మోషే జీవితం బానిసగా పుట్టి నాయకుడిగా ఎదిగిన కథ

మోషే జీవితం బైబిల్‌లో చాలా గొప్ప కథల్లో ఒకటి. ఐగుప్తులో బానిసగా పుట్టిన ఒక చిన్న పిల్లవాడు, నదిలో ఒక బుట్టలో తేలి, రాజభవనంలో పెరిగి, ఎడారిలో గొర్రెలు మేపి, చివరికి దేవుని పిలుపు పొంది, తన ప్రజలను బానిసత్వం నుండి విడిపించిన కథ ఇది. అతను దేవునితో ముఖాముఖిగా మాట్లాడాడు, సముద్రాన్ని చీల్చాడు, పది ఆజ్ఞలు తెచ్చాడు — కానీ అదే మోషే తప్పులు చేశాడు, కోపగించాడు, దేవుని ఆజ్ఞను ఉల్లంఘించాడు. అయినా దేవుడు అతన్ని విడిచిపెట్టలేదు. ఇది ఒక వ్యక్తి కథ కాదు — దేవుని పిలుపు, మానవ బలహీనత, దైవిక కృప ఈ మూడు కలిసిన కథ.

1. మోషే పుట్టుక

ఐగుప్తులో ఇశ్రాయేలీయుల కష్టాలు

యోసేపును తెలియని ఒక కొత్త రాజు ఐగుప్తులో రాజయ్యాడు నిర్గమకాండము 1:8. ఇశ్రాయేలీయులు ఫలించి, విస్తరించి, బలపడి, ఐగుప్తు దేశమంతటా నిండిపోయారు నిర్గమకాండము 1:7. వాళ్లు తమ కంటే బలవంతులు, సంఖ్యలో ఎక్కువ అవుతున్నారని చూసి ఫరో భయపడ్డాడు. “యుద్ధం వస్తే వాళ్లు మన శత్రువులతో కలిసి మన మీదికి తిరగవచ్చు” అని అతను తన ప్రజలతో చెప్పాడు నిర్గమకాండము 1:9-10. అందుకే ఫరో వాళ్లను బలవంతంగా పని చేయించి, కఠినంగా శ్రమపెట్టాడు నిర్గమకాండము 1:11-14.

అయినా ఇశ్రాయేలీయులు ఇంకా పెరిగారు. తరువాత ఆ రాజు ఒక క్రూరమైన ఆజ్ఞ ఇచ్చాడు:

“హెబ్రీ స్త్రీలకు ప్రసవ సమయంలో కాన్పుపీట దగ్గర మీరు వారికి సహాయం చేస్తున్నప్పుడు పుట్టింది మగపిల్లవాడైతే వానిని చంపెయ్యండి, ఆడపిల్ల పుడితే బ్రతకనివ్వండి.”
నిర్గమకాండము 1:16

అంటే మగ పిల్లలు పుడితే చంపేయమని. కానీ దేవుడు ఒక పిల్లవాడిని కాపాడాడు. ఆ పిల్లవాడే మోషే.

మోషే పుట్టుక

ఆ సమయంలో లేవి కుటుంబానికి చెందిన ఒక ఆవిడకు మగ పిల్లవాడు పుట్టాడు. ఆ పిల్లవాడు అందంగా ఉన్నాడని చూసి, ఆమె మూడు నెలలు దాచింది నిర్గమకాండము 2:1-2. ఇక దాచలేకపోయినప్పుడు ఒక చిన్న బుట్ట చేసి, దానిలో పిల్లవాడిని పెట్టి, నది ఒడ్డున జమ్ము మధ్యలో పెట్టింది నిర్గమకాండము 2:3.

ఆమె పేరు యోకెబెదు నిర్గమకాండము 6:20. హెబ్రీయులకు 11:23లో, “విశ్వాసం ద్వారానే మోషే తల్లిదండ్రులు అతడు పుట్టిన తర్వాత మూడు నెలల వరకు దాచి ఉంచారు, ఎందుకంటే అతడు సాధారణమైన బాలుడు కాడని వారు గ్రహించారు, రాజాజ్ఞకు వారు భయపడలేదు.” అని ఉంది.

ఫరో కుమార్తె మోషేను దత్తత తీసుకోవడం

ఫరో కుమార్తె నదికి స్నానం చేయడానికి వచ్చింది. ఆ బుట్టను చూసింది. తెప్పించి విప్పగా, చిన్న పిల్లవాడు ఏడుస్తున్నాడు. ఆమెకు జాలి వచ్చింది నిర్గమకాండము 2:5-6. ఆ సమయంలో మోషే సొంత అక్క వచ్చి, “ఈ పిల్లవాన్ని నీకోసం పెంచడానికి నేను వెళ్లి హెబ్రీ స్త్రీలలో ఒకరిని పిలుచుకొని రమ్మంటారా?” అని చెప్పింది నిర్గమకాండము 2:7. ఫరో కుమార్తె ఒప్పుకుంది. అలా మోషే తన సొంత తల్లి దగ్గరకే చేరాడు. పైగా ఫరో కుమార్తె జీతం కూడా ఇచ్చింది నిర్గమకాండము 2:8-9.

పిల్లవాడు పెరిగిన తరువాత, అతని తల్లి అతన్ని ఫరో కుమార్తె దగ్గరకు తీసుకువెళ్లింది:

“నేను అతన్ని నీటి నుండి బయటకు తీశాను” అని ఆమె అతనికి మోషే అని పేరు పెట్టింది.
నిర్గమకాండము 2:10

“మోషే” అంటే “నీళ్లలో నుండి తీసినవాడు.”

2. మోషే రాజభవనంలో, తరువాత పారిపోవడం

మోషే ఐగుప్తు రాజభవనంలో పెరిగాడు — ఫరో కుమార్తె కుమారుడిగా నిర్గమకాండము 2:10. కానీ అతను ఫరో కుమార్తె కుమారుడిగా పిలవబడటానికి ఒప్పుకోలేదు:

“విశ్వాసం ద్వారానే మోషే, పెరిగి పెద్దవాడైన తర్వాత ఫరో కుమార్తె యొక్క కుమారుడనని అనిపించుకోడానికి నిరాకరించాడు. అతడు అశాశ్వతమైన పాపభోగాలను అనుభవించేకంటే దేవుని ప్రజలతో పాటు శ్రమ పొందడాన్ని ఎంచుకున్నాడు.”
హెబ్రీయులకు 11:24-25

ఒక ఐగుప్తీయుడిని చంపడం

ఒక రోజు మోషే బయటకు వెళ్లి తన ప్రజల కష్టాలు చూశాడు. ఒక ఐగుప్తీయుడు ఒక హెబ్రీయుడిని కొడుతుండగా చూసి, చుట్టూ ఎవరూ లేరని చూసి, ఆ ఐగుప్తీయుడిని చంపి ఇసుకలో పాతిపెట్టాడు నిర్గమకాండము 2:11-12. కానీ ఆ విషయం బయటపడింది. ఫరో మోషేను చంపాలని చూశాడు నిర్గమకాండము 2:14-15.

మిద్యానులో నలభై సంవత్సరాలు

మోషే ఫరో దగ్గర నుండి పారిపోయి, మిద్యాను దేశంలో నివసించాడు నిర్గమకాండము 2:15. అక్కడ ఒక బావి దగ్గర కూర్చున్న సమయంలో, మిద్యాను యాజకుడైన యిత్రో కూతుళ్లు వచ్చి తమ తండ్రి గొర్రెలకు నీళ్లు తోడుతూ ఉన్నారు. కొందరు కాపరులు వచ్చి వాళ్లను తరిమేయగా, మోషే లేచి వాళ్లకు సహాయం చేశాడు నిర్గమకాండము 2:16-17. యిత్రో మోషేను తన ఇంటికి పిలిచాడు. తరువాత మోషే యిత్రో కూతురు సిప్పోరాను పెళ్లి చేసుకున్నాడు నిర్గమకాండము 2:21. వాళ్లకు గెర్షోము అనే కొడుకు పుట్టాడు నిర్గమకాండము 2:22.

మోషే మిద్యాను దేశంలో నలభై సంవత్సరాలు గడిపాడు. ఈ కాలంలో గొర్రెలు కాచాడు అపొస్తలుల కార్యములు 7:29-30.

3. మండే పొద — దేవుడు మోషేను పిలవడం

ఒక రోజు మోషే తన మామ యిత్రో గొర్రెలను మేపుతూ, ఎడారి దాటి హోరేబు అనే దేవుని పర్వతం దగ్గరకు వెళ్లాడు నిర్గమకాండము 3:1. అక్కడ ఒక పొద మండుతూ ఉంది. కానీ ఆ పొద కాలిపోలేదు నిర్గమకాండము 3:2. మోషే ఆ అద్భుతం చూడాలని దగ్గరకు వెళ్తుండగా, దేవుడు అతన్ని పిలిచాడు:

దానిని చూడడానికి అతడు అక్కడికి రావడం యెహోవా చూసినప్పుడు, ఆ పొద మధ్యలో నుండి దేవుడు, “మోషే! మోషే!” అని అతన్ని పిలిచారు. అందుకు మోషే, “నేను ఇక్కడ ఉన్నాను” అన్నాడు.
నిర్గమకాండము 3:4

పరిశుద్ధమైన నేల

“దగ్గరకు రావద్దు, నీవు నిలబడిన స్థలం పరిశుద్ధస్థలం కాబట్టి నీ చెప్పులు విప్పు.”
నిర్గమకాండము 3:5

దేవుని పేరు

మోషే “నీ పేరు ఏమిటి?” అని అడిగాడు. దేవుడు చెప్పాడు:

దేవుడు మోషేతో, “నేను నేనైయున్నాను” అని చెప్పారు.
నిర్గమకాండము 3:14

నిర్గమకాండము 3లో దేవుడు మోషేకు తనను “నేను నేనైయున్నాను” అని చెప్పాడు; తరువాత తన నామాన్ని యెహోవాగా చెప్పాడు నిర్గమకాండము 6:2-3.

దేవుని ప్రణాళిక

“నేను ఈజిప్టులో ఉన్న నా ప్రజల బాధను చూశాను, వారి శ్రమల గురించి నాకు తెలుసు… వారిని ఈజిప్టువారి చేతిలో నుండి విడిపించి పాలు తేనెలు ప్రవహించే దేశంలోనికి తీసుకెళ్లడానికి… నా ప్రజలైన ఇశ్రాయేలీయులను ఈజిప్టు బయటకు తీసుకురావడానికి నిన్ను ఫరో దగ్గరకు పంపుతున్నాను.”
నిర్గమకాండము 3:7-10

మోషే ఐదు అభ్యంతరాలు

మోషే దేవునితో నిజాయితీగా మాట్లాడాడు. ఐదు అభ్యంతరాలు చెప్పాడు:

1. “నేను ఎవరు?” — దేవుడు, “ఖచ్చితంగా నేను నీకు తోడై ఉంటాను” అన్నాడు నిర్గమకాండము 3:11-12.

2. “వాళ్లు నీ పేరు అడిగితే?” — దేవుడు “నేను నేనైయున్నాను” అని చెప్పాడు నిర్గమకాండము 3:13-14.

3. “వాళ్లు నమ్మకపోతే?” — దేవుడు మూడు గుర్తులు ఇచ్చాడు నిర్గమకాండము 4:1-9.

4. “నాకు మాటలు రావు” — దేవుడు, “నేను సహాయం చేస్తాను, ఏమి మాట్లాడాలో నేను నీకు బోధిస్తాను” అన్నాడు నిర్గమకాండము 4:10-12.

5. “వేరే వాళ్లను పంపు” — దేవుడు కోపగించి, అహరోను నోరుగా ఉంటాడని చెప్పాడు నిర్గమకాండము 4:13-16.

4. మోషే ఐగుప్తుకు తిరిగి వెళ్లడం

మోషే తన మామ యిత్రో దగ్గరకు వెళ్లి, ఐగుప్తుకు తిరిగి వెళ్లడానికి అనుమతి అడిగాడు నిర్గమకాండము 4:18. దేవుడు అతనితో, “ఐగుప్తుకు తిరిగి వెళ్లుము; నిన్ను చంపజూచినవారందరు చనిపోయిరి” అన్నాడు నిర్గమకాండము 4:19. మోషే తన భార్యను, కొడుకులను తీసుకుని ఐగుప్తుకు బయలుదేరాడు నిర్గమకాండము 4:20.

దారిలో జరిగిన సంఘటన

“ప్రయాణ మార్గంలో వారు బసచేసిన చోటు దగ్గర యెహోవా మోషేను ఎదుర్కొని అతన్ని చంపబోయారు.”
నిర్గమకాండము 4:24

ఆ వచనంలో ఎవరి తప్పిదం వల్ల ఆ సంఘటన జరిగిందో స్పష్టంగా చెప్పలేదు. సిప్పోరా తన కుమారునికి సున్నతి చేసింది; అప్పుడు యెహోవా మోషేను విడిచిపెట్టాడు నిర్గమకాండము 4:25-26. సున్నతి అంటే దేవుడు అబ్రాహాముతో చేసిన ఒప్పందానికి గుర్తుగా మగ శిశువులకు చేసే ఆచారం ఆదికాండము 17:10-14.

అహరోనుతో కలయిక

దేవుడు అహరోనుకు, మోషే ఎడారిలో కలుస్తాడని చెప్పాడు. వాళ్లు హోరేబు పర్వతం దగ్గర కలుసుకున్నారు నిర్గమకాండము 4:27-28. మోషే దేవుడు చెప్పిన మాటలన్నీ అహరోనుకు చెప్పాడు. వాళ్లు ఇశ్రాయేలీయుల పెద్దలను అందరినీ పిలిచి, మోషే చెప్పిన మాటలు చెప్పారు. ప్రజలు నమ్మి, యెహోవా తన ప్రజలను దర్శించాడని, వారి శ్రమను చూచాడని విని, తలవంచి నమస్కరించారు నిర్గమకాండము 4:29-31.

ఫరో మొదటిసారి నిరాకరించడం

మోషే, అహరోను ఫరో దగ్గరకు వెళ్లి, “ఇశ్రాయేలు దేవుడైన యెహోవా, నా ప్రజలను పోనిమ్ము” అని చెప్పారు నిర్గమకాండము 5:1. ఫరో ఏమన్నాడు?

“నేను ఆయన మాట విని ఇశ్రాయేలీయులను వెళ్లనివ్వడానికి యెహోవా ఎవరు? ఆ యెహోవా నాకు తెలియదు, ఇశ్రాయేలీయులను నేను పంపను.”
నిర్గమకాండము 5:2

అంతేకాక, ఫరో ఇశ్రాయేలీయుల పని ఇంకా కష్టం చేశాడు నిర్గమకాండము 5:6-14. మోషే దేవునికి మొరపెట్టాడు నిర్గమకాండము 5:22-23. దేవుడు మోషేతో చెప్పిన మాట:

“ఇప్పుడు నేను ఫరోకు ఏం చేయబోతున్నానో నీవు చూస్తావు: నా బలమైన హస్తాన్ని బట్టి అతడు వారిని వెళ్లనిస్తాడు; నా బలమైన హస్తాన్ని బట్టి అతడు వారిని తన దేశం నుండి తరిమివేస్తాడు.”
నిర్గమకాండము 6:1

అంటే ఫరో తన సొంత చేతితో వాళ్లను పోనిస్తాడు, వెళ్లగొడతాడు.

5. ఐగుప్తు తెగుళ్లు

“నేను ఈజిప్టుకు వ్యతిరేకంగా చేయి చాచి ఇశ్రాయేలీయులను దాని నుండి బయటకు తీసుకువచ్చినప్పుడు నేను యెహోవానని ఈజిప్టువారు తెలుసుకుంటారు.”
నిర్గమకాండము 7:5

ఈ తెగుళ్ల ద్వారా ఐగుప్తు దేవతలపై, ఫరో అధికారంపై యెహోవా తన శక్తి చూపించాడు. ఇక్కడ మొదలైంది ఆ పది తెగుళ్లు (దేవుడు ఐగుప్తు మీద పంపిన పది శిక్షలు) కథ.

మొదటి తెగులు — నీళ్లు రక్తంగా మారడం

మోషే, అహరోను ఫరో ముందు దేవుడు చెప్పినట్లు చేశారు. అహరోను తన కర్రను నైలు నది మీద ఎత్తగా, నది నీళ్లు రక్తంగా మారాయి నిర్గమకాండము 7:20. చేపలు చనిపోయాయి. నది నుండి దుర్వాసన వచ్చింది. కానీ ఐగుప్తు మాంత్రికులు కూడా అలాగే చేయగా, ఫరో మనసు కరగలేదు నిర్గమకాండము 7:22-23.

రెండవ తెగులు — కప్పలు

కప్పలు వచ్చి ఐగుప్తు అంతటా నిండాయి నిర్గమకాండము 8:6. ఇళ్లలో, పడకల్లో, పాత్రల్లో, రొట్టె పిండిలో కూడా కప్పలు. ఫరో కొంత లొంగగా, మోషే ప్రార్థన చేశాడు. కప్పలు చనిపోయాయి. ఆ చనిపోయిన కప్పల నుండి దేశమంతా దుర్వాసన వ్యాపించింది నిర్గమకాండము 8:14. కానీ కప్పలు పోగానే, ఫరో మళ్లీ కఠినుడయ్యాడు నిర్గమకాండము 8:15.

మూడవ తెగులు — దోమలు (చిన్న పురుగులు)

నేలలోని ధూళి దోమలుగా మారింది నిర్గమకాండము 8:17. ఐగుప్తు మాంత్రికులు కూడా దీన్ని చేయలేకపోయారు. వాళ్లు, “ఇది దేవుని వేలు” అన్నారు నిర్గమకాండము 8:19. కానీ ఫరో వినలేదు.

నాల్గవ తెగులు — పురుగులు

“ఆ దినాన నా ప్రజలు నివసించే గోషేను దేశంలో మాత్రం ఏ ఈగల గుంపు ఉండదు; అప్పుడు యెహోవానైన నేను ఈ దేశంలో ఉన్నానని నీవు తెలుసుకుంటావు.”
నిర్గమకాండము 8:22

అంటే ఇశ్రాయేలీయులున్న గోషెను ప్రాంతంలో పురుగులు రాలేదు. ఫరో మళ్లీ మోషేను పిలిచి ప్రార్థన చేయించాడు. పురుగులు పోయాయి. కానీ తరువాత మళ్లీ హృదయం గట్టిపడింది నిర్గమకాండము 8:32.

ఐదవ తెగులు — పశువుల జాడ్యం

దేవుడు ఐగుప్తు పశువులన్నిటికీ జాడ్యం పంపాడు నిర్గమకాండము 9:3. కానీ ఇశ్రాయేలీయుల పశువులలో ఒక్కటి కూడా చనిపోలేదు నిర్గమకాండము 9:4. ఫరో పరిశోధించి చూసినా, అతని మనసు కరగలేదు నిర్గమకాండము 9:7.

ఆరవ తెగులు — కురుపులు

మనుషుల మీద, పశువుల మీద కురుపులు పుట్టాయి నిర్గమకాండము 9:10. ఐగుప్తు మాంత్రికులకు కూడా కురుపులు వచ్చాయి నిర్గమకాండము 9:11. కానీ ఫరో ఇంకా కఠినుడే.

ఏడవ తెగులు — వడగండ్లు

కొందరు ఐగుప్తీయులు దేవుని మాట విని, తమ సేవకులను, పశువులను ఇంటికి తీసుకున్నారు నిర్గమకాండము 9:20. వాళ్లు కాపాడబడ్డారు. మోషే కర్ర చాపగా, ఉరుములు, వడగండ్లు, అగ్ని వచ్చాయి నిర్గమకాండము 9:23. కానీ గోషెను ప్రాంతంలో వడగండ్లు పడలేదు నిర్గమకాండము 9:26. ఫరో కొంత లొంగి, తరువాత మళ్లీ పాపం చేశాడు నిర్గమకాండము 9:34-35.

ఎనిమిదవ తెగులు — మిడతలు

ఇప్పుడు ఫరో సేవకులు కూడా భయపడ్డారు నిర్గమకాండము 10:7. ఫరో మోషేతో, “పిల్లలు వద్దు” అన్నాడు. మోషే అంగీకరించలేదు. తూర్పు గాలి మిడతలను తీసుకువచ్చింది. అవి మిగిలిన పంటలన్నీ తినేశాయి నిర్గమకాండము 10:15. ఫరో మోషేను పిలిచి, “నేను పాపం చేశాను” అన్నాడు నిర్గమకాండము 10:16-17. కానీ మళ్లీ హృదయం గట్టిపడింది నిర్గమకాండము 10:20.

తొమ్మిదవ తెగులు — చీకటి

మూడు రోజులు ఐగుప్తు అంతటా దట్టమైన చీకటి వచ్చింది నిర్గమకాండము 10:22-23. కానీ ఇశ్రాయేలీయులున్న చోట వెలుగు ఉంది. ఫరో కోపగించి, “నా ముఖం మళ్లీ చూడకు” అన్నాడు నిర్గమకాండము 10:28.

పదవ తెగులు — మొదటి సంతానం మరణం

ఇది చివరి మరియు అన్నిటికంటే కఠినమైన తెగులు. దేవుడు ఇశ్రాయేలీయులకు పస్కా (దేవుడు ఐగుప్తు నుండి రక్షించిన రాత్రి జ్ఞాపకార్థం ఆచరించే పండుగ) గురించి ఆజ్ఞ ఇచ్చాడు. ప్రతి కుటుంబం ఒక గొర్రెపిల్లను వధించి, దాని రక్తాన్ని తలుపు కుమ్ముల మీద, తలుపు పై కట్టె మీద రాయాలి నిర్గమకాండము 12:7.

“మీరున్న ఇళ్ళ మీద ఉన్న రక్తం మీకు గుర్తుగా ఉంటుంది, నేను ఆ రక్తాన్ని చూసినప్పుడు, మిమ్మల్ని దాటి వెళ్తాను. నేను ఈజిప్టును మొత్తినప్పుడు ఏ నాశనకరమైన తెగులు మిమ్మల్ని తాకదు.”
నిర్గమకాండము 12:13

అర్ధరాత్రి యెహోవా ఐగుప్తులోని మొదటి సంతానాన్ని — ఫరో కొడుకు నుండి ఖైదీ కొడుకు వరకు — చంపాడు నిర్గమకాండము 12:29. ఐగుప్తులో పెద్ద ఏడ్పు వచ్చింది నిర్గమకాండము 12:30. ఫరో ఆ రాత్రే మోషే, అహరోనులను పిలిచి, “మీరును, ఇశ్రాయేలీయులును లేచి నా ప్రజలలో నుండి బయలుదేరి, యెహోవాను సేవించుడి” అన్నాడు నిర్గమకాండము 12:31-32.

అలా ఇశ్రాయేలీయులు ఐగుప్తు నుండి బయలుదేరారు. ఇశ్రాయేలీయులు ఐగుప్తులో నివసించిన కాలము నాలుగు వందల ముప్పది సంవత్సరాలు నిర్గమకాండము 12:40-41. ఈ కాలంలో చివరి భాగంలో వాళ్లు బానిసలుగా శ్రమపడ్డారు.

ఐగుప్తీయుల నుండి కానుకలు

దేవుడు ఇశ్రాయేలీయులకు ఐగుప్తీయుల దగ్గర నుండి వెండి, బంగారు వస్తువులు, వస్త్రాలు అడగమని చెప్పాడు నిర్గమకాండము 12:35-36. ఐగుప్తీయులు వాళ్లకు ఇచ్చారు. ఇది దేవుడు అబ్రాహాముతో చెప్పిన “వారు గొప్ప ఆస్తితో బయలుదేరుతారు” అనే మాట నెరవేర్పు ఆదికాండము 15:14.

6. పస్కా అంటే ఏమిటి?

పస్కా అంటే — దేవుడు ఐగుప్తులోని మొదటి సంతానాన్ని చంపిన రాత్రి, ఇశ్రాయేలీయుల ఇళ్లను దాటిపోయిన జ్ఞాపకార్థం ఆచరించే పండుగ నిర్గమకాండము 12:13-14. హెబ్రీ భాషలో “పస్కా” అంటే “దాటిపోవడం.”

ఆ రాత్రి ఇశ్రాయేలీయులు గొర్రెపిల్లను వధించి, దాని రక్తాన్ని తలుపు కుమ్ముల మీద రాశారు. ఆ రక్తం చూసి దేవుడు ఆ ఇళ్లను దాటిపోయాడు.

కొత్త నిబంధనలో క్రీస్తును పస్కా గొర్రెపిల్లతో అనుసంధానించే వివరణ ఉంది. యోహాను సువార్తలో, “ఇదిగో లోక పాపమును తీసివేయు దేవుని గొర్రెపిల్ల” అని యేసు గురించి చెప్పబడింది యోహాను 1:29. 1 కొరింథీయులకు 5:7లో, “మన పస్కా అయిన క్రీస్తు బలి చేయబడెను” అని ఉంది.

7. ఎర్ర సముద్రం దాటడం

మేఘ స్తంభం, అగ్ని స్తంభం

ఇశ్రాయేలీయులు బయలుదేరినప్పుడు, దేవుడు వాళ్లకు ముందుగా నడిచాడు. పగలు మేఘ స్తంభంలో (దేవుడు దారి చూపించడానికి ఉపయోగించిన మేఘం), రాత్రి అగ్ని స్తంభంలో వాళ్లకు దారి చూపించాడు నిర్గమకాండము 13:21-22.

ఫరో వెంబడించడం

ఇశ్రాయేలీయులు బయలుదేరిన తరువాత, ఫరో మనసు మార్చుకుని, తన రథాలతో, సైన్యంతో వాళ్లను వెంబడించాడు నిర్గమకాండము 14:5-9. ఇశ్రాయేలీయులు ఎర్ర సముద్రం దగ్గర ఉన్నారు. వాళ్లు ఫరో సైన్యాన్ని చూసి చాలా భయపడి, యెహోవాకు మొరపెట్టారు నిర్గమకాండము 14:10.

మోషే ప్రజలకు ధైర్యం చెప్పాడు:

“భయపడకండి. స్థిరంగా నిలబడి యెహోవా ఈ రోజు మీకు కలుగజేసే విడుదలను చూడండి. ఈ రోజు మీరు చూస్తున్న ఈజిప్టువారు మరలా మీరెప్పుడూ చూడరు. యెహోవా మీ కోసం యుద్ధం చేస్తారు; మీరు మౌనంగా ఉంటే చాలు.”
నిర్గమకాండము 14:13-14

సముద్రం చీలడం

దేవుడు మోషేతో, “నీ కర్రను ఎత్తి, నీ చేయిని సముద్రము మీద చాపుము; అప్పుడు నేను సముద్రాన్ని రెండుగా విభజిస్తాను” అన్నాడు నిర్గమకాండము 14:16.

“మోషే సముద్రం వైపు తన చేతిని చాపగా యెహోవా ఆ రాత్రంతా బలమైన తూర్పు గాలిచేత సముద్రాన్ని పాయలుగా చేసి దానిని ఆరిన నేలగా చేశారు. నీళ్లు రెండుగా విడిపోయాయి.”
నిర్గమకాండము 14:21

ఇశ్రాయేలీయులు సముద్రం మధ్యలో ఎండిన నేల మీద నడిచారు నిర్గమకాండము 14:22.

ఐగుప్తీయుల నాశనం

ఐగుప్తీయులు వాళ్లను వెంబడించగా, దేవుడు వాళ్ల రథ చక్రాలు తీసివేశాడు నిర్గమకాండము 14:24-25. దేవుడు మోషేతో, “నీ చేయిని సముద్రము మీద చాపుము” అన్నాడు. మోషే అలాగే చేయగా, సముద్రం తిరిగి తన స్థితికి వచ్చింది. ఐగుప్తీయుల సైన్యం మునిగిపోయింది నిర్గమకాండము 14:26-28.

మోషే పాట

“నేను యెహోవాకు పాడతాను, ఆయన ఉన్నతంగా హెచ్చింపబడ్డారు. గుర్రాన్ని దాని రౌతును ఆయన సముద్రంలో పడవేశారు.”
నిర్గమకాండము 15:1

బైబిలులో మొదట ఉన్న పాట ఇది నిర్గమకాండము 15:1. మోషే ఆ పాట పాడాడు నిర్గమకాండము 15:1-18. మిర్యాము స్త్రీలతో కలిసి తంబురలు వాయించి నాట్యం చేసింది నిర్గమకాండము 15:20-21.

8. మారా నీళ్లు, ఏలీము

ఎర్ర సముద్రం దాటిన తరువాత, ఇశ్రాయేలీయులు షూరు ఎడారిలో మూడు రోజులు నడిచారు. చివరకు మారా అనే చోటికి వచ్చారు. కానీ అక్కడి నీళ్లు చేదుగా ఉన్నాయి నిర్గమకాండము 15:22-23.

మోషే యెహోవాకు మొరపెట్టాడు. అప్పుడు:

“యెహోవా అతనికి ఒక చెట్టు కొమ్మను చూపించారు. అతడు దానిని నీటిలో వేయగా ఆ నీరు తియ్యగా మారాయి.”
నిర్గమకాండము 15:25

తరువాత వాళ్లు ఏలీము అనే చోటికి వచ్చారు. అక్కడ పన్నెండు నీటి బుగ్గలు, డెబ్బై ఖర్జూర చెట్లు ఉన్నాయి నిర్గమకాండము 15:27.

9. మన్నా, నీరు, సుళ్లు

మన్నా

సీను ఎడారిలో ప్రజలు ఆకలిగొని గొణుగుకున్నారు. దేవుడు మోషేతో, “నేను ఆకాశం నుండి మీకు ఆహారం కురిపిస్తాను. ప్రజలు ప్రతిరోజు బయటకు వెళ్లి సరిపడా ఏరుకోవాలి. ఆరవ రోజు రెండు రెట్లు ఏరుకోవాలి” అన్నాడు నిర్గమకాండము 16:4-5.

ఉదయం పొలం మీద మంచు లాంటిది కనిపించింది. అది మన్నా (దేవుడు ఎడారిలో ఇచ్చిన పరలోక ఆహారం). దాన్ని ఏరుకుని రొట్టెలు చేసుకున్నారు. దాని రుచి తేనెతో చేసిన రొట్టెలా ఉంది నిర్గమకాండము 16:31. ఇది నలభై సంవత్సరాలు కొనసాగింది నిర్గమకాండము 16:35.

కొందరు మరుసటి రోజు కోసం మిగిల్చారు. అది పురుగులు పట్టి దుర్వాసన వచ్చింది నిర్గమకాండము 16:20. కొందరు ఆరవ రోజు కాకుండా వేరే రోజు ఏరుకోవడానికి వెళ్లారు. కానీ దొరకలేదు నిర్గమకాండము 16:27. దేవుడు ప్రజలకు విధేయత నేర్పించాడు.

దేవుడు మోషేతో, “ఒక కుండలో మన్నా నింపి, తరతరాలకు ఉంచు” అన్నాడు నిర్గమకాండము 16:33. అహరోను అలాగే చేశాడు.

రెఫీదీములో నీరు

రెఫీదీము అనే చోట నీళ్లు లేక ప్రజలు గొణుగుకున్నారు. మోషే దేవునికి మొరపెట్టాడు. దేవుడు, “హోరేబులోని బండ దగ్గర నిలబడి, దాన్ని కొట్టుము, నీళ్లు వస్తాయి” అన్నాడు. మోషే అలాగే చేయగా నీళ్లు వచ్చాయి నిర్గమకాండము 17:6.

సుళ్లు — మొదటి సంఘటన (నిర్గమకాండము 16)

మన్నా ఇచ్చిన సమయంలోనే, సాయంత్రం సుళ్లు కూడా వచ్చాయి:

“ఆ సాయంకాలం పూరేళ్ళు వచ్చి శిబిరం స్థలాన్ని కప్పివేశాయి, ఉదయకాలం ఆ శిబిరం చుట్టూ మంచు పొర ఉంది.”
నిర్గమకాండము 16:13

అది దేవుడు మోషే ద్వారా చేసిన మొదటి సుళ్ల సంఘటన. అప్పుడు ప్రజలు సుళ్లను ఏరుకుని తిన్నారు. ఇది దేవుని కృప. దేవుడు వాళ్లకు మన్నా ఇచ్చాడు, సుళ్లు కూడా ఇచ్చాడు.

సుళ్లు — రెండవ సంఘటన (సంఖ్యాకాండము 11)

తరువాత, ఇంకా కొంతకాలానికి ప్రజలు మళ్లీ మాంసం కోసం ఆశపడి గొణుగుకున్నారు. వాళ్లు ఐగుప్తులో తిన్న చేపలు, దోసకాయలు, ఉల్లిపాయలు, వెల్లుల్లి గుర్తుచేసుకున్నారు సంఖ్యాకాండము 11:4-6. “మన్నా తప్ప మరేమీ లేదు” అని గొణుగుకున్నారు.

అప్పుడు దేవుడు మోషేతో, “ప్రజలకు మాంసం ఇస్తాను. ఒక రోజు కాదు, రెండు రోజులు కాదు, ఐదు రోజులు, పది రోజులు, ఇరవై రోజులు, నెల రోజులు కాదు — రెండు నెలలు మాంసం తింటారు. వాళ్లు వాంతి చేసుకునేంత వరకు” అన్నాడు సంఖ్యాకాండము 11:18-20.

ఒక రోజు రాత్రి సుళ్లు వచ్చాయి. ప్రజలు రోజంతా, రాత్రంతా, మరుసటి రోజు కూడా సుళ్లను ఏరుకున్నారు. ఎవరు తక్కువ ఏరుకున్నా, పది హోమెర్లు (సుమారు 220 లీటర్లు) దొరికాయి సంఖ్యాకాండము 11:31-32.

కానీ వాళ్లు కృతజ్ఞత లేకుండా మాంసం కోసం ఆశపడినందున, దేవుడు వాళ్లలో చాలామందిని శిక్షించాడు సంఖ్యాకాండము 11:33. ఆ స్థలానికి “కిబ్రోత్త-హత్తవా” అని పేరు పెట్టారు — అంటే “ఆశపడిన సమాధులు” సంఖ్యాకాండము 11:34.

10. అమాలేకీయులతో యుద్ధం

అమాలేకీయులు ఇశ్రాయేలీయుల మీద దాడి చేశారు. మోషే యెహోషువకు సైన్యాన్ని అప్పగించి, దేవుడు తనకు ఇచ్చిన కర్రను చేత పట్టుకుని కొండ మీద నిలబడ్డాడు నిర్గమకాండము 17:9-10. మోషే చేయి ఎత్తి ఉన్నంతవరకు ఇశ్రాయేలీయులు గెలిచారు. చేయి అలసినప్పుడు, అహరోను, హూరు అతని చేతులు ఆదుకున్నారు నిర్గమకాండము 17:11-12. యెహోషువ అమాలేకీయులను ఓడించాడు నిర్గమకాండము 17:13.

దేవుడు మోషేతో, “ఇది గ్రంథంలో వ్రాయుము. అమాలేకీయుల పేరును ఆకాశం కింద నుండి తుడిచివేస్తాను” అన్నాడు నిర్గమకాండము 17:14. మోషే ఒక బలిపీఠం కట్టి, “యెహోవా నిస్సీ” అని పేరు పెట్టాడు నిర్గమకాండము 17:15.

11. యిత్రో సలహా, కుటుంబ కలయిక

మోషే మామ యిత్రో (సిప్పోరా తండ్రి) వచ్చి, మోషే ప్రజలందరి తగాదాలు తానే తీర్చుతున్నట్లు చూసి, అతనికి సలహా ఇచ్చాడు: నాయకులను నియమించి, వాళ్ల ద్వారా తగాదాలు తీర్చమని నిర్గమకాండము 18:13-23. మోషే ఆ సలహా విని అలాగే చేశాడు నిర్గమకాండము 18:24-26.

యిత్రో మోషే భార్య సిప్పోరాను, కొడుకులను కూడా తీసుకువచ్చి మోషేకు అప్పగించాడు నిర్గమకాండము 18:1-12. ఇది కుటుంబ కలయిక.

12. సీనాయి పర్వతం — పది ఆజ్ఞలు

దేవుని ఒప్పందం

ఇశ్రాయేలీయులు సీనాయి ఎడారికి చేరుకున్నారు. దేవుడు మోషేను పర్వతం మీదకు పిలిచి, తన నిబంధన (దేవుడు తన ప్రజలతో చేసుకునే ఒప్పందం) చెప్పాడు:

“మీరిప్పుడు నాకు పూర్తిగా లోబడి నా ఒడంబడికను పాటిస్తే, అన్ని దేశాల్లో మీరు నా విలువైన ఆస్తి అవుతారు. ఈ భూమి అంతా నాదే అయినా, మీరు నాకు ఒక యాజకుల రాజ్యంగా పరిశుద్ధ జనంగా ఉంటారు.”
నిర్గమకాండము 19:5-6

పర్వతం మీద దేవుని దర్శనం

మూడవ రోజున ఉరుములు, మెరుపులు, దట్టమైన మేఘం, బాకా ధ్వని వచ్చాయి. సీనాయి పర్వతం పొగ వెలువరించింది. యెహోవా అగ్నిలో దిగివచ్చాడు నిర్గమకాండము 19:16-20. మోషే నలభై రోజులు, నలభై రాత్రులు పర్వతం మీద ఉన్నాడు నిర్గమకాండము 24:18.

పది ఆజ్ఞలు

దేవుడు మోషేకు రెండు రాతి పలకల మీద పది ఆజ్ఞలు ఇచ్చాడు నిర్గమకాండము 20:1-17; 31:18. సులభంగా అర్థం చేసుకోవడానికి వీటిని దేవుని పట్ల బాధ్యతలు, మనుషుల పట్ల బాధ్యతలు అని చూడవచ్చు.

మొదటి ఆజ్ఞ — వేరే దేవుళ్లు ఉండకూడదు

“నేను తప్ప వేరొక దేవుడు మీకు ఉండకూడదు.”
నిర్గమకాండము 20:3

రెండవ ఆజ్ఞ — విగ్రహాలు చేయకూడదు

“పైన ఆకాశంలో గాని, క్రింద భూమిమీద గాని భూమి క్రింద నీళ్లలో గాని ఉన్న దేని రూపంలో మీరు మీకోసం ప్రతిమను చేసుకోకూడదు… మీరు వాటికి నమస్కరించకూడదు పూజింపకూడదు.”
నిర్గమకాండము 20:4-5

మూడవ ఆజ్ఞ — దేవుని పేరు వ్యర్థంగా పలకకూడదు

“మీ దేవుడైన యెహోవా నామాన్ని అనవసరంగా ఉపయోగించకూడదు, ఎందుకంటే తన నామాన్ని అనవసరంగా ఉపయోగించే వారిని యెహోవా నిర్దోషులుగా వదిలేయరు.”
నిర్గమకాండము 20:7

నాల్గవ ఆజ్ఞ — విశ్రాంతి దినం పాటించాలి

“సబ్బాతు దినాన్ని పరిశుద్ధంగా పాటించడం జ్ఞాపకముంచుకోండి. ఆరు రోజులు మీరు కష్టపడి మీ పని అంతటిని చేసుకోవాలి, కాని ఏడవ రోజు మీ దేవుడైన యెహోవాకు సబ్బాతు దినము.”
నిర్గమకాండము 20:8-10

విశ్రాంతి దినం అంటే పని ఆపి దేవునికి ప్రత్యేకంగా ఉంచే రోజు.

ఐదవ ఆజ్ఞ — తల్లిదండ్రులను గౌరవించాలి

“మీ దేవుడైన యెహోవా మీకు ఇచ్చే దేశంలో మీరు ఎక్కువకాలం జీవించేలా మీ తండ్రిని తల్లిని గౌరవించాలి.”
నిర్గమకాండము 20:12

ఆరవ ఆజ్ఞ — హత్య చేయకూడదు

“మీరు హత్య చేయకూడదు.”
నిర్గమకాండము 20:13

ఏడవ ఆజ్ఞ — వ్యభిచారం చేయకూడదు

“మీరు వ్యభిచారం చేయకూడదు.”
నిర్గమకాండము 20:14

ఎనిమిదవ ఆజ్ఞ — దొంగతనం చేయకూడదు

“మీరు దొంగతనం చేయకూడదు.”
నిర్గమకాండము 20:15

తొమ్మిదవ ఆజ్ఞ — అబద్ధ సాక్ష్యం చెప్పకూడదు

“మీ పొరుగువారికి వ్యతిరేకంగా అబద్ధసాక్ష్యం చెప్పకూడదు.”
నిర్గమకాండము 20:16

పదవ ఆజ్ఞ — ఇతరుల ఆస్తిని ఆశించకూడదు

“మీ పొరుగువాని ఇంటిని మీరు ఆశించకూడదు. మీ పొరుగువాని భార్యను గాని, అతని దాసుని గాని దాసిని గాని, అతని ఎద్దును గాని గాడిదను గాని, మీ పొరుగువానికి చెందిన దేన్ని మీరు ఆశించకూడదు.”
నిర్గమకాండము 20:17

పది ఆజ్ఞల సారాంశం

కొత్త నిబంధనలో యేసు ఈ పది ఆజ్ఞలను రెండు మాటల్లో సారాంశం చేశాడు:

“మీ పూర్ణహృదయంతో, మీ పూర్ణాత్మతో మీ పూర్ణమనస్సుతో మీ ప్రభువైన దేవుని ప్రేమించాలి. ఇది అతి ముఖ్యమైన మొదటి ఆజ్ఞ. రెండవ ఆజ్ఞ దాని వంటిదే: మీకులా మీ పొరుగువారిని ప్రేమించాలి.”
మత్తయి 22:37-40

ఒప్పంద రక్తం

మోషే ప్రజలకు దేవుని మాటలు చెప్పాడు. ప్రజలు, “యెహోవా ఆజ్ఞాపించిన వాటన్నిటిని మేము చేస్తాం” అన్నారు నిర్గమకాండము 24:3. మోషే బలులు అర్పించి, రక్తాన్ని ప్రజల మీద చల్లి, “ఈ మాటలన్నిటి ప్రకారం యెహోవా మీతో చేసిన నిబంధన రక్తం ఇదే” అన్నాడు నిర్గమకాండము 24:8.

70 మంది పెద్దలు

దేవుడు మోషేతో, “ఇశ్రాయేలు పెద్దలలో డెబ్బై మందిని తీసుకుని పర్వతం మీదకు రమ్ము” అన్నాడు. వాళ్లు దేవుని దర్శనం చేసి, తిని త్రాగారు నిర్గమకాండము 24:9-11.

13. బంగారు దూడ — ప్రజలు పాపం చేయడం

మోషే పర్వతం మీద ఎక్కువ కాలం ఉండటం చూసి, ప్రజలు అహరోను దగ్గరకు వచ్చి, “మాకు ముందుగా నడిచే దేవుడిని చేయుము” అన్నారు నిర్గమకాండము 32:1. అహరోను వాళ్ల బంగారు చెవులుంగరాలు తీసుకుని, ఒక దూడను పోతపోసి:

“ఓ ఇశ్రాయేలూ, ఈజిప్టులో నుండి మిమ్మల్ని బయటకు రప్పించిన మీ దేవుళ్ళు వీరే.”
నిర్గమకాండము 32:4

ప్రజలు దానికి బలులు అర్పించి, తిని త్రాగి ఆటలాడారు నిర్గమకాండము 32:6.

దేవుని కోపం

దేవుడు మోషేతో, “నీవు క్రిందికి వెళ్లు, ఈజిప్టులో నుండి నీవు తీసుకువచ్చిన నీ ప్రజలు చెడిపోయారు. నా కోపం వారి మీద రగులుకొని, నేను వారిని నాశనం చేస్తాను, నీవు నన్ను వదిలేయి. తర్వాత నేను నిన్ను గొప్ప జనంగా చేస్తాను” అన్నాడు నిర్గమకాండము 32:7-10. మోషే దేవునికి మొరపెట్టి, “యెహోవా, మీరు గొప్ప బలముతో బలమైన చేతితో ఈజిప్టులో నుండి రప్పించిన మీ ప్రజల మీద ఎందుకంత కోపం? ఈజిప్టువారు ఎందుకు చెప్పుకోవాలి? రగులుతున్న నీ కోపాన్ని విడిచిపెట్టండి; మనస్సు మార్చుకోండి, మీ ప్రజలపై విపత్తును తీసుకురావద్దు.” అని వేడుకున్నాడు నిర్గమకాండము 32:11-13. దేవుడు మోషే మాట విని, తన కోపం విడిచాడు నిర్గమకాండము 32:14.

మోషే కోపం, లేవీయుల చర్య

మోషే పర్వతం దిగి వచ్చి, దూడను, నాట్యాలను చూసి కోపించి, తాను తెచ్చిన రెండు పలకలను పర్వతం కింద పడవేసి పగలగొట్టాడు నిర్గమకాండము 32:19. అతను ఆ దూడను తీసి, అగ్నిలో కరిగించి, పొడిగా చేసి, నీళ్ల మీద చల్లి, ఇశ్రాయేలీయులను త్రాగించాడు నిర్గమకాండము 32:20.

మోషే, “యెహోవా పక్షంగా ఉన్నవాళ్లు నా దగ్గరకు రండి” అన్నాడు. లేవీయులు (లేవి గోత్రానికి చెందినవారు) అతని మాట విని అతని దగ్గరకు వచ్చారు. మోషే వాళ్లను ఆ పాపం మీద చర్య తీసుకోమని ఆజ్ఞాపించాడు. ఆ రోజు దాదాపు మూడు వేల మంది చనిపోయారు నిర్గమకాండము 32:26-28.

మోషే మధ్యవర్తిత్వం

మోషే మధ్యవర్తిగా (దేవునికి, మనుషులకు మధ్య నిలబడి వేడుకునే వ్యక్తి) దేవునికి ఇలా చెప్పాడు:

“దయచేసి వారి పాపాలను క్షమించండి, వారిని మీరు క్షమించకపోతే మీరు వ్రాసిన గ్రంథంలో నుండి నా పేరు తుడిచివేయండి.”
నిర్గమకాండము 32:32

దేవుని మహిమ గురించి మోషే కోరిక

మోషే దేవునికి, “నీ మహిమను నాకు చూపుము” అని అడిగాడు నిర్గమకాండము 33:18.

దేవుడు, “నా మహిమను నీ ముందు ప్రకటిస్తాను. కానీ నా ముఖాన్ని చూడలేవు, ఎందుకంటే మనిషి నా ముఖం చూసి బ్రతకలేడు. ఒక బండ సందులో నిలబెట్టి, నా మహిమ పోయేవరకు నా చేత్తో కప్పి, తరువాత నా వెనుక భాగం చూడనిస్తాను” అన్నాడు నిర్గమకాండము 33:19-23.

కొత్త పలకలు, ముఖం ప్రకాశించడం

దేవుడు మోషేను మళ్లీ పర్వతం మీదకు పిలిచి, కొత్త రెండు రాతి పలకలు ఇచ్చాడు నిర్గమకాండము 34:1-4. మోషే నలభై రోజులు, నలభై రాత్రులు పర్వతం మీద ఉన్నాడు నిర్గమకాండము 34:28.

“అహరోను, ఇశ్రాయేలీయులందరు మోషేను చూసినప్పుడు అతని ముఖం ప్రకాశవంతంగా ఉంది కాబట్టి అతని దగ్గరకు వెళ్లడానికి వారు భయపడ్డారు.”
నిర్గమకాండము 34:30

మోషే నలభై రోజులు, నలభై రాత్రులు దేవునితో పర్వతం మీద ఉన్నాడు నిర్గమకాండము 34:28. ఆయన సన్నిధిలో ఉన్నందున, మోషే ముఖం ప్రకాశించింది నిర్గమకాండము 34:29-30. ప్రజలు అతని దగ్గరకు రావడానికి భయపడ్డారు. మోషే తన ముఖం మీద ఒక ముసుగు వేసుకున్నాడు నిర్గమకాండము 34:31-35.

14. గుడారం నిర్మాణం, దేవుని మహిమ

దేవుడు మోషేకు గుడారం (దేవుడు తన ప్రజల మధ్య నివసించడానికి ఏర్పాటు చేసిన పవిత్రమైన గుడారం) ఎలా కట్టాలో వివరంగా చెప్పాడు నిర్గమకాండము 25-31. ప్రజలు తమ సొంత ఇష్టంతో వెండి, బంగారు, వస్త్రాలు, చర్మాలు తెచ్చి ఇచ్చారు నిర్గమకాండము 35:4-29. చాలా ఎక్కువ వచ్చాయి కాబట్టి మోషే ఆపమని చెప్పాడు నిర్గమకాండము 36:5-7.

మోషే గుడారాన్ని పూర్తి చేశాడు. అప్పుడు మేఘం గుడారాన్ని కప్పింది, యెహోవా మహిమ గుడారాన్ని నింపింది నిర్గమకాండము 40:34-38.

దేవుడు తన ప్రజలతో నివసించాడు. ఆయన నడిపింపు స్పష్టంగా ఉంది. మేఘం లేచినప్పుడు ప్రజలు ప్రయాణం చేసేవారు. మేఘం నిలిచినప్పుడు ప్రజలు ఆగేవారు.

15. ఎడారిలో నలభై సంవత్సరాలు

గూఢచారులను పంపడం

దేవుడు మోషేకు, కనాను దేశాన్ని పరిశోధించడానికి పన్నెండు మంది గూఢచారులను పంపమని చెప్పాడు సంఖ్యాకాండము 13:1-2. వాళ్లు నలభై రోజులు దేశాన్ని పరిశోధించి తిరిగి వచ్చారు. పది మంది భయపెట్టే నివేదిక ఇచ్చారు:

“అక్కడి నివాసులు బలిష్ఠులు, వారి పట్టణాలు కోటగోడలు కలిగి ఉన్నాయి… మా దృష్టిలో మేము మిడతల్లా కనిపించాం.”
సంఖ్యాకాండము 13:28, 33

కాలేబు, యెహోషువ మాత్రం, “తప్పకుండా మనం వెళ్లి ఆ దేశాన్ని స్వాధీనం చేసుకోవాలి, ఖచ్చితంగా చేయగలం” అన్నారు సంఖ్యాకాండము 13:30.

ప్రజలు నమ్మకపోవడం

ప్రజలు గొణుగుకుని, ఐగుప్తుకు తిరిగి వెళ్లాలని అనుకున్నారు సంఖ్యాకాండము 14:1-4. మోషే, అహరోను వాళ్ల ముందు సాష్టాంగపడ్డారు సంఖ్యాకాండము 14:5. దేవుడు కోపించి, ఆ తరం వాళ్లందరూ ఎడారిలో చనిపోతారని, కాలేబు, యెహోషువ మాత్రం కనానులో ప్రవేశిస్తారని చెప్పాడు సంఖ్యాకాండము 14:26-30. ఇశ్రాయేలీయులు నలభై సంవత్సరాలు ఎడారిలో తిరిగారు సంఖ్యాకాండము 14:33-34.

కోరహు, దాతాను, అబీరాము తిరుగుబాటు

కోరహు, దాతాను, అబీరాము మోషే, అహరోనులకు వ్యతిరేకంగా తిరుగుబాటు చేశారు సంఖ్యాకాండము 16:1-3. మోషే వాళ్లతో, “యెహోవా తనవాడిని ఎవరో చూపిస్తాడు” అన్నాడు సంఖ్యాకాండము 16:5. మరుసటి రోజు దేవుడు ఆ తిరుగుబాటుదారులను నాశనం చేశాడు — భూమి నోరు తెరచి వాళ్లను, వాళ్ల కుటుంబాలను మింగింది సంఖ్యాకాండము 16:31-33. తరువాత అగ్ని వచ్చి మరో 250 మందిని దహించింది సంఖ్యాకాండము 16:35.

అహరోను కర్ర చిగురించడం — దేవుని ఎన్నిక

కోరహు తిరుగుబాటు తరువాత, యాజకత్వం (దేవునికి బలులు అర్పించే పవిత్ర సేవ) ఎవరికి చెందాలో నిర్ణయించడానికి దేవుడు ఒక గుర్తు చూపించాడు. 12 గోత్రాల కర్రలను గుడారంలో ఉంచారు. మరుసటి రోజు అహరోను కర్ర మాత్రమే చిగురించి, పూవులు పూసి, బాదం కాయలు కాచింది సంఖ్యాకాండము 17:1-11. దేవుడు ఎన్నుకున్నవాడిని ఆయనే నిరూపిస్తాడు.

మిర్యాము, అహరోను తిరుగుబాటు

మోషే సోదరి మిర్యాము, సోదరుడు అహరోను మోషేకు వ్యతిరేకంగా మాట్లాడారు. కారణం — మోషే కూషు జాతి స్త్రీని పెళ్లి చేసుకున్నాడు సంఖ్యాకాండము 12:1. వాళ్లు, “యెహోవా మోషేతో మాత్రమే మాట్లాడాడా? మాతో కూడా మాట్లాడలేదా?” అన్నారు సంఖ్యాకాండము 12:2.

మోషే ఏమీ మాట్లాడలేదు. బైబిల్ చెప్పేది:

“మోషే చాలా దీనుడు, భూమి మీద ఉన్న మనుష్యులందరి కన్నా దీనుడు.”
సంఖ్యాకాండము 12:3

దేవుడు వెంటనే మిర్యాము, అహరోనులను పిలిచి, “మోషే నా సేవకుడు. అతనితో నేను ముఖాముఖిగా మాట్లాడతాను. మీరు అతని మీద మాట్లాడటానికి ఎందుకు భయపడలేదు?” అన్నాడు సంఖ్యాకాండము 12:6-8. దేవుడు కోపగించి వెళ్లిపోయాడు. మిర్యాముకు కుష్ఠురోగం వచ్చింది — మంచు లాగా తెల్లగా అయింది సంఖ్యాకాండము 12:10.

అహరోను మోషేను వేడుకున్నాడు. మోషే దేవునికి మొరపెట్టాడు. దేవుడు, “ఏడు రోజులు పాలెం బయట ఉంచు, తరువాత తిరిగి తీసుకో” అన్నాడు. అలాగే జరిగింది సంఖ్యాకాండము 12:13-15.

70 మంది పెద్దలు నియామకం

ఇశ్రాయేలీయులు చాలా మంది అయ్యారు. వాళ్లందరి తగాదాలు, ప్రశ్నలు తీర్చడానికి మోషే ఉదయం నుండి సాయంత్రం వరకు కూర్చోవలసి వచ్చింది. ఇది అతనికి చాలా భారమైంది నిర్గమకాండము 18:13-18. ప్రజల గొణుగుడు ఎక్కువైనప్పుడు మోషే దేవునికి ఇలా చెప్పాడు:

“నా అంతట నేను ఈ ప్రజలందరినీ మోయలేను; భారం నాకు చాల భారీగా ఉంది.”
సంఖ్యాకాండము 11:14

దేవుడు 70 మంది పెద్దలను నియమించమని చెప్పాడు. ఆయన ఆత్మను వాళ్ల మీద పోశాడు. వాళ్లు ప్రవచించారు సంఖ్యాకాండము 11:16-30. నాయకత్వం ఒక్కరిది కాదు. దేవుడు ఇతరులను కూడా ఉపయోగిస్తాడు.

మోషే పాపం — మెరీబా వద్ద జరిగినది

ఇశ్రాయేలీయులు కాదేషు దగ్గర చేరుకున్నప్పుడు, మిర్యాము చనిపోయింది సంఖ్యాకాండము 20:1. ప్రజలకు నీరు లేకపోవడంతో, వాళ్లు మోషే, అహరోనులకు వ్యతిరేకంగా గొణుగుకున్నారు సంఖ్యాకాండము 20:2-5.

దేవుడు మోషేకు స్పష్టంగా ఆజ్ఞ ఇచ్చాడు:

“చేతికర్రను పట్టుకుని, నీవు నీ అన్న అహరోను కలిసి సమాజాన్ని సమకూర్చి, వారు చూస్తుండగా ఆ బండను ఆజ్ఞాపించు, ఆ బండ నుండి నీళ్లు వస్తాయి. వారు వారి పశువులు త్రాగడానికి సమాజం కోసం నీవు ఆ బండ నుండి నీళ్లను రప్పిస్తావు.”
సంఖ్యాకాండము 20:8

దేవుడు ఆజ్ఞాపించినది ఒక్కటే — బండతో మాటలాడమని. కొట్టమని ఆజ్ఞ ఇవ్వలేదు.

కానీ మోషే దేవుడు ఆజ్ఞాపించిన విధంగా చేయలేదు. అతను ప్రజలతో కోపంగా మాట్లాడాడు:

మోషే, “ద్రోహులారా! వినండి. ఈ బండలో నుండి మీ కోసం నీళ్లు రప్పించాలా?”
సంఖ్యాకాండము 20:10

ఆ తరువాత అతను తన చేయి ఎత్తి, ఆ బండను రెండు మారులు కర్రతో కొట్టెను. నీళ్లు పుష్కలంగా వచ్చాయి సంఖ్యాకాండము 20:11.

మోషే ఉల్లంఘించిన విషయాలు — ఒక్కొక్కటిగా

1. దేవుని ఆజ్ఞను ఉల్లంఘించాడు

దేవుడు “బండతో మాటలాడుము” అని ఆజ్ఞ ఇచ్చాడు. మోషే “బండను కొట్టాడు.” దేవుడు ఆజ్ఞాపించిన మాట ప్రకారం అతను చేయలేదు. అది విధేయత కాదు — సొంత ఇష్టం ప్రకారం చేయడం.

దేవుడు ఆజ్ఞాపించినట్లు చేయాలి. ఆజ్ఞను మీరడం తప్పు. ఆజ్ఞకు విరుద్ధంగా చేయడం కూడా తప్పు.

2. తనను తాను గొప్ప చేసుకున్నాడు

మోషే ప్రజలతో చెప్పిన మాట చాలా ముఖ్యం:

“మీ కోసం నీళ్లు రప్పించాలా?”
సంఖ్యాకాండము 20:10

ఇక్కడ మోషే మాటల్లో ఒక సూక్ష్మమైన మార్పు కనిపిస్తుంది. నీళ్లు తెచ్చేవాడు దేవుడు. కానీ మోషే ఆ మాటలో తనను, అహరోనును కూడా కలిపాడు. దేవుని మహిమను తన మీదకు తీసుకున్నాడు.

గతంలో (నిర్గమకాండము 17లో) దేవుడే బండను కొట్టమని ఆజ్ఞ ఇచ్చాడు. అప్పుడు అది సరైనది. కానీ ఈసారి దేవుడు “మాటలాడు” అని ఆజ్ఞ ఇచ్చాడు. మోషే గత అనుభవాన్ని బట్టి తనంతట తానే నిర్ణయించుకున్నాడు. దేవుని మాటను పాటించలేదు.

3. కోపంతో పని చేశాడు

మోషే ప్రజల మీద కోపంగా ఉన్నాడు. ఆ కోపంలోనే అతను బండను కొట్టాడు. కోపంతో చేసిన పని దేవునికి ఘనత తీసుకురాదు. యాకోబు 1:20లో, “మనుష్యుని కోపము దేవుని నీతిని జరిగింపదు” అని చెప్పబడింది.

4. దేవుని స్వభావాన్ని తప్పుగా చూపించాడు

దేవుడు “మాటలాడు” అని ఆజ్ఞ ఇచ్చాడు — ఇది కృపను, సున్నితత్వాన్ని చూపిస్తుంది. కానీ మోషే “కొట్టాడు” — ఇది కోపాన్ని చూపిస్తుంది.

మోషే ప్రజల ముందు దేవుడిని తప్పుగా చిత్రించాడు. ప్రజలు, “దేవుడు కోపగించినవాడు, కొట్టేవాడు” అని భావించేలా చేశాడు. కానీ దేవుడు కృపగలవాడు. అందుకే దేవుడు మోషేతో చెప్పిన మాట:

“మీరు… ఇశ్రాయేలీయుల దృష్టిలో నా పరిశుద్ధతను ఘనపరచడానికి నన్ను నమ్మలేదు.”
సంఖ్యాకాండము 20:12

అంటే, “మీరు నా పరిశుద్ధతను ప్రజలకు చూపించలేదు.”

దేవుడు చెప్పిన స్పష్టమైన కారణం

“మీరు ఇశ్రాయేలీయుల దృష్టిలో నా పరిశుద్ధతను ఘనపరచడానికి నన్ను నమ్మలేదు కాబట్టి మీరు ఈ సమాజాన్ని వాగ్దాన దేశానికి తీసుకెళ్లరు.”
సంఖ్యాకాండము 20:12

దేవుడు చెప్పిన ప్రధాన కారణం: మోషే ఆయనను నమ్మలేదు; ప్రజల ఎదుట ఆయనను పరిశుద్ధపరచలేదు.

పరిణామం

మోషే ఎనభై సంవత్సరాల వయస్సులో ఇశ్రాయేలీయులను ఐగుప్తు నుండి నడిపించడం మొదలుపెట్టాడు అపొస్తలుల కార్యములు 7:23-30, 36. చివరి నలభై సంవత్సరాలు అతను ఇశ్రాయేలీయులను ఎడారిలో నడిపించాడు. కానీ ఈ సంఘటన కారణంగా అతనికి కనాను దేశంలోకి ప్రవేశించే అవకాశం ఇవ్వబడలేదు; అయినప్పటికీ దేవుని సేవలో అతని పాత్ర కొనసాగింది.

దేవుడు ఎందుకు ఇంత కఠినంగా ఉన్నాడు?

• మోషే నాయకుడు. నాయకులకు ఎక్కువ బాధ్యత ఉంటుంది యాకోబు 3:1.
• ప్రజలు చూస్తున్నారు. మోషే చేసిన తప్పు ప్రజల మీద ప్రభావం చూపిస్తుంది.
• దేవుని పరిశుద్ధత. ఆయన పరిశుద్ధతను తప్పుగా చూపించడం చిన్న తప్పు కాదు లేవీయకాండము 10:3.

అయినా దేవుని కృప

మోషే ఈ తప్పు చేసినా, దేవుడు అతన్ని విడిచిపెట్టలేదు.

• దేవుడు మోషేను నెబో పర్వతం మీదకు తీసుకెళ్లి, కనాను దేశాన్ని చూపించాడు ద్వితీయోపదేశకాండము 34:1-4.
• దేవుడే మోషేను సమాధి చేశాడు ద్వితీయోపదేశకాండము 34:6.
• తరువాత యేసు రూపాంతరంలో మోషే కనిపించాడు మత్తయి 17:3.

దేవుడు మోషేను శిక్షించాడు, కానీ విడిచిపెట్టలేదు.

అహరోను మరణం

దేవుడు మోషే, అహరోనులతో, “అహరోను తన జనాల దగ్గరకు చేరుతాడు” అన్నాడు సంఖ్యాకాండము 20:24. హోరు పర్వతం మీద అహరోను తన యాజక వస్త్రాలు తీసి, తన కొడుకు ఎలియాజరుకు తొడిగించాడు. అక్కడే అహరోను చనిపోయాడు. ముప్పై రోజులు ఇశ్రాయేలీయులు అహరోను కోసం దుఃఖించారు సంఖ్యాకాండము 20:28-29.

కంచు సర్పం

ప్రజలు మళ్లీ గొణుగుకున్నారు సంఖ్యాకాండము 21:4-5. దేవుడు వాళ్ల మధ్య విష సర్పాలను పంపగా, చాలామంది చనిపోయారు సంఖ్యాకాండము 21:6. ప్రజలు మోషే దగ్గరకు వచ్చి, “మేము పాపం చేశాము, యెహోవాకు మొరపెట్టుము” అన్నారు సంఖ్యాకాండము 21:7.

“ఒక సర్పం చేసి స్తంభం మీద పెట్టు; పాము కాటేసినప్పుడు ఎవరైనా దానిని చూస్తే, వారు బ్రతుకుతారు.”
సంఖ్యాకాండము 21:8

మోషే అలాగే చేశాడు. కొత్త నిబంధనలో యేసు ఈ సంఘటనను తన గురించి చెప్పాడు:

“ఆయనను నమ్మిన ప్రతి ఒక్కరు నిత్యజీవాన్ని పొందేలా, అరణ్యంలో మోషే సర్పాన్ని ఎత్తిన విధంగా మనుష్యకుమారుడు ఎత్తబడాలి.”
యోహాను 3:14

సీహోను, ఓగు రాజులతో విజయాలు

ఇశ్రాయేలీయులు ఎడారిలో ప్రయాణిస్తున్నప్పుడు అమోరీయుల రాజు సీహోను, బాషాను రాజు ఓగు వాళ్ల మీద దాడి చేశారు. దేవుడు వాళ్లను ఇశ్రాయేలీయుల చేతిలో ఓడించాడు. వాళ్ల భూమిని స్వాధీనం చేసుకున్నారు సంఖ్యాకాండము 21:21-35. ఇవి కనాను ప్రవేశానికి ముందు మొదటి విజయాలు.

మోయాబు స్త్రీలతో పాపం, ఫీనెహాసు ఆసక్తి

మోయాబు స్త్రీలు ఇశ్రాయేలీయులను పాపంలోకి లాగారు. వాళ్లు బయలుదేవుడిని పూజించారు. దేవుడు కోపించి తెగులు పంపాడు. 24,000 మంది చనిపోయారు సంఖ్యాకాండము 25:1-9.

ఆ పాపం మధ్యలో ఫీనెహాసు అనే యాజకుడు ఒక పాపి మీద ఉగ్రత చూపించి, దేవుని ఉగ్రతను ఆపాడు. దేవుడు అతనికి శాశ్వత యాజకత్వం ఇచ్చాడు సంఖ్యాకాండము 25:6-13.

రెండవ జనాభా లెక్క, యెహోషువ నియామకం

నలభై సంవత్సరాల తరువాత మోషే మళ్లీ జనాభా లెక్కించాడు. మొదటి తరం అంతా ఎడారిలో చనిపోయింది. కొత్త తరం వచ్చింది సంఖ్యాకాండము 26:1-65.

మోషే వృద్ధుడైనప్పుడు, దేవుడు అతనితో, “నీవు ఈ ప్రజలను నేను వారికిచ్చిన దేశములోనికి తీసుకొని పోవడు” అన్నాడు. మోషే యెహోషువను పిలిచి, అతని మీద చేతులు ఉంచి, అతన్ని నాయకుడిగా నియమించాడు సంఖ్యాకాండము 27:18-23.

16. మోషే చివరి రోజులు

మోషే ఉపదేశాలు

మోషే ద్వితీయోపదేశకాండములో ఇశ్రాయేలీయులకు అనేక ఉపదేశాలు ఇచ్చాడు. అతను దేవుని ఆజ్ఞలను గుర్తుచేశాడు, ఆశీర్వాదాలను, శాపాలను వివరించాడు ద్వితీయోపదేశకాండము 28. అతను ప్రజలతో చెప్పిన మాట:

“చూడండి, నేను ఈ రోజు జీవాన్ని వృద్ధిని, మరణాన్ని నాశనాన్ని మీ ముందు ఉంచాను… ఇప్పుడు జీవాన్ని ఎంచుకోండి, అప్పుడు మీరు, మీ పిల్లలు బ్రతకవచ్చు.”
ద్వితీయోపదేశకాండము 30:15-19

మోషే పాట, దీవెనలు

మోషే చివరిలో ఒక పాట పాడాడు ద్వితీయోపదేశకాండము 32:1-43. అతను ప్రజలను దీవించాడు ద్వితీయోపదేశకాండము 33.

నెబో పర్వతం మీద మరణం

మోషే నెబో పర్వతం మీదకు ఎక్కాడు. దేవుడు అతనికి కనాను దేశాన్ని చూపించాడు ద్వితీయోపదేశకాండము 34:1-4. మోషే నూట ఇరవై సంవత్సరాల వయసులో చనిపోయాడు:

“మోషే చనిపోయినప్పుడు అతని వయస్సు నూట ఇరవై సంవత్సరాలు, అతని కళ్లు మసక బారలేదు అతని బలం తగ్గలేదు.”
ద్వితీయోపదేశకాండము 34:7

“బేత్-పెయోరు ఎదుట మోయాబులో ఉన్న ఒక లోయలో ఆయన అతన్ని పాతిపెట్టారు. అతని సమాధి ఎక్కడ ఉందో నేటివరకు ఎవరికీ తెలియదు.”
ద్వితీయోపదేశకాండము 34:6

ఇశ్రాయేలీయులు మోషే కోసం ముప్పై రోజులు దుఃఖించారు ద్వితీయోపదేశకాండము 34:8.

“అప్పటినుండి ఇశ్రాయేలులో యెహోవా ముఖాముఖిగా మాట్లాడిన మోషే వంటి ప్రవక్త, ఈజిప్టులో ఫరోకు, అతని అధికారులందరికి, అతని దేశమంతటికి సూచనలను, అద్భుతాలను చేయడానికి యెహోవా పంపిన అలాంటి ప్రవక్త ఇశ్రాయేలులో లేడు.”
ద్వితీయోపదేశకాండము 34:10

17. కొత్త నిబంధనలో మోషే

హెబ్రీయులకు 11లో మోషే విశ్వాసం గురించి వివరంగా ఉంది:

• హెబ్రీయులకు 11:24 — “విశ్వాసం ద్వారానే మోషే, పెరిగి పెద్దవాడైన తర్వాత ఫరో కుమార్తె యొక్క కుమారుడనని అనిపించుకోడానికి నిరాకరించాడు.”
• హెబ్రీయులకు 11:25 — “అతడు అశాశ్వతమైన పాపభోగాలను అనుభవించేకంటే దేవుని ప్రజలతో పాటు శ్రమ పొందడాన్ని ఎంచుకున్నాడు.”
• హెబ్రీయులకు 11:26 — “క్రీస్తు కొరకైన అవమానాన్ని ఈజిప్టు ధనం కన్నా గొప్ప విలువైనదిగా భావించాడు, ఎందుకంటే అతడు తన బహుమానం కోసం ఎదురు చూస్తున్నాడు.”
• హెబ్రీయులకు 11:27 — “విశ్వాసం ద్వారానే మోషే, రాజు కోపాన్ని లెక్కచేయక, ఈజిప్టును విడిచి వెళ్లాడు; అతడు కనిపించని దేవుని చూస్తూ పట్టువదలక సాగిపోయాడు.”
• హెబ్రీయులకు 11:28 — “అతడు విశ్వాసం ద్వారానే, పస్కాను ఆచరించి ఆ పస్కా బలి పశువు రక్తాన్ని పూయడం వలన జ్యేష్ఠ సంతానాన్ని సంహరించే మరణ దూత, ఇశ్రాయేలీయుల జ్యేష్ఠ సంతానాన్ని ముట్టకుండా చేశాడు.”
• హెబ్రీయులకు 11:29 — “విశ్వాసం ద్వారానే ప్రజలు ఎర్ర సముద్రంలో ఆరిన నేలపై నడిచివెళ్లారు; అయితే ఈజిప్టువారు అలాగే నడిచి వారి వెనుక వెళ్లడానికి ప్రయత్నించి, మునిగిపోయారు.”

ఇతర కొత్త నిబంధన సూచనలు:

• మత్తయి 17:1-3 — యేసు రూపాంతరంలో మోషే, ఏలీయా కనిపించారు.
• యోహాను 3:14 — యేసు కంచు సర్పం సంఘటనను తన గురించి చెప్పాడు.
• యూదా 1:9 — మోషే శరీరం గురించి మిఖాయేలు, సాతాను మధ్య వాదన.
• అపొస్తలుల కార్యములు 7:20-44 — స్తెఫను మోషే గురించి వివరంగా చెప్పాడు.

18. మోషే జీవితం నుండి నేర్చుకోవాల్సిన పాఠాలు

19. ముగింపు

మోషే జీవితం ఒక స్పష్టమైన సత్యం చూపిస్తుంది: దేవుడు సాధారణ మనుషులను అసాధారణ పనుల కోసం పిలుస్తాడు.

మోషే ఒక బానిస కుటుంబంలో పుట్టాడు, రాజభవనంలో పెరిగాడు, ఐగుప్తీయుడిని చంపి పారిపోయాడు, గొర్రెలు మేపాడు. కానీ దేవుడు అతన్ని పిలిచి, ఒక జనాన్ని ఐగుప్తు బానిసత్వం నుండి విడిపించడానికి ఉపయోగించాడు.

మోషే పరిపూర్ణుడు కాదు. అతను తప్పులు చేశాడు. కానీ అతను దేవుని మీద నమ్మకం ఉంచాడు. ప్రజల కోసం నిలబడ్డాడు. దేవునితో ముఖాముఖిగా మాట్లాడాడు. మోషే తన జీవితమంతా దేవుని సేవలో నడిచాడు; అయితే అతని జీవితంలో తీవ్రమైన అవిధేయత కూడా చోటుచేసుకుంది.

దేవుడు మోషేను ఎన్నుకొని, అతని ద్వారా ఇశ్రాయేలీయులను నడిపించాడు; అతని తప్పుకు శిక్ష కూడా విధించాడు.

“అప్పటినుండి ఇశ్రాయేలులో యెహోవా ముఖాముఖిగా మాట్లాడిన మోషే వంటి ప్రవక్త, ఈజిప్టులో ఫరోకు, అతని అధికారులందరికి, అతని దేశమంతటికి సూచనలను, అద్భుతాలను చేయడానికి యెహోవా పంపిన అలాంటి ప్రవక్త ఇశ్రాయేలులో లేడు.”
ద్వితీయోపదేశకాండము 34:10

సంబంధిత వ్యాసాలు

• దావీదు కథ
• అబ్రాహాము జీవిత చరిత్ర
• యోసేపు జీవితం
• మరిన్ని తెలుగు బైబిల్ వ్యాసాలు

గమనిక

1. వచనం: ఈ వ్యాసంలోని బైబిల్ వచనాలు Biblica® ఉచిత తెలుగు సమకాలీన అనువాదం™ (Biblica® Open Telugu Contemporary Version™) నుండి తీసుకున్నవి. ప్రచురణ హక్కులు © 1976, 1990, 2022, 2024 Biblica, Inc. ఇవి CC BY-SA 4.0 లైసెన్స్ కింద ఉపయోగించబడ్డాయి (మూలం: ebible.org/telotsa). దీనిని Biblica ఆమోదించినట్టు కాదు. ప్రతి వచనం కింద, అది ఏ సందర్భంలో చెప్పబడిందో వివరించాం. వచనాన్ని పూర్తిగా అర్థం చేసుకోవడానికి, మీ బైబిల్‌లో ఆ అధ్యాయాన్ని మొత్తం చదవండి.

2. భాష: బైబిల్ గురించి ఎక్కువగా తెలియనివారికి కూడా అర్థమయ్యేలా ఈ వ్యాసాన్ని సాధారణ తెలుగులో రాశాం. ఇది వ్యక్తిగత అధ్యయనం, అవగాహన కోసం రాసిన వ్యాసం. అధికారిక బైబిల్ వ్యాఖ్యానం కాదు.

3. చరిత్ర: ఈ వ్యాసంలో బైబిల్ చరిత్రలో లేని అదనపు వివరణలు ఎక్కడైనా ఇస్తే, అవి కేవలం అర్థం చేసుకోవడానికి సహాయపడే ఊహాజనిత వివరణలు మాత్రమే అని గమనించండి.

వ్రాసినవారు: టీమ్ HolyBibleWithYou.com