ఆధారాల్లో లేదు. ఆధారం: Yulia Egorova, “The Children of Ephraim: Being Jewish in Andhra Pradesh”, Anthropology Today (2010); Kulanu, “India – Bene Ephraim”; “Bene Ephraim” (Wikipedia).

6. ఇంకా ఎవరెవరు?

ప్రపంచంలో ఇంకా చాలా సమూహాలు, ఆఫ్ఘనిస్తాన్ నుండి ఆఫ్రికా వరకు, తాము “కనబడని గోత్రాల” సంతానం అని చెప్పుకుంటాయి. వాటిలో చాలా సంప్రదాయాలకు చారిత్రక ఆధారాలు బలహీనంగా ఉన్నాయని పరిశోధకులు చెబుతారు. బైబిల్ ఈ సమూహాల్లో దేని పేరూ చెప్పదు. కాబట్టి ఎవరైనా “ఫలానా వాళ్లు ఫలానా గోత్రం” అని గట్టిగా చెబితే, దానికి ఆధారం ఏమిటో అడగడం మంచిది.

కాలక్రమంలో గోత్రాల కథ ఎలా మారింది?

మొత్తం కథను ఒకే చోట వరుసగా చూద్దాం. (సంవత్సరాలు చరిత్రకారుల అంచనాలు, బైబిల్‌లో ఇవ్వబడినవి కావు. ప్రాచీన కాలం తేదీల మీద పండితుల మధ్య కొన్ని తేడాలు ఉన్నాయి.)

1. యాకోబు కుటుంబం: పన్నెండు మంది కుమారులు, డెబ్బై మంది కుటుంబం ఈజిప్టుకు వెళ్లింది (ఆదికాండం 35, 46).
2. ఈజిప్టులో: కుటుంబం ఒక పెద్ద జనం అయ్యింది, తర్వాత బానిసత్వం (నిర్గమకాండం 1).
3. అరణ్యంలో: మోషే కాలంలో గోత్రాల వారీగా జనాభా లెక్కలు, శిబిరాలు, లేవీయుల ప్రత్యేక సేవ (సంఖ్యాకాండం 1–3). మోషే కథ కోసం మా మోషే జీవితం వ్యాసం చూడండి.
4. కనాను దేశంలో: యెహోషువ కాలంలో గోత్రాల వారీగా భూమి పంపకం (యెహోషువ 13–21).
5. ఒకే రాజ్యం: సౌలు, దావీదు, సొలొమోను కాలం.
6. రాజ్యం చీలిక: సొలొమోను తర్వాత ఉత్తరాన పది గోత్రాల “ఇశ్రాయేలు”, దక్షిణాన “యూదా” (1 రాజులు 12). చరిత్రకారుల అంచనా: క్రీ.పూ. 930 ప్రాంతం.
7. అష్షూరు చెర: ఉత్తర గోత్రాలు బందీలుగా చెదిరిపోయాయి (2 రాజులు 15:29; 17:6). చరిత్రకారుల అంచనా: క్రీ.పూ. 732–722.
8. బబులోను చెర: యూదా, బెన్యామీను బబులోనుకు (2 రాజులు 25). చరిత్రకారుల అంచనా: క్రీ.పూ. 587/586.
9. తిరిగి రావడం: కోరెషు ఆజ్ఞతో యూదా, బెన్యామీను, లేవీయులు తిరిగి వచ్చారు (ఎజ్రా 1). చరిత్రకారుల అంచనా: క్రీ.పూ. 538 తర్వాత.
10. కొత్త నిబంధన కాలం: ఇప్పటికీ ప్రజలకు తమ గోత్రం తెలుసు (లూకా 2:36; రోమా 11:1).
11. ఈ రోజు: ప్రపంచమంతటా యూదులు; సమరయులు; తాము కనబడని గోత్రాల సంతానం అని చెప్పుకునే ఇథియోపియా, ఈశాన్య భారత, ఆంధ్రప్రదేశ్ సమూహాలు (పై విభాగం చూడండి, ఇవి బైబిల్ బయటి విషయాలు).

దాను గోత్రం గురించి బైబిల్ ఏమి చెబుతుంది? ప్రకటన గ్రంథంలో దాను పేరు ఎందుకు లేదు?

దాను గోత్రం గురించి చాలామంది అడిగే ప్రశ్న: “ప్రకటన గ్రంథంలోని గోత్రాల జాబితాలో దాను పేరు ఎందుకు లేదు?” దానికి జవాబు చూసే ముందు, బైబిల్ మొదటి నుండి దాను గురించి ఏమి చెబుతుందో వరుసగా చూద్దాం. (దాను గోత్రానికి వచ్చిన భూమి, వాళ్లు ఉత్తరాన లాయిషు పట్టణాన్ని పట్టుకోవడం గురించి పైన కనాను దేశంలో ఏ గోత్రం ఎక్కడ స్థిరపడింది? అనే భాగంలో చూశాం.)

1. యాకోబు దానుకు ఇచ్చిన దీవెన: “దారిన ఉండే పాము”

యాకోబు చనిపోయే ముందు తన పన్నెండు మంది కుమారులను పిలిచి, ఒక్కొక్కరి సంతానం భవిష్యత్తులో ఎలా ఉంటుందో చెప్పాడు (ఆదికాండం 49:1). దాను గురించి అతను ఇలా అన్నాడు:

““దాను ఇశ్రాయేలు గోత్రాల్లో ఒక గోత్రంలా తన ప్రజలకు న్యాయం చేస్తాడు. దాను దారిన ఉండే పాములా, మార్గంలో ఉండే విషసర్పంలా, గుర్రాల మడిమెలు కాటు వేస్తాడు. అప్పుడు స్వారీ చేస్తున్నవాడు వెనుకకు పడతాడు.”

— ఆదికాండం 49:16-17 (OTCV)

ఈ మాటల్లో రెండు భాగాలు ఉన్నాయి. మొదటి భాగం దాను పేరుకు సంబంధించినది. దాను తల్లి రాహేలు దాసి అయిన బిల్హా. రాహేలు ఆ బిడ్డకు “దాను” అని పేరు పెట్టింది, దానికి “తీర్పు తీర్చాడు” అని అర్థం (పైన పేర్ల పట్టిక చూడండి). యాకోబు ఆ పేరుకు తగినట్టే “దాను తన ప్రజలకు న్యాయం చేస్తాడు” అంటున్నాడు. దాను దాసి కుమారుడైనా, అతని గోత్రం మిగతా గోత్రాలతో సమానమైన పూర్తి గోత్రంగా ఉంటుందని ఈ మాట చెబుతోంది.

రెండవ భాగం ఒక చిత్రం. దారి పక్కన దాక్కుని ఉండే చిన్న పాము అటుగా వెళ్లే గుర్రం మడిమె మీద కాటు వేస్తే, అంత పెద్ద గుర్రం మీద కూర్చున్న వ్యక్తి కూడా వెనక్కి పడిపోతాడు. అంటే చూడడానికి చిన్నదిగా ఉన్నా, బలమైన శత్రువును పడగొట్టగలిగేవాడు. ఈ చిత్రానికి అర్థం ఏమిటో బైబిల్ ఆ చోట వివరించలేదు. (పండితుల అభిప్రాయాలు, బైబిల్ మాట కాదు: కొంతమంది ఇది దాను గోత్రం చిన్నదైనా తెలివితో, అకస్మాత్తు దాడితో పెద్ద శత్రువులను ఓడిస్తుంది అనే అర్థంలో చెప్పిన మెచ్చుకోలు అంటారు. మరికొంతమంది “పాము” అనే మాటలో, ఆ తర్వాత దాను గోత్రం విగ్రహారాధనలో పడడం గురించి ముందే ఒక హెచ్చరిక కనిపిస్తుంది అంటారు.)

ఇంకో విషయం గమనించండి: దాను గురించి ఈ మాటలు చెప్పిన వెంటనే యాకోబు ఆగి, “యెహోవా! మీ రక్షణ కోసం వేచియున్నాను” అని దేవునికి మొర పెట్టాడు (ఆదికాండం 49:18). గోత్రాల గురించి ఇన్ని మాటలు చెబుతున్నా, తన ఆశ చివరికి దేవుని మీదే ఉందని యాకోబు ఈ చిన్న ప్రార్థనలో చెప్పాడు.

2. సంసోను దాను గోత్రం వాడు

బైబిల్‌లో బాగా తెలిసిన బలవంతుడు సంసోను దాను గోత్రంలోనే పుట్టాడు:

“జోరహులో దాను వంశానికి చెందిన మనోహ అనే వ్యక్తి ఉండేవాడు. అతని భార్య గొడ్రాలు కాబట్టి ఆమెకు పిల్లలు లేరు.”

— న్యాయాధిపతులు 13:2 (OTCV)

ఇది న్యాయాధిపతుల కాలం, ఇశ్రాయేలుకు ఇంకా రాజు లేని రోజులు. ఇశ్రాయేలీయులు మళ్ళీ దేవుని దృష్టికి చెడు చేసినందుకు, దేవుడు వారిని నలభై సంవత్సరాలు ఫిలిష్తీయుల చేతికి అప్పగించాడు (న్యాయాధిపతులు 13:1). జోరహు పట్టణం దాను గోత్రానికి మొదట వచ్చిన భూమిలో ఉంది (యెహోషువ 19:40-41), అంటే ఫిలిష్తీయుల దేశానికి దగ్గరగా. పిల్లలు లేని మనోహ భార్యకు యెహోవా దూత కనబడి, ఆమెకు కుమారుడు పుడతాడని, “ఫిలిష్తీయుల చేతుల్లో నుండి అతడు ఇశ్రాయేలును రక్షించడం ప్రారంభిస్తాడు” అని చెప్పాడు (న్యాయాధిపతులు 13:5). ఆ బాలుడే సంసోను. ఒంటరిగా ఉన్న ఈ ఒక్క వ్యక్తి బలమైన ఫిలిష్తీయులకు పెద్ద దెబ్బలు కొట్టాడు. (యాకోబు చెప్పిన “దారిన ఉండే పాము” మాట సంసోనులో నెరవేరిందని బైబిల్ నేరుగా చెప్పలేదు. ఇది చాలామంది వ్యాఖ్యాతలు చూపించే పోలిక మాత్రమే.)

అదే కాలంలో దాను గోత్రం మీద ఉన్న ఒత్తిడి కూడా బైబిల్‌లో కనిపిస్తుంది. వాళ్లకు ఇచ్చిన భూమిని పూర్తిగా స్వాధీనం చేసుకోలేకపోయారు, “ఇశ్రాయేలు గోత్రాల్లో అప్పటికింకా వారికి వారసత్వం లభించలేదు” అని బైబిల్ రాస్తుంది (న్యాయాధిపతులు 18:1). అందుకే వాళ్లలో చాలామంది ఉత్తరానికి వెళ్లి లాయిషును పట్టుకున్నారు.

3. ప్రకటన గ్రంథంలో దాను పేరు ఎందుకు లేదు?

బైబిల్ చివరి పుస్తకంలో యోహాను ఒక దర్శనంలో ఇశ్రాయేలు గోత్రాల నుండి దేవుని ముద్ర పొందినవారి సంఖ్య విన్నాడు:

“ఆ తర్వాత నేను వారి సంఖ్య చెప్తుంటే విన్నాను. ఇశ్రాయేలు ప్రజల గోత్రాలు అన్నిటిలో ముద్రింపబడినవారు 1,44,000: యూదా గోత్రంలో 12,000; రూబేను గోత్రంలో 12,000; గాదు గోత్రంలో 12,000; ఆషేరు గోత్రంలో 12,000; నఫ్తాలి గోత్రంలో 12,000; మనష్షే గోత్రంలో 12,000; షిమ్యోను గోత్రంలో 12,000; లేవీ గోత్రంలో 12,000; ఇశ్శాఖారు గోత్రంలో 12,000; జెబూలూను గోత్రంలో 12,000; యోసేపు గోత్రంలో 12,000; బెన్యామీను గోత్రంలో 12,000 ముద్రించబడ్డారు.”

— ప్రకటన 7:4-8 (OTCV)

యోహాను పత్మాసు ద్వీపంలో ఉన్నప్పుడు చూసిన దర్శనం ఇది. భూమి మీద తీర్పులు రాకముందు దేవుని సేవకుల నొసళ్ల మీద ముద్ర వేయబడింది. ఈ జాబితాను జాగ్రత్తగా చూస్తే రెండు విషయాలు కనిపిస్తాయి: లేవీ ఇక్కడ ఉన్నాడు, యోసేపు, మనష్షే ఇద్దరూ ఉన్నారు, కానీ దాను గోత్రం లేదు. ఎఫ్రాయిము పేరు కూడా విడిగా లేదు.

దాను ఎందుకు లేడో బైబిల్ ఎక్కడా చెప్పలేదు. (పండితుల అభిప్రాయాలు, బైబిల్ మాట కాదు: కొంతమంది దాను గోత్రం మొదట విగ్రహారాధనలో పడిన గోత్రం కాబట్టి (న్యాయాధిపతులు 18:30; 1 రాజులు 12:29) అని అంటారు. మరికొంతమంది ఇది కేవలం జాబితా రాసే పద్ధతి మాత్రమే, దీని వెనుక ప్రత్యేక అర్థం లేదు అని అంటారు. ఈ సంఖ్యలు అక్షరాలా లెక్కా, లేక గుర్తుగా చెప్పినవా అనే విషయంలో కూడా క్రైస్తవుల్లో వేరు వేరు అభిప్రాయాలు ఉన్నాయి.)

“అంతిక్రీస్తు దాను గోత్రం నుండి వస్తాడు” అనే మాట ఎక్కడి నుండి వచ్చింది? ఈ మాట చాలామంది ప్రసంగాల్లో, వీడియోల్లో వింటుంటారు. కానీ ఇది బైబిల్‌లో ఎక్కడా లేదు. (చరిత్ర సమాచారం, బైబిల్ మాట కాదు: రెండవ శతాబ్దంలో ఇరేనియస్ (Irenaeus) అనే క్రైస్తవ రచయిత తన “Against Heresies” (5.30.2) అనే పుస్తకంలో, యిర్మీయా 8:16 లోని “శత్రువుల గుర్రాల బుసలు కొట్టడం దాను నుండి వినబడుతుంది” అనే మాట ఆధారంగా అంతిక్రీస్తు దాను గోత్రం నుండి వస్తాడని, అందుకే ప్రకటనలో దాను పేరు లేదని రాశాడు. ఆ తర్వాత కొంతమంది రచయితలు కూడా ఇదే అభిప్రాయం చెప్పారు.) కానీ యిర్మీయా 8 అధ్యాయం సందర్భం చూస్తే, ప్రవక్త ఉత్తరం నుండి యూదా మీదకు రాబోతున్న శత్రు సైన్యం గురించి మాట్లాడుతున్నాడు. దాను పట్టణం ఇశ్రాయేలు దేశానికి ఉత్తర చివరన ఉంది కాబట్టి, శత్రువు వస్తున్న శబ్దం మొదట అక్కడే వినబడుతుంది అని చాలామంది వ్యాఖ్యాతలు ఈ వచనాన్ని అర్థం చేసుకుంటారు. అంతిక్రీస్తు ఏ గోత్రం నుండి వస్తాడో బైబిల్ ఎక్కడా చెప్పలేదు. కాబట్టి ఇది ఒక పాత రచయిత అభిప్రాయం మాత్రమే, బైబిల్ బోధ కాదు.

4. అంటే దాను గోత్రం శాశ్వతంగా బయటకు పోయిందా?

ప్రకటన 7 లో దాను పేరు లేకపోయినా, యెహెజ్కేలు ప్రవక్త చూసిన దర్శనంలో గోత్రాల జాబితా దాను పేరుతోనే మొదలవుతుంది:

““పేర్ల ప్రకారం జాబితా తయారుచేయబడిన గోత్రాలు ఇవే: “ఉత్తర సరిహద్దులో దానుకు ఒక భాగం ఉంటుంది; అది హెత్లోను నుండి లెబో హమాతుకు వెళ్లే రహదారి వెంట ఉంటుంది; హజర్-ఎనాను హమాతుకు ప్రక్కన దమస్కు ఉత్తర సరిహద్దు తూర్పు వైపు నుండి పడమటి వైపు వరకు దాని సరిహద్దులో భాగంగా ఉంటుంది. ఆషేరు వారికి ఒక భాగం; అది తూర్పు నుండి పడమటి వరకు దానుకు సరిహద్దుగా ఉంటుంది.”

— యెహెజ్కేలు 48:1-2 (OTCV)

యెహెజ్కేలు బబులోను చెరలో ఉన్నప్పుడు, దేవుడు అతనికి ఒక కొత్త మందిరం గురించి, ఇశ్రాయేలు దేశం మళ్ళీ పన్నెండు గోత్రాలకు పంచబడడం గురించి ఒక పెద్ద దర్శనం చూపించాడు (యెహెజ్కేలు 40 నుండి 48 అధ్యాయాలు). ఆ పంపకం ఉత్తర సరిహద్దు నుండి మొదలవుతుంది, అక్కడ మొదటి వాటా దానుదే. అంతే కాదు, ఆ దర్శనంలోని పట్టణానికి పన్నెండు ద్వారాలు ఉన్నాయి, ఒక్కో ద్వారానికి ఒక్కో గోత్రం పేరు. తూర్పు వైపు ద్వారాల్లో ఒకటి “దాను ద్వారము” (యెహెజ్కేలు 48:32). అంటే బైబిల్ దాను పేరును పూర్తిగా తుడిచివేయలేదు. (ఈ దర్శనం ఎలా, ఎప్పుడు నెరవేరుతుంది అనే విషయంలో క్రైస్తవుల మధ్య వేరు వేరు అభిప్రాయాలు ఉన్నాయి: కొంతమంది ఇది భవిష్యత్తులో అక్షరాలా జరుగుతుందని, మరికొంతమంది దేవుని ప్రజల భవిష్యత్తు గురించి గుర్తుగా చూపించిన దర్శనం అని అంటారు.)

సరళంగా చెప్పాలంటే: దాను గోత్రం కథ యాకోబు దీవెనతో మొదలైంది. ఆ గోత్రం సంసోను లాంటి న్యాయాధిపతిని ఇచ్చింది. కానీ తమ పట్టణంలో విగ్రహాన్ని నిలబెట్టుకున్న గోత్రంగా కూడా పేరు పడింది (న్యాయాధిపతులు 18:30). ప్రకటన 7 లో దాను పేరు ఎందుకు లేదో బైబిల్ చెప్పలేదు, యెహెజ్కేలు దర్శనంలో మాత్రం దానుకు వాటా ఉంది. ఇది బైబిల్ స్పష్టంగా చెప్పని విషయం కాబట్టి, దీని మీద గట్టిగా ఒక సిద్ధాంతం కట్టకపోవడమే మంచిది.

ఈ రోజు మనకు 12 గోత్రాల కథ ఎందుకు ముఖ్యం?

గోత్రాల కథ కేవలం పాత చరిత్ర కాదు. బైబిల్ చివరి వరకు ఈ పన్నెండు పేర్లు కనిపిస్తూనే ఉంటాయి. యేసు తన శిష్యులతో ఇలా అన్నాడు:

“అందుకు యేసు వారితో, “అన్ని నూతన పరచబడిన తర్వాత మనుష్యకుమారుడు తన మహిమగల సింహాసనం మీద ఆసీనుడై ఉన్నప్పుడు నన్ను వెంబడించిన మీరు పన్నెండు సింహాసనాల మీద కూర్చుని ఇశ్రాయేలు పన్నెండు గోత్రాల వారిని తీర్పుతీర్చుతారు.”

— మత్తయి 19:28 (OTCV)

ఒక ధనవంతుడైన యువకుడు తన ఆస్తి వదలలేక యేసును విడిచి వెళ్లిపోయాక, పేతురు “ఇదిగో, మేము సమస్తాన్ని విడిచిపెట్టి నిన్ను వెంబడిస్తున్నాం కదా, మరి మాకేమి దొరకుతుంది” అని అడిగాడు (మత్తయి 19:27). అప్పుడు యేసు ఈ జవాబు ఇచ్చాడు. పన్నెండు మంది శిష్యులు, పన్నెండు గోత్రాలు: పాత నిబంధనలో మొదలైన దేవుని ప్రజల కథను యేసు తన శిష్యుల ద్వారా కొనసాగిస్తున్నాడని ఈ మాటల్లో కనిపిస్తుంది.

ప్రవక్తల ద్వారా దేవుడు చీలిపోయిన గోత్రాలను మళ్ళీ ఒక్కటి చేస్తానని కూడా మాట ఇచ్చాడు:

“వారితో ఇలా చెప్పు, ‘ప్రభువైన యెహోవా ఇలా చెప్తున్నారు: ఇశ్రాయేలీయులు చెదరిపోయిన దేశాల నుండి నేను వారిని బయటకి తీసుకువస్తాను. వారిని చుట్టుప్రక్కల ప్రాంతాల నుండి సమకూర్చి వారి స్వదేశానికి తిరిగి రప్పిస్తాను. వారు ఇక ఎన్నటికీ రెండు జాతులుగా గాని రెండు రాజ్యాలుగా విడిపోకుండ నేను వారిని ఇశ్రాయేలు పర్వతాలమీద, ఒకే దేశంగా చేస్తాను. వారందరికి ఒకే రాజు ఉంటాడు.”

— యెహెజ్కేలు 37:21-22 (OTCV)

యెహెజ్కేలు ప్రవక్త బబులోను చెరలో ఉన్నప్పుడు దేవుడు అతనికి రెండు కర్రలు తీసుకుని ఒకదాని మీద “యూదా” అని, ఇంకొకదాని మీద “ఎఫ్రాయిము” (ఉత్తర గోత్రాలు) అని రాసి, రెండింటినీ చేతిలో ఒకే కర్రగా పట్టుకోమన్నాడు (యెహెజ్కేలు 37:15-20). చీలిపోయిన రెండు రాజ్యాలను దేవుడు మళ్ళీ ఒక్కటి చేస్తాడని, వారి మీద ఒకే రాజు ఉంటాడని ఆ గుర్తు చెబుతోంది. (ఈ ప్రవచనం ఎలా, ఎప్పుడు నెరవేరుతుంది అనే విషయంలో క్రైస్తవుల మధ్య వేరు వేరు అభిప్రాయాలు ఉన్నాయి.)

బైబిల్ చివర్లో, కొత్త యెరూషలేము గురించి యోహాను చూసిన దర్శనంలో కూడా ఈ పేర్లు ఉన్నాయి:

“ఆ పట్టణానికి గొప్ప ఎత్తైన గోడ ఉన్నది, దానికి పన్నెండు ద్వారాలు, ఆ ద్వారాల దగ్గర పన్నెండుమంది దేవదూతలు ఉన్నారు. ఆ ద్వారాల మీద ఇశ్రాయేలీయుల పన్నెండు గోత్రాల పేర్లు వ్రాసి ఉన్నాయి.”

— ప్రకటన 21:12 (OTCV)

కొత్త యెరూషలేము దేవుడు తన ప్రజలతో శాశ్వతంగా నివసించే చోటు. దాని ద్వారాల మీద పన్నెండు గోత్రాల పేర్లు, దాని పునాదుల మీద యేసు పన్నెండు మంది అపొస్తలుల పేర్లు ఉన్నాయి (ప్రకటన 21:14). దేవుడు ఇశ్రాయేలుతో మొదలుపెట్టిన కథను ఎప్పుడూ మరచిపోలేదని ఇది చూపిస్తుంది.

మరి మనలాంటి వాళ్ల సంగతి ఏమిటి? మనం ఏ గోత్రంలోనూ పుట్టలేదు. దానికి పౌలు ఇచ్చిన జవాబు ఇది:

“ఇందులో యూదులని గ్రీసు దేశస్థులని, దాసులని స్వతంత్రులని, పురుషుడని స్త్రీ అని ఏ భేదం లేదు, క్రీస్తు యేసులో అందరు ఒక్కటే. మీరు క్రీస్తుకు చెందినవారైతే, మీరు అబ్రాహాము సంతానంగా ఉండి వాగ్దాన ప్రకారం వారసులు.”

— గలతీ 3:28-29 (OTCV)

గలతీయ సంఘాల్లో కొంతమంది యూదుల ఆచారాలు పాటిస్తేనే నిజమైన దేవుని ప్రజలు అవుతారని బోధిస్తున్నారు. పౌలు దానికి జవాబుగా ఈ మాట రాశాడు. దేవుడు అబ్రాహాముకు చేసిన వాగ్దానంలో భాగం పొందడానికి ఒక గోత్రంలో పుట్టడం కాదు, క్రీస్తుకు చెందడం ముఖ్యం. ఈ విషయంలో యూదుడైనా, ఇతర దేశస్థుడైనా, ఏ కులం, ఏ కుటుంబం వాడైనా ఒక్కటే. అబ్రాహాము కథ కోసం మా అబ్రాహాము జీవిత చరిత్ర వ్యాసం చదవండి.

12 గోత్రాల కథ మనకు నేర్పేది

• దేవుడు క్రమాన్ని ప్రేమించే దేవుడు. లక్షల మంది ప్రజలకు ఎవరి స్థానం ఏమిటో, ఎవరి భూమి ఏదో ఆయనే ఏర్పాటు చేశాడు.
• దేవుడు ప్రతి కుటుంబాన్నీ పట్టించుకుంటాడు. సెలోఫెహాదు కుమార్తెల లాంటి చిన్న కుటుంబం భాగం కూడా పోకుండా నియమం పెట్టాడు.
• దేవుణ్ణి విడిచిపెడితే ఒక జనం కూడా చెదిరిపోతుంది. పది గోత్రాల చెర వెనుక కారణం విగ్రహారాధన అని బైబిల్ స్పష్టంగా చెబుతుంది.
• చెదిరిపోయిన కాలంలో కూడా దేవుణ్ణి వెదకినవాళ్లు ఆయనకు దగ్గరయ్యారు. అన్ని గోత్రాల నుండి యెరూషలేముకు వెళ్లినవాళ్లు, ఆషేరు గోత్రపు అన్న దీనికి ఉదాహరణ.
• దేవుని వాగ్దానం ఒక్క గోత్రంతో ఆగిపోలేదు. యూదా గోత్రం నుండి వచ్చిన యేసు ద్వారా ఆ వాగ్దానం ప్రతి దేశానికీ, ప్రతి కుటుంబానికీ తెరవబడింది.

సంబంధిత ఆర్టికల్స్

• యాకోబు జీవిత ప్రయాణం: మోసం నుండి మహిమ వరకు ఒక అద్భుతమైన బైబిల్ కథ!
• యోసేపు జీవితం: బైబిల్‌లోని అద్భుతమైన జీవిత కథ
• మోషే జీవితం: బానిసగా పుట్టి నాయకుడిగా ఎదిగిన కథ
• దావీదు కథ: గొర్రెల కాపరి నుండి ఇశ్రాయేలు రాజు వరకు
• సొలొమోను జీవిత చరిత్ర: జ్ఞానవంతుడైన రాజు ఎలా దారి తప్పాడు?
• యేసు క్రీస్తు వంశావళి: మత్తయి, లూకా చెప్పిన యేసు వంశం పూర్తి వివరణ
• మరిన్ని తెలుగు బైబిల్ వ్యాసాలు

12 గోత్రాలకు సంబంధించిన బైబిల్ వచనాలు

1. యాకోబుకు ఇశ్రాయేలు అనే పేరు — ఆదికాండం 32:28; 35:10
2. యాకోబు పన్నెండు మంది కుమారుల జననం, వారి పేర్లు — ఆదికాండం 29:31–30:24; 35:16-26; 41:50-52
3. ఎఫ్రాయిము, మనష్షే యాకోబు కుమారులుగా — ఆదికాండం 48:1-20
4. యాకోబు చివరి దీవెనలు — ఆదికాండం 49:1-28
5. గోత్రాల వారీగా జనాభా లెక్కలు, శిబిరాలు — సంఖ్యాకాండం 1–2; 26
6. లేవీయుల సేవ, వాటా — సంఖ్యాకాండం 3; 18:20-24; ద్వితీయోపదేశకాండం 10:9
7. సెలోఫెహాదు కుమార్తెలు, వారసత్వ నియమం — సంఖ్యాకాండం 27:1-11; 36:1-12
8. యొర్దానుకు తూర్పున రెండున్నర గోత్రాలు — సంఖ్యాకాండం 32
9. కనాను దేశం పంపకం — యెహోషువ 13–19
10. లేవీయుల 48 పట్టణాలు — యెహోషువ 21
11. దాను గోత్రం ఉత్తరానికి వెళ్లడం — న్యాయాధిపతులు 18
12. దాను గోత్రం: యాకోబు దీవెన, సంసోను, యెహెజ్కేలు దర్శనం — ఆదికాండం 49:16-18; న్యాయాధిపతులు 13:1-5; యిర్మీయా 8:16; యెహెజ్కేలు 48:1-2, 32
13. బెన్యామీను గోత్రం దాదాపు నాశనమవ్వడం — న్యాయాధిపతులు 20–21
14. సొలొమోను పాలన, పన్నులు, వెట్టి పని — 1 రాజులు 4:7-28; 5:13-18; 9:15-23
15. సొలొమోను విగ్రహారాధన, దేవుని తీర్పు — 1 రాజులు 11:1-13
16. యరొబాము, రెహబాము, రాజ్యం చీలిపోవడం — 1 రాజులు 11:26-43; 12:1-33; 2 దినవృత్తాంతములు 11:13-17; 15:8-15
17. అష్షూరు చెర — 2 రాజులు 15:29; 17:1-41
18. హిజ్కియా పస్కాకు ఉత్తర గోత్రాలు — 2 దినవృత్తాంతములు 30:1-27
19. బబులోను చెర — 2 రాజులు 25
20. చెర నుండి తిరిగి రావడం — ఎజ్రా 1; 6:13-22
21. రెండు కర్రల ప్రవచనం — యెహెజ్కేలు 37:15-28
22. యూదా గోత్రం నుండి యేసు వరకు — ఆదికాండం 49:9-10; 2 సమూయేలు 7:11-16; యెషయా 11:1-5; మీకా 5:2; మత్తయి 1:1-17; 2:1-6; లూకా 1:32-33; 2:1-7; ప్రకటన 5:5-6
23. కొత్త నిబంధనలో గోత్రాలు — మత్తయి 19:28; లూకా 2:36; అపొస్తలుల కార్యములు 26:7; రోమా 11:1; ఫిలిప్పీ 3:5; హెబ్రీ 7:14; యాకోబు 1:1
24. ప్రకటనలో గోత్రాలు — ప్రకటన 7:4-8; 21:12-14

ఈ వ్యాసంలో ఉపయోగించిన చారిత్రక ఆధారాలు

బైబిల్ బయటి చరిత్ర, ఈ రోజు సమాచారం కోసం కింది మూలాలను చూశాం (ఇంగ్లీష్‌లో ఉన్నాయి):

• Encyclopaedia Judaica, “Exile, Assyrian” — Jewish Virtual Library
• “Annals of Sargon II” — Wikipedia
• Skorecki K. et al., “Y chromosomes of Jewish priests”, Nature 385 (1997) — Nature
• “Samaritans” — Wikipedia
• “Ethiopian Jewry: Timeline of Ethiopian Jewish History” — Jewish Virtual Library
• “Aliyah from Ethiopia” — Wikipedia
• “Israel approves immigration of 5,800 Bnei Menashe by 2030” (2025) — JNS
• “Bnei Menashe” — Wikipedia
• “India – Bene Ephraim” — Kulanu
• “Bene Ephraim” — Wikipedia (Yulia Egorova, Anthropology Today, 2010 వ్యాసం ఆధారంగా)
• Irenaeus, “Against Heresies” 5.30.2 — New Advent

నిరాకరణలు

భాష గురించి: ఈ వ్యాసాన్ని బైబిల్ గురించి తెలియని వారికి కూడా అర్థమయ్యేలా సరళమైన తెలుగులో రాశాం.

కథ, చరిత్ర గురించి: ఈ వ్యాసంలో కల్పిత కథలు లేవు. 12 గోత్రాల కథ బైబిల్‌లో ఉన్నట్లే చెప్పాం. బైబిల్ కాలం తర్వాతి చరిత్ర, సంవత్సరాలు, ఈ రోజు ఆ ప్రజలు ఎక్కడ ఉన్నారు, ఏ సమూహం తాము ఏ గోత్రం వాళ్లమని చెప్పుకుంటుంది అనే విషయాలు బైబిల్ మాటలు కావు. అవి చరిత్రకారుల, పరిశోధకుల, వార్తా సంస్థల సమాచారం. వాటిని ఆయా చోట్ల స్పష్టంగా గుర్తించి, ఆధారాల పేర్లు ఇచ్చాం. పండితుల, పాత క్రైస్తవ రచయితల (ఉదాహరణకు ఇరేనియస్) అభిప్రాయాలు కూడా బైబిల్ మాటలు కావు; వాటిని కూడా అక్కడే గుర్తించాం. ఏ సమూహం నిజంగా ఏ గోత్రం సంతానమో మేము నిర్ణయించడం లేదు. సంఖ్యలు ఆయా మూలాలు ప్రచురించినవి, కాలంతో మారవచ్చు. పట్టికలోని “ఈ రోజు ప్రాంతం” సుమారు అంచనా మాత్రమే, దేశాల సరిహద్దుల గురించి ఏ రాజకీయ అభిప్రాయమూ కాదు.

వచనాల గురించి: ఈ వ్యాసంలోని బైబిల్ వచనాలు Biblica® ఉచిత తెలుగు సమకాలీన అనువాదం™ (Biblica® Open Telugu Contemporary Version™) నుండి తీసుకున్నవి. ప్రచురణ హక్కులు © 1976, 1990, 2022, 2024 Biblica, Inc. ఇవి CC BY-SA 4.0 లైసెన్స్ కింద ఉపయోగించబడ్డాయి (మూలం: ebible.org/telotsa). దీనిని Biblica ఆమోదించినట్టు కాదు. ప్రతి వచనం కింద, అది ఏ సందర్భంలో చెప్పబడిందో వివరించాం. వచనాన్ని పూర్తిగా అర్థం చేసుకోవడానికి, మీ బైబిల్‌లో ఆ అధ్యాయాన్ని మొత్తం చదవండి. ఇది పూర్తి లేదా తుది వివరణ కాదు. ఈ వ్యాసంలోని వివరణలను అధ్యయన సహాయంగా మాత్రమే పరిగణించండి.